Matière et Révolution

L'histoire de la gauche allemande et italienne est relativement bien connue, même si c'est principalement dans les cercles communistes de gauche. Nous savons que des courants similaires ont existé dans d'autres partis communistes, bien qu'une grande partie de cette histoire reste encore à documenter. Cet article est une tentative dans ce sens. La première section est une introduction à l'histoire du Parti communiste ouvrier polonais (KPRP) et la seconde un examen plus approfondi de son aile gauche.

The Communist Workers' Party of Poland

As the final machinations of the warring nations played out, a revolutionary wave was on the horizon. The havoc and destitution which followed the First World War rallied the working classes, and for many the events in Russia served as an inspiration. Poland was no different. In 1918, workers', peasants' and soldiers' councils formed across the land. Some were quickly neutered by reformist and patriotic tendencies ; others formed their own militias, the red guards, and openly challenged the rising Polish state for control.(1) All manner of militants got involved in their structures, vying for influence. Among these was the Social Democracy of the Kingdom of Poland and Lithuania (Socjaldemokracja Królestwa Polskiego i Litwy, SDKPiL), a sister party of the RSDRP, and the PPS-Left, an internationalist split from the social-patriotic Polish Socialist Party (Polska Partia Socjalistyczna, PPS). After years of common struggle, these two groups, the SDKPiL and the PPS-Left, would merge in 1918 to form the Communist Workers' Party of Poland (Komunistyczna Partia Robotnicza Polski, KPRP). A year later, the KPRP, represented by the delegate Józef Unszlicht (in the absence of Julian Marchlewski), took part in the founding congress of the Communist International (Comintern). From that point onwards, the future of the Polish party was directly linked with developments in the International.

It is difficult if not impossible to pinpoint the exact moment that the revolution was lost on Polish territories. Certainly the dismantling of worker's councils in 1919 at the hands of the newly reconstituted Polish state and the reformist section of the PPS signalled the end of that initial revolutionary wave that swept through Europe in 1917.(2) The period that followed, however, was nothing if not turbulent – railway strikes in Poznań in 1920, hunger riots in Rawicz in 1921, a general strike of agricultural workers in Greater Poland in 1922, a workers' insurrection in Kraków in 1923. A year did not go by without significant breakouts of violent class struggle. The future of an independent Polish state was far from certain – its early years accompanied by border disputes and military conflicts with Ukraine, Czechoslovakia, Germany, Lithuania and soon the Soviet Union, and mired by political instability (an unsuccessful nationalist coup in 1919, the assassination of the first Polish president, Narutowicz, in 1922). The Polish bourgeoisie was divided among itself and cornered by enemies from all sides. The KPRP constituted one of these threats. For its revolutionary stance and for supporting the Red Army in the Polish-Soviet war, the party was essentially outlawed in 1919 and would remain illegal until its dissolution in 1938.

The way the KPRP was founded was to have a lasting influence on the dynamics within it. The SDKPiL and the PPS-Left, although coming to similar conclusions (support for the Bolsheviks in the Russian revolution, internationalism and the necessity for a dictatorship of the proletariat through the council form), nevertheless constituted two different parties. After the unification of the two groups into the KPRP, a central committee was chosen to represent both, with six members from each – from the SDKPiL : Władysław Kowalski-Grzech, Henryk Stein-Domski, Franciszek Grzelszczak-Grzegorzewski, Franciszek Fiedler, Adolf Zalberg-Piotrowski and Szczepan Rybacki ; from the PPS-Left : Józef Ciszewski, Maksymilian Horwitz-Walecki, Henryk Iwiński, Maria Koszutska-Kostrzewa, Stefan Królikowski and Wacław Wróblewski. The divisions and factions that sprung up within the KPRP in the following years were to some degree based on old, sometimes personal, conflicts between former members of the two organisations. The accusations of sectarianism against the ultralefts for example were a consequence of their past allegiances, many of whom could trace their party history back to the SDKPiL.

The initial left-wing trend in the KPRP, the so-called ‘Luxemburgist error' – its opposition to national self-determination and the united front, its boycott of the 1919 Polish parliamentary elections – was influenced by a number of factors. The membership of the KPRP, and before it the SDKPiL and the PPS-Left, spanned multiple nationalities (Polish, Jewish, Ukrainian, Belarusian, Russian, German, Lithuanian). Before the war, they resided in a nation divided across the Russian, German and Austro-Hungarian empires and often found themselves working beyond borders. The multi-lingual and multi-ethnic population of the territories meant that, in order to reach as many workers as possible, socialist parties had to be internationalist in practice (although statistics are estimates at best, only 65% of people in Polish territories spoke the Polish language as their first in 1900, by 1931 the figure rose to around 69%(3)). Links were made with the likes of the SPD in Germany or the RSDRP in Russia. Many of the leading theorists and militants of the movement crossed national boundaries : Rosa Luxemburg was of Polish-Jewish descent and was active in Polish and German social democracy, Leo Jogiches of Jewish descent was active in Polish and German social democracy, Feliks Dzierżyński of Polish descent was active in Polish, Russian and Lithuanian social democracy, Feliks Kon of Jewish descent was active in the Polish and Ukrainian movements, etc. Linked to that, there was the political influence of these leading theorists, particularly Luxemburg, who engaged in international debates and whose contributions had a lasting effect on many SDKPiL and future KPRP members. Furthermore, the analysis of Polish capitalism led to the observation that, especially in certain industrial hubs like Łódź, the working class was more developed than in many other parts of Europe. While the population was still primarily rural, places in Congress Poland constituted some of the most advanced industrial centres of Tsarist Russia (15% of the Russian Empire's industrial output came from Congress Poland(4)). Lastly, following the revolution just over the border in Russia, there was the belief that the abolition of capitalism was impending and even inevitable, and hence that it was logical to adopt certain ultraleft positions as anything less would put a brake on revolutionary tendencies within the proletariat.

As such, many KPRP members felt that creating distinct Polish, Ukrainian, Belarusian or Lithuanian states would be a step backwards, that it would reinforce nationalist fervour instead of class politics, and that it would potentially break already existing links between revolutionary organisations, and workers, throughout the empires. They did not want to give ground to their main opponent on the left, the PPS, and so they opposed calls for national self-determination. They boycotted the elections, because they had the soviets. They adopted explicitly working class rhetoric, and were critical of pandering to the peasants because they believed conditions in Poland demanded this (hence the inclusion of the term ‘workers' in the name of the party). These attitudes, however, did not last long, especially once it became clear that the initial revolutionary wave was faltering. From 1922 onwards the KPRP would stand for the first time in elections through an electoral front called the Union of Urban and Rural Proletariat (Związek Proletariatu Miast i Wsi, ZPMiW). Gradually, the degenerating Comintern began to exert more and more pressure on the KPRP, and with time condemned many of the positions initially espoused by the party. Simultaneously, the party made a rightward drift, which, apart from a few occasions and incidents (e.g. the short-lived ‘leftist' provisional secretariat of 1925), was embraced by party leadership. The left was soon pushed to the margins, and the situation would only get worse following the death of Lenin in 1924. As Stalin rose to the top, the domination of the Russian party over the Comintern became even more obvious.

In 1925, according with Comintern standards, the name of the party was changed to the Communist Party of Poland (Komunistyczna Partia Polski, KPP). The party accepted the programme of ‘Bolshevisation'. Greater discipline and centralism was introduced, which in practice often meant toeing the line of the Comintern. New divisions in the KPP sprang up – it was now a matter of who could better convince the Comintern, and hence Stalin, of their loyalty. New factions formed – ‘mniejszościowcy' (the minority : Julian Leszczyński-Leński, Jan Paszyn, Alfred Lampe, Jerzy Heryng and Franciszek Fiedler) and the ‘większościowcy' (the majority : Adolf Warski, Maria Koszutska, Edward Próchniak and Aleksander Danieluk). The ‘większościowcy' would control the party until 1929, when power was transferred to the ‘mniejszościowcy' faction closer to Stalin.

No longer known as the KPRP, and devoid of its former Luxemburgist streak, by the 1930s the party was more or less a puppet of the Comintern. Still not meeting the requirements of the Russian leadership however, in 1938 the KPP was disbanded and most of its members on Russian territories executed as part of the Polish Operation of the NKVD. This paved the way for the creation, out of cadres loyal to the Kremlin, of the Stalinist Polish Workers' Party (Polska Partia Robotnicza, PPR) in 1942. The PPR leadership was tasked with setting up a people's republic allied with the USSR following the end of the Second World War. In the end, throughout its 40 years in power, the PPR turned the very word ‘socialism' in Poland into a curse, making Kropotkin's 1920 remark a reality. The PPR claimed ideological lineage to the pre-war KPRP, yet it had little in common with the party that originally formed on the revolutionary wave of 1917, particularly its left-wing.
The Communist Left in Poland

We can point towards two main currents on the left of the KPRP. The more forgotten, but also more interesting, were the so-called Grzechists (‘Grzechiści') of the 1918-23 period, rallied around one of the KPRP founders Władysław Kowalski-Grzech. The label has been used to denote sympathisers of Grzech, but was most likely not the way they identified themselves.(5) The other was a group which in the years 1924-25 became known as the Berlin Four (‘czwórka berlińska'), consisting of Henryk Stein-Domski, Julian Leszczyński-Leński, Zofia Unszlicht-Osińska and Ludwik Henryk Prentki-Damowski.

What follows is a short biographical sketch of Grzech and Domski prior to the formation of the KPRP. Before that however, a brief note to keep in mind : the politics of Grzech and the Grzechists should not be conflated with the politics of Domski (and especially the later Berlin Four). They were all on the left of the party and came to similar conclusions on a number of issues, but they never quite constituted the same faction.

Kowalski-Grzech (1883—1937 ?)

Władysław Kowalski (pseudonyms Grzech, Ślusarski) was born in 1883 in Warsaw. A student activist in his youth, around the age of 20, in 1903, he joined the PPS. Following the PPS split in 1906, he transferred to the PPS-Left and would eventually become a member of its central committee. He was on the left of that party, particularly opposed to the social-patriotic tendencies within it. Between 1908-10 he studied in Switzerland and then France, but remained politically active and came back to Warsaw in 1911. He has been described as ‘eloquent, highly ambitious and longing for popularity, for the attainment of which he did not shy away from demagogy.'(6) Following the outbreak of WWI, he was one of the authors of a joint statement put out by the PPS-Left, the SDKPiL and the Bund against the war.(7) His disagreements with the PPS-Left reached a turning point at the Piotrków Conference in December 1915. The conference discussed the onset of the war, came to anti-war conclusions, but did not recognise this period as revolutionary, instead stressing strategies around worker's cultural and theoretical development. Grzech believed this to be a grave error as he characterised the period as one of deciding class struggles that could potentially lead to the overthrow of capitalism. As such, in May 1916, he and at least 26 other PPS-Left members(8) resigned from the PPS-Left in order to join the ‘zarządowcy' faction of the SDKPiL.(9)

Once in the SDKPiL, Kowalski-Grzech immediately became one of its most active members in Warsaw – he was the initiator, main publicist and editor of the short-lived weekly SDKPiL paper ‘Nasza Sprawa' (Our Cause, running from June until November 1916), stood in elections to the city council as an SDKPiL candidate, regularly spoke at SDKPiL rallies, and all the while remained active in the social-democratic trade unions. Although he was in the ‘zarządowcy' faction, he did not actively engage in factional disputes, and was in favour of party unity (indeed the entrance of his group into the SDKPiL ultimately helped to bring the two factions closer together). In November 1916, following a number of industrial strikes in the city, the new German authorities began to persecute members and activists of the SDKPiL, PPS-Left and the Bund. Much of the SDKPiL leadership, including Grzech, was arrested and sent to a POW camp in Havelberg. He would return to Warsaw in 1918, following the armistice with Germany and the proclamation of Polish independence. At this point Grzech and the SDKPiL turned their attention to the worker's councils and the formation of a communist party, in which a Grzechist current soon developed.

Stein-Domski (1883—1937)

Henryk Stein (pseudonyms Leon Domski, Kamieński) was likewise born in 1883 in Warsaw. He was the older brother of Władysław Stein (1886-1937 ; pseudonyms Antoni, Krajewski). Domski joined the SDKPiL around the age of 21, in 1904. He lived abroad from 1908 to 1915, where in the 1911 split he took the side of the ‘rozłamowcy' faction and, as one of its main representatives, played a role in furthering sectarian disputes. In 1913 he was present as a delegate at the Poronin Conference of the central committee of the RSDRP, where he and Radek critiqued the resolution on the national question, arguing that the principle of the right of nations to self-determination is harmful to class unity within the Russian Empire and may play into the hands of the nationalists. In March 1914, the SDKPiL in Kraków arranged a talk by Lenin on the national question where members of the PPS, the PPS-Left and other socialist organisations and youth groups were invited. Stein-Domski, together with his brother Stein-Krajewski, once again challenged Lenin – arguing against his call for self-determination. At least one source suggests that Domski, who was in Switzerland at the time, may have also been present at the 1915 Zimmerwald Conference.

With the outbreak of the war, Domski was joined abroad by many other prominent SDKPiL members who left Congress Poland. In 1915 an SDKPiL ‘rozłamowcy' faction formed in Zürich, with Stein-Domski as one of its leaders. The group moved to Warsaw in the second half of 1915, after Germany took the city from Russia. Once in Poland, between January and November 1916, Stein-Domski became one of the main publicists in ‘Nasza Trybuna' (Our Tribune ; it is also likely he wrote in ‘Gazeta Robotnicza' – Worker's Gazette – but the articles in this paper were anonymous). He gave speeches at rallies in Warsaw, participated in social-democratic trade unions and directed socialist educational events (Towarzystwa Szerzenia Wiedzy). Like Grzech, he was arrested in the November 1916 clampdown on socialists in Warsaw, and sent to the camp in Havelberg. By 1918 he was back in now independent Poland and set about forming a communist party.

Between the First and Second Congress of the KPRP (1918-1923)

As is clear from the outline above, both Grzech and Domski were prominent members of the SDKPiL and the socialist movement in Poland. It should come as no surprise then that both were part of the 12 person central committee chosen at the founding congress of the KPRP in December 1918. The left-wing tendency present among certain Polish communists active in Germany, in the Spartakusbund (Luxemburg, Jogiches), and in Russia, around the journal Kommunist (Unszlicht, Radek, Jakub Dolecki), also existed within the party in Poland. What is sometimes known as Luxemburgism constituted the politics of the KPRP for its first few years of existence. This was on the one hand thanks to the revolutionary conditions in Europe favourable to such politics, but at the same time also thanks to the struggles of the left-wing within the party.

The early days of the KPRP were turbulent. Prior to unification the membership of the SDKPiL and the PPS-Left exceeded 5 000 members (although estimates vary by how much). The process of unification was laborious and took months, with people both joining and leaving the newly founded communist party. At the First Congress of the KPRP, after separate conferences of the PPS-Left and the SDKPiL, the structure of the party was established. The highest decision-making body of the party was to be the congress (zjazd) where delegates from all over the country met and at which the executive body, the central committee governing the party between congresses, was elected. If a congress could not be arranged, a conference (konferencja) would be called instead, usually with smaller numbers attending. Both elected to the central committee at the First Congress of the KPRP in 1918, Grzech and Domski shaped its politics at least until 1922.

It was that First Congress which gave the party its early reputation as Luxemburgist. A look at some of its early documents, for example the 1919 ‘Sprawozdanie ze Zjazdu Organizacyjnego KPRP' (report from the founding congress of the KPRP), provides an interesting picture. In the section titled ‘political platform' the KPRP outlines how it hopes to persuade the working class to fight directly against capitalism, unmask the true nature of all bourgeois parties, and sharpen everyday class struggle. The party stands for class unity, opposing divisions according to nationality, ethnic origin, or religion. As such, it pledges to combat the PPS and the Bund within the working class movement for their stance on nationalism and autonomy serves to divide the class. The dictatorship of the proletariat is that of local councils of workers' delegates (soviets) united and centralised into one organism, and not that of the party. The role of the party is to provide the movement with momentum and clarity of goals. In the amendments introduced by the SDKPiL conference at the end of the platform, the influence of Grzech and the ultraleft becomes even clearer. One of the amendments states that currently a ‘nest of opportunism' is to be found among party and trade union functionaries who, in the name of the working class, only further their own bureaucratic aspirations. Another states that the proletariat has to reject slogans such as ‘independence' or ‘self-determination' as bourgeois principles which serve to obscure class consciousness. Within the same 1919 document, a proclamation directed towards the proletariat of Poland has the following to say :

Workers ! The Communist Workers' Party of Poland promises you nothing but gruelling sacrificial struggle, nothing but what the working class alone, in the heat of battle and revolution, can build, consolidate and develop. Only by your own hands can you seize power, only through your own efforts can you topple that old edifice of exploitation and tormenting oppression, to build a society of common ownership and common labour, freedom and the brotherhood of peoples.

Statements such as these were a far cry from the substitutionist, opportunist, and at times nationalist, politics that the KPP would later adopt. But in 1918-19 the party was still involved in soviets. They agitated among the workers, among the unemployed, the army and demobilised soldiers. Already the trade unions under KPRP influence counted around 78 000 members in total. The party boycotted the parliamentary elections in January 1919 – juxtaposing the soviets to the bourgeois Sejm.

This revolutionary and reinvigorating spirit did not last long however. In February 1919, military skirmishes began on the eastern borders of Poland. By July 1919, once the PPS reformists pulled their support and the state established its monopoly, the soviets on Polish territories collapsed. The KPRP was de facto delegalized and condemned as Russian agents for opposing the legitimacy of the Polish state. Repressions soon followed. The party, which grew to some 8 000 members, dramatically decreased in size and its activity was effectively paralysed. Even up to 2 000 members were arrested. By April 1920, following an attack on Kiev by the united forces of Piłsudski and Petliura, a Russian counteroffensive was triggered, turning the conflict into all-out war. The KPRP had to adapt to new circumstances. In July 1920, at the behest of the Bolsheviks, the Provisional Polish Revolutionary Committee (Polrewkom), made up of such individuals as Dzierżyński, Marchlewski, Kon and Unszlicht, was established in Białystok in preparation for a Red Army victory. The Polrewkom proved to be contentious – Warsaw communists for example thought that an all-Polish congress of soviets would be convened in Warsaw to carry out the elections. According to Jabłonowski, a KPRP member at the time, during discussions around the subject the favourite for the position of commissar for foreign affairs was actually Grzech. (10) However, with the defeat of the Red Army by October 1920, the Polrewkom was dissolved and Grzech's prospective nomination amounted to nothing. It did however highlight what other Polish communists would later recall in their memoirs – that Grzech had ‘significant popularity' in the party, especially in Warsaw.(11)

In August 1920, in preparation for the Second Congress of the Comintern, Grzech, as representative of the central committee, was the author of a document containing instructions for Polish delegates, which he sent to Domski.(12) This fact would give credence to the belief (later held by the opponents of the left in the party) that the two occasionally collaborated. Domski however would not be present at the congress – either because he was not able to attend or because he was prevented from attending. Instead, only Marchlewski, who had close ties with the Bolsheviks, ended up representing the Polish party. At its 1920 conference, the KPRP reinstated its revolutionary politics, while also commenting on the fact it had been driven underground not unlike in the Tsarist years – in response, the organisational aims of the party highlighted the need for developing its democratic character : active and self-sufficient local branches, highest possible participation in local and national decision making, party activity to be carried out by rank and file members rather than paid functionaries, and a call for the revival of the worker's councils.(13)

However, with defeat after defeat for revolutionary forces in Europe, the prospect of revolution was becoming less likely. The Comintern recognised this at its Third Congress in 1921, when it declared that ‘the first period of the post-war revolutionary movement […] seems in essentials to be over.'(14) For some communists this became the pretext for adopting a more reformist attitude. Grzech, however, continued to uphold revolutionary principles – in February 1921, at the Second KPRP Conference, he put forward a motion against participation in elections, even though there were no soviets to speak of. He warned how opportunist tendencies tend to benefit from seats in parliament, and argued that an anti-parliamentary line should be fought for within the Comintern as well. He was an internationalist opposed not only to the Polish state and its imperialist behaviour, but also to the nationalist aspirations of Ukrainians, Belarusians and Lithuanians. At this time, Grzech, although critical of the Bolsheviks, still had hopes in the Third International. He contrasted the Bolsheviks, who had become representatives of a state (even if not a bourgeois one), with the internationalist potential of the Comintern.

At the Third KPRP Conference in April 1922, as a gradual rightward drift within the party and its leadership was setting in, there were attempts to revise some previous policies. Three different currents crystallised at the time – one, represented by Warski and Koszutska, with Comintern backing, argued in favour of the united front and for land distribution among the peasants. A left-wing current around Grzech opposed the united front and favoured land collectivisation against any compromises to the peasants – ‘in terms reminiscent of the earlier polemics of Rosa Luxemburg against Lenin and the Bolsheviks, the Grzechists emphasized the purely working-class character of the KPRP.'(15) A third moderate current was represented by Stein-Krajewski, who did not oppose the united front in theory but found it difficult to introduce in the Polish context (unless as a united front from below), and Julian Brun, who thought decisions regarding the agrarian question in either direction were premature. Because of their support for early party policies, the Grzechists were accused of dogmatism. Grzech also received criticism for voicing his opposition to the NEP, which he saw as another compromise by Lenin, and for allegedly saying the Russian party had a negative influence on the Comintern.(16) The right managed to make progress on united front policy, but failed regarding the agrarian question. The change in course for the KPRP was well exemplified when in the November 1922 elections the party stood in elections as the ZPMiW. Turnout was 68%, with the ZPMiW receiving around 121 000 votes, amounting to about 1.5%. Grzech and Domski of course opposed the decision to stand, arguing that the electoral front should be dismantled.

Starting in August 1922, a theoretical attack on Grzech was instigated in the party paper ‘Nowy Przegląd' (New Review). In the article ‘W sprawach partyjnych', written by Warski and published in multiple parts over multiple issues, the author laments the fact that, although the party has come closer to the positions of the Comintern at the Third Conference, regarding the united front, parliamentarism and partial demands, it still has not overcome its ‘left-wing infantile disorder'. Warski takes special issue with Grzech's refusal to cooperate with other workers' parties, his opposition to the NEP, and for sticking to old tactics from the 1918-19 period. He labels the Grzechists as ‘our KAPDists', ‘metaphysicians' who do not adapt to reality, ‘a pseudo-revolutionary current' that uses ‘anarcho-syndicalist expressions', etc. Warski concludes that this ultraleft current in the Polish party is alien to the Comintern. It appears that, at least in ‘Nowy Przegląd', Grzech did not reply to the accusations. His conduct in the following months however shows he did consider the right-wing within the party to be a threat.

In November 1922, at the Fourth Congress of the Comintern, Emanuel Vajtauer, Ruth Fischer, Jean Duret, Amadeo Bordiga and Domski (who this time did attend) all expressed scepticism or outright disagreement with the united front and the new call for a ‘workers' government' slogan. For this they came under criticism from the ECCI. At the congress, Warski (under the pseudonym Michałkowski) also complained about a ‘KAP-type current' in the KPRP which :

advocates positions counterposed to those of the Party on the Communist Party's character and role, the use of parliamentary elections, the united-front tactic, and finally on the policies of the Soviet government and the role of the Russian Communist Party as a ruling party that also leads the Communist International. This current takes positions of a KAP-type on all these questions.(17)

Domski, proving he was not quite the ultraleftist portrayed by his opponents, replied by saying that it is ‘slander' to suggest that the KPRP ‘would supposedly tolerate for years the presence of KAPDers'. However, he continued, that while he does not disagree with the united front tactic in theory, he does not believe it can currently be applied in Poland (approaching a similar position to that of his brother's), and likewise criticised the slogan of ‘worker's government', arguing that instead communists should continue ‘to focus on the struggle for proletarian dictatorship'.

A speech by Koszutska, during her later factional disputes with Domski, sheds light on who the KAPD label refers to ; Koszutska recalls how she ‘fought resolutely against the views of Comrade Ślusarski [Grzech], who in fact sided with the KAPD.'(18) It is difficult to say what the relationship between Grzech and the KAPD actually was. In contrast to Koszutska, Warski actually says that Grzech did not hear or read KAPD arguments, and that while the two currents said similar things they were not actually aware of each other.(19) Grzech also had the dubious honour of being mentioned by Zinoviev at the Fourth Congress :

The Polish comrades also gave me a speech by Comrade Ślusarski [Grzech], a representative of the Polish opposition, who, unfortunately, did not take the floor. Comrade Domski told me personally not to confuse him with Comrade Ślusarski and not to think their positions are the same. Comrade Ślusarski said the following in his speech to the party conference :
When Comrade Lenin says, 'We will not retreat another step', I gladly believe that this is his sincere intention. But unfortunately that is impossible. The real dictator of Russia is the peasant.
We face the question of the Communist International's relationship to this policy. The Soviet Russia seeks to use all means to buttress its policy. In this regard, the social mediators and opportunists can exert great influence on government policy. The united-front tactic creates contact with the opportunists and makes it possible for them to exercise this influence.(20)

Zinoviev of course called these the ‘worst accusations that can be raised against the Soviet government.' Furthermore, in order to delegitimise Domski, Zinoviev came close to not only accusing him of sympathising with Grzech, but also of nationalism for disagreeing that socialism could be brought to Poland by ‘the bayonets of the Soviet government' (at the time of the Polish–Soviet war Domski was one of those who argued that it was up to the Polish proletariat to carry out its own revolution).

It was also at the Fourth Congress that Grzech's confidence in the Comintern was shattered. He filed a complaint regarding the leadership of the KPRP, accusing it of ‘opportunism and liquidationism'. For Grzech it was clear that adopting certain tactics – such as the united front, the ‘worker-peasant alliance', revising the relationship with the PPS, participating in bourgeois elections, etc. – will inevitably water down the communist content of the KPRP. The party might grow in membership, but will achieve this through opportunism and by abandoning its revolutionary character. To him, the Polish leadership who stood at the helm of this process (mostly former PPS-Left members) were guilty of liquidationism. A special Comintern committee was formed to examine the complaint, which rejected it as an unjustified accusation. This was of course no surprise as the ECCI and the Russian leadership actively pursued the very same policies that Grzech opposed. Grzech, no longer on the KPRP central committee, now failed to receive backing from the International as well. To the accusations of dogmatism, he was also labelled a sectarian for flaming up old divisions between the PPS-Left and the SDKPiL, which in his view were never resolved. And so in Polish historiography Grzech became known as the ‘dogmatic-sectarian'.

Unlike Grzech, Domski has left more available documents outlining his views from the early period of the KPRP. One of these is the 1923 article ‘Niektóre zagadnienia taktyczne'.(21) In it, Domski talks about revisionism within the Comintern, produced by a current period of reaction and how, while past conditions created KAPDist errors, the new ones resurrect Menshevism. Domski goes on to analyse how the ways in which certain tactics get applied, such as the united front, partial demands, and the return of the minimum programme, are really the signs of neo-Menshevism and reformism. Instead of the united front which makes the Third International more and more like the Second International, he proposes the united font from below ; instead of partial demands, he proposes taking part in everyday struggles but always under the banner of the dictatorship of the proletariat. Domski states that while political manoeuvring, such as the Brest-Litovsk treaty or the NEP, is appropriate for a party in power like the Bolsheviks, for parties still fighting for the revolution, the same tactics only end up degenerating into opportunism. Was this course of argumentation ultraleftism of the KAPD kind ? Domski's enemies did not care for nuance – in an article from the same issue, picking up on Warski's notion of an ‘alien current' in the party, Brand attacks both Grzech and Domski by claiming they have more in common with the Fourth International of the KAPD than the Comintern. Brand concludes that for spreading insinuations against the Russian party the leftists should be treated as an enemy within, and so, as it is implied, purged.(22) These theoretical attacks on Grzech and Domski were eventually used to denounce their supposed ultraleft current, and to prepare for their isolation.

Lenartowicz proudly recalls how the Grzechists were finally crushed at the Second Congress of the KPRP in September 1923, following attacks from both the leadership and allegedly the rank and file.(23) The congress took place in Bolshevo, in the USSR, rather than in Poland, which likely contributed to the nature of the proceedings. Grzech was condemned for ‘ultraleft-sectarianism' and for opposing the mass party approach in favour of ‘active minorities'. It was there and then that the KPRP officially changed its stance on the agrarian question towards the ‘worker-peasant alliance', embraced the slogan of ‘land for the peasants' and the right of nations to self-determination. Stein-Domski was present at the congress and stood in opposition to some of these changes. According to Lenartowicz, Domski accused Lenin of contributing to the spread of nationalism in countries such as Poland and Finland with the slogan of self-determination. For this he, like Grzech, was also strongly criticised by party leadership and lost his position on the central committee. And so, at the Second Congress, the party finally abandoned classical Luxemburgist positions in favour of official Leninism. At the time the KPRP had around 5 000 members, gradually recovering its numbers following initial state repression. As Grzech and Domski were no longer in the central committee, the 3Ws – Adolf *W*arski, Maria Koszutska (pseudonym *W*era Kostrzewa) and Maksymilian Horwitz (pseudonym Henryk *W*alecki) – solidified their position as the leadership of the party. A Politburo was formed within the party to weaken the opposition and make sure Comintern policies are followed and enacted.

After its interventions in the KPRP and the Comintern failed to halt the rightward drift, and with its main theorist dismissed, the Grzechist current seems to disappear in 1923. Since a full list of the Grzechists does not exist, we cannot trace what happened to each of its adherents. Grzech himself, knowing at least five different languages, found a job in the Soviet foreign commerce industry, which allowed him to work across multiple European cities and to eventually settle in the USSR in 1926. Stein-Domski however would have one more go at altering the political course of the KPRP.

Bolshevisation (1924-1926)

Years 1923-26 were a period of crisis for the KPRP. After an unsuccessful uprising in Kraków, in which the party failed to make an intervention, doubts began to arise regarding the tactics of the leadership of the 3Ws. This, coupled with controversies within the Comintern around the Left Opposition and Stalin, which spilled over to the affiliated parties, created an atmosphere of uncertainty among the ranks. In February 1924, a group of Polish communists in Berlin, led by Domski and Leński, published a document in the German press of the KPD in which they criticised the leadership of the 3Ws and resolutions of the Second Congress of the KPRP (the one that got rid of Grzech and Domski). In ‘O kryzysie w KPRP i najbliższych zadaniach partii', the Berlin Four accused the 3Ws of opportunism, ‘right-wing Menshevism' and lack of revolutionary resolve regarding the Kraków insurrection. In July 1924, at the Fifth Congress of the Comintern, Stalin joined the chorus by condemning the Polish leadership for their soft stance on the Trotskyites and the Brandlerites and called the party to ‘reorganise its central committee at the forthcoming congress or conference.'(24) Bankrupt within the party and viewed with suspicion by the Comintern, the 3Ws were removed from leadership – in January 1925, the Third Congress of the KPRP chose a new central committee with a ‘leftist' provisional secretariat (Tymczasowy Sekretariat KC KPRP). In the vacuum left behind by the 3Ws, Domski, Unszlicht-Osińska and Leński managed to climb the party hierarchy, with the latter becoming general secretary. As recommended by Domski, the new leadership rejected a number of decisions of the Second Congress (namely, the united front and some of the agrarian policies). At the same time however, the KPRP was undergoing the process of ‘Bolshevisation' – the party now became known as the KPP. By removing the term ‘workers' from its name, according to Comintern standards, the party symbolically opened itself to non-proletarian elements, especially the peasants.

At this point it might be worth making a distinction between the Domski of 1920 and the Domski of 1925, who revised some of his previous positions.(25) He now voiced his support for so-called revolutionary parliamentarism and the slogan of ‘land for the peasants', rejected the old SDKPiL stance on the national question as no longer relevant and embraced ‘Bolshevisation'. Nevertheless, this still put him on the left of the party, which, if anything, highlights just how far the political line of the KPRP shifted to the right in only a couple of years. In 1924, following his time at the Fifth Congress of the Comintern, Domski was impressed with the Italian lefts and called Bordiga ‘one of the outstanding figures in the International.'(26) Statements like these meant that people like Karolski continued to discredit Domski as an ultraleftist.(27) However, it is aspects such as the ‘Bolshevisation' of the party that highlight the problematic position of Domski. It was a double edged sword – in the process of factional squabbles within the Russian party and the extension of the influence of the Russian party over Comintern affiliates, Domski was able to climb the leadership. But soon he fell victim to the same methods.

In November 1925, at the Fourth Conference of the KPP, which took place in Moscow, representatives of the Comintern condemned Domski for not stamping down on instances of individual terror(28) and for not applying the ‘correct' Leninist approach to certain party policies. Domski's group, once again criticised for ultraleft deviations, and for backing the wrong factions in the International (Maslow, Fischer, Treint) was then removed from leadership after only a few months in power. The party reverted back to the policies adopted at the Second Congress. In the documents from the Sixth Enlarged Plenum of the ECCI in 1926, we find the following note :

Domski (who had on the recommendation of the ECCI replaced Warski as leader of the Polish CP after the fifth Comintern congress, but had been removed from the central committee following an ECCI resolution of 28 July 1925 condemning Polish support of the ultra-lefts in Germany [Maslow, Fischer] and France [Treint]) attended the plenum, though not as a delegate. There, while admitting the ultra-left errors of the Polish central committee, he pointed to the advances that had been made.(29)

At the same plenum, this statement regarding the crises in the Polish, German and Italian parties was made by the ECCI :

Lominadze thought Zinoviev had dealt too lightly with the mistakes of the Maslow-Fischer group. The ultra-left crises in the German, Italian, and Polish parties were connected with the crisis in the CPSU. The Fischer group had hinted at 'kulak deviations' in the Russian central committee, as the opposition in Leningrad were now doing. The ECCI had saved these three parties from catastrophe, but if the discussion in the Russian party were carried over into the Comintern catastrophe could not be avoided. He therefore proposed that there should be no discussion of the CPSU crisis in other parties.(30)

The process of Domski's rise and fall was very reminiscent to that of Maslow and Fischer in Germany. In both cases the change of personnel followed failed uprisings (Hamburg and Kraków 1923). In both cases it was a result of ‘tactical changes forced upon the Russian leadership and by a struggle for control raging within the Russian party.'(31) In both cases, the new leaders were soon removed. For the KPP this meant the return of the 3Ws, who, now as the ‘większościowcy' faction, led the party until 1929. They resisted Stalinisation, but in reality let it in through the back door in their attempts to Bolshevise the party in the early 1920s. In May 1926, their opportunism was made manifest when they supported the Piłsudski coup hoping for a ‘Polish Kerensky', but what they got instead was a military dictatorship hostile to the left and the workers' movement. In 1929, the ‘mniejszościowcy' faction, led by Leński and backed by Stalin, took control of the KPP. In the following years the party undeniably grew in size – in 1934 it had over 10 300 members (17 000 if counting the Belarusian and Ukrainian sections, 33 000 if we also include all the youth sections) – however, more than 30% of the KPP (and even up to 70-80% of the Belarusian and Ukrainian sections) was made up of peasants, making it the most ‘peasant party' out of all the communist parties in Europe.(32) KPP influence also increased within the trade unions, in significant part thanks to a popular front with the PPS. This is what characterised the KPP in its final era : popular frontism, social-patriotism, endorsement of Polish independence and support for the reactionary politics of the Soviet Union. The KPP became what its original left-wing warned against. And soon after that, the whole party was terminated by the very clique in Russia that it swore its loyalty to.
Concluding notes

Losing favour in both the KPP and the Comintern signalled the end of Domski's party career. By 1926, he and some of his associates moved to Russia, which in effect meant the end of their KPP career. Domski did not stop his political activity however. According to Hass, in 1927, Regina Budzyńska, Unszlicht-Osińska and Domski, all previously involved in some way with the ‘leftist' provisional secretariat of 1925, signed the Declaration of the Eighty-Four.(33) That same year, Domski and Unszlicht-Osińska also apparently signed the Platform of the Joint Opposition. As such, there was some connection between Domski and the Trotskyist opposition, which may even go back to 1923 when one of the Warsaw party circles allegedly backed Trotsky, possibly thanks to Domski. Certainly some Polish Trotskyists were later influenced by Domski – in 1927 a Polish Faction of Trotskyists (Polska Frakcja Trockistów) wrote a statement against Stalinist repression (‘Słowo o Wewnętrznych Wrogach Komunizmu') and opposed the treatment of Domski by the Russian leadership. The group disappeared soon after however. But the Trotskyists were more successful at regrouping than the original left-wing of the KPRP. In 1931, a proper Trotskyist faction within the KPP was formed and a year later kicked out leading to the formation of their own group – KPP Opposition (Opozycja KPP). In 1934 this group changed its name to the Union of Communist Internationalists of Poland (Związek Komunistów-Internacjonalistów Polski) and attempted to take part in building the Trotskyist Fourth International. Other KPP members who managed to regroup after coming into conflict with party leadership were those who went on to join the Anarchist Federation of Poland founded in 1926.(34) Unlike the German KAPD or the Italian Left, the original left-wing of the KPRP was never able or willing to regroup itself, its political tradition was lost and the 1930s proved particularly bleak for its militants.

Grzech who lived in Russia since 1926, was, as far as is known, no longer politically active. Nevertheless, already in 1934 he was arrested by the NKVD and put in prison on false charges. He most likely died in 1937. Domski was arrested in 1937 and died the same year as well. Not only the left of the KPRP had to face executions or death in prisons however, for the same fate was shared by most KPP members who were unlucky enough to be in Russia at the time. Out of the original central committee of 12 that formed the KPRP, only Franciszek Fiedler survived the purges.(35) Even Leński, the former left who later led the Stalinist ‘mniejszościowcy' faction, perished.

In 1956, following de-Stalinisation in the Eastern Bloc, members of the KPP were posthumously rehabilitated. Books about the repressed history of the KPP, and its destruction on Stalin's orders, began to be published. Still entangled in the dogmatic language of the regime however, historiography was not kind to the left-wing of the party either. Accusations of ‘sectarianism', ‘dogmatism', of being ‘anti-democratic', ‘anti-Leninist' etc., are repeated even in allegedly academic works from the period 1956-1989. All the existing information about the current is scattered over multiple books, pamphlets and party documents, and has mostly been compiled by its political opponents. Of course today there is little interest in uncovering that history either. English sources are scarce too – one may point out a chapter on the international communist left by Dauvé and Authier, and a thesis by Kowalski, both of which mention the early left-wing politics of the party, but do not actually identify the Grzechist current by name or any of its adherents. (36) There is also an article by Szafar on the emergence of the KPRP, and a book by Simoncini on the early history of the party, both of which do briefly mention the Grzechists.(37) Not much else. And so information regarding the existence of these currents is limited – this is especially true of Grzech, but a bit less so of Domski, who at least to some degree has been embraced by contemporary Trotskyists.

We should also be careful with some of the ways in which the ultra-left label has been applied to Grzech and Domski (in many cases meant as slander). Dauvé and Martin provide a working definition of the ultra-left for comparison :

What is the ultra-left ? It is both the product and one of the aspects of the revolutionary movement which followed the First World War and shook capitalist Europe without destroying it from 1917 to 1921 or 1923. Ultra-left ideas are rooted in that movement of the twenties, which was the expression of hundreds of thousands of revolutionary workers in Europe. That movement remained a minority in the Communist International and opposed the general line of the international communist movement. The term suggests the character of the ultra-left. There is the right (the social-patriots, Noske...), the centre (Kautsky...), the left (Lenin and the Communist International), and the ultra-left. The ultra-left is primarily an opposition […] it asserts itself through a critique of the prevailing ideas of the communist movement, i.e., through a critique of Leninism.(38)

While this definition is still a bit imprecise since it very much rests on what one means by ‘Leninism', it does provide us with a timeline. The Berlin Four does not fit it – it formed after 1923 and asserted its ‘Leninism', but Leński turned out to be a Stalinist, while Unszlicht-Osińska and Domski aligned with the United Opposition. The Domski of the 1918-1923 period approaches Dauvé and Martin's definition, even if he later rejected the ultraleft label. He would instead see himself as part of an ‘international Leninist left', as did most of the Italian Left at that time, and, at least according to his opponents, at one point belonged to the same bloc in the International as Bordiga. What about the Grzechists ? Their unwavering refusal to participate in bourgeois parliaments and united fronts, their staunch internationalism – all in the period 1918-1923 – put them in conflict with the official Comintern line. Indeed, possibly the only difference which distinguished them from left communists of other countries was that they were less critical of trade union activity (although still primarily active within red unions). For their principled opposition to the national degeneration within the Comintern, the Polish party and the Soviet state, it would not be a stretch to recognise the Grzechists, and Domski even though he later revised some of his early positions, as an ultraleft tendency, and certainly the closest equivalent to a historical communist left current in Poland. As victims of a brutal period of reaction, history has not been kind to them, so it is all the more important to at least remember and understand their attempts at preventing the degeneration of the international communist movement of the early 1920s.

Dyjbas

December 2015

Photo at top : 1919 May day demonstration in Łódź, under a KPRP banner.

Footnotes

(1) The re-creation of an independent Polish state was a gradual and localised process that lasted months, if not years. In November 1916, after Germany occupied territories formerly under Russian control, it set up a puppet state called the Kingdom of Poland. In September 1917, a Regency Council manned by Poles was formed to administer the area. Following a number of military defeats for Austro-Hungary and Germany, and revolution in Russia, a power vacuum was created in which multiple forces on Polish territories could compete for power. On 7 October 1918, the Regency Council declared Polish independence, and elected a government in Warsaw initially headed by Józef Świeżyński. On 28 October, a provisional government, the Polish Liquidation Committee, was formed in Kraków, headed by Wincenty Witos. In November, worker's councils sprang up in multiple regions, some calling for a dictatorship of the proletariat. On 7 November, another provisional government was formed, based in Lublin and headed by Ignacy Daszyński, a PPS member. Finally, on 11 November, the Regency Council declared Józef Piłsudski Commander-in-Chief of the Polish Army and tasked him with creating a single coalition government (Piłsudski, a former PPS member, was the creator of the Polish Military Organisation and the Polish Legions). A process of centralisation followed, in which the Daszyński government, the Polish Liquidation Committee, and the PPS dominated councils passed power onto Piłsudski. First parliamentary elections were held in January 1919. During the next few years, however, elected governments experienced crisis after crisis, and in 1926 Piłsudski, who wished for stability and still had a large influence in the military, carried out a coup. He remained a military dictator until his death in 1935.

(2) Workers' councils in Poland began to form around November 1918. Organisations active within them included : SDKPiL, PPS-Left, KPRP, PPS, Bund, Poaley Syjon, National Workers' Union (Narodowy Związek Robotniczy, NZW). The most radical councils, like in Zagłębie Dąbrowskie, coordinated with factory committees and set up their own Red Guard units after disarming government forces and the retreating occupant troops. Cautious of their revolutionary potential, some factions withdrew from the councils (e.g. the PPS and the NZW). The PPS, attempting to further reduce the influence of the communists and prevent the emergence of a national congress of councils, formed their own pro-government councils in certain areas in order to split the working class. The new state saw the councils as a threat, on occasion government forces attacked the councils directly, arresting their leaders, and attempting to disarm the workers. By July 1919 – faced with repression, declining enthusiasm, economic destitution, and obstruction and lockouts by factory owners – the council movement faded away.

(3) N. Davies, God's Playground : A History of Poland : Volume II : 1795 to the Present, pp. 133-134

(4) J. Marcus, H. Strauss (ed.), Hostages of Modernization : Austria, Hungary, Poland, Russia, p. 1093

(5) Little is known about the precise way that the Grzechists functioned, how many or who exactly belonged to the group. It is also difficult to say how formal and organised they were, and whether they could be characterised as an actual faction within the party. There was certainly some overlap between the group that originally joined the SDKPiL together with Grzech, and the future Grzechists.

(6) J. Kasprzakowa, Maria Koszutska, p. 230

(7) ‘Odezwa SDKPiL, PPS-Lewicy i Bundu z 2 VIII 1914, Do proletariatu Polski', English version : libcom.org

(8) The group was led by Kowalski-Grzech, Włodzimierz Dąbrowski, Lucyna Baranowska and Abram Wajcblum-Karolski. Grzech married Lucyna Baranowska in 1916 (the marriage did not last too long – in 1926 he married someone else). Baranowska (1895-1935 ?) worked as a teacher, joined the PPS-Left in 1913, and in 1916, together with Grzech, moved to the SDKPiL. From 1918 a member of the KPRP, she was present at its First Congress and Third Conference. She was a Grzechist. Moved to the USSR in the 1920s, was arrested around 1935, and died sometime that year.

(9) In 1911 the SDKPiL split into two factions : the ‘zarządowcy' (those who backed ‘Zarząd Główny', the SDKPiL executive in Berlin) and ‘rozłamowcy' (splitters) who disagreed with the tactics of the centre. The ‘rozłamowcy' eventually began to publish their own paper ‘Nasza Trybuna' (1915-1918), and in a few months the ‘zarządowcy' followed suit with ‘Nasza Sprawa' (1916). The conflict resonated on the international level, as the ‘zarządowcy' were closer to the left of the SPD, while ‘rozłamowcy' to the Bolsheviks. Out of the more famous SDKPiL members, Rosa Luxemburg and Leo Jogiches took the side of ‘zarządowcy', while Karl Radek of the ‘rozłamowcy'. This divide would later contribute to the so-called ‘Radek affair' – a peculiar incident in which Radek was accused of stealing resources from the party and expelled by the SDKPiL executive in 1912. An issue emerged of whether an expelled member of one of the Second International's affiliates could still be a member of a different affiliate. Luxemburg, Jogiches and Marchlewski wanted Radek out of the SPD. Lenin, Trotsky, Pannekoek and Liebknecht, who all thought this was a politically motivated attack on Radek for his support of the SDKPiL splitters, opposed the decision. In the end, with the outbreak of war and the collapse of the Second International, the matter was never completely resolved.

(10) R. Jabłonowski, Wspomnienia : 1905-1928, p. 259

(11) M. Kamińska, Ścieżkami wspomnień, p. 206

(12) W. Kowalski-Grzech, ‘Instrukcja KC dla delegatów polskich na III Międzynarodówkę', 1920

(13) KC KPRP, ‘Pierwsza Konferencja KPRP', 1920

(14) L. Trotsky, ‘Theses of the Third World Congress on the International Situation and the Tasks of the Comintern', 1921

(15) T. Szafar, The Origins of the Communist Party in Poland 1918-1921

(16) A. Warski, ‘Gdzie jest prawica ?', Nowy Przegląd, 23-4, 1927

(17) J. Riddell (ed.), Toward the United Front : Proceedings of the Fourth Congress of the Communist International, 1922

(18) M. Koszutska, ‘Spineless people are dangerous', World Marxist Review, Vol. 32

(19) A. Warski, ‘W sprawach partyjnych', Nowy Przegląd, no. 5, 1922

(20) J. Riddell (ed.), Toward the United Front, p. 284

(21) L. Domski, ‘Niektóre zagadnienia taktyczne', Nowy Przegląd, 9, 1923

(22) E. Brand, ‘Czas skończyć z obcym kierunkiem', Nowy Przegląd, 9, 1923

(23) A. Lenartowicz, Na II Zjeździe KPRP

(24) J. Stalin, The Communist Party of Poland (July, 1924)

(25) See for example L. Domski, ‘Przełom w Międzynarodówce i Jego przyczyny', Nowy Przegląd, no. 14, 1925.

(26) L. Domski, ‘Z obrad V Kongresu', Nowy Przegląd, no. 12, 1924

(27) A. Karolski, ‘Czem jest ultralewica', Nowy Przegląd, 17, 1926

(28) In years 1922-25, the KPRP was seriously infiltrated by the state, with police agents and informants entering party structures. Police agents who were exposed were often sentenced to death by local party structures. The KPRP lapsed into individual terror – special battle units were formed, the ‘Oddział Bojowy KPRP', which consisted of armed squads that would carry out the sentences. More self-defence units were formed in years 1924-25. Predictably, the state often retaliated by hunting down KPRP members, resulting in shootouts and losses on both sides.

(29) ‘The sixth enlarged plenum of the ECCI', January 1926 in : in : J. Degras (ed.), Communist International 1923-1928 : Documents

(30) ‘Extracts from the Resolution of the sixth ECCI plenum on the German question', March 1926, in : J. Degras (ed.), Communist International 1923-1928 : Documents

(31) P. Mattick, Stalin and German Communism

(32) H. Cimek, 'Wpływy organizacyjne partii rewolucyjnych na wsi w Drugiej Rzeczypospolitej', Zeszyty Nukowe WSP w Rzeszowie

(33) L. Hass, ‘Trockizm w Polsce do 1945 r.'

(34) Involved in the foundation of the Anarchist Federation of Poland in 1926 was the carpenter Józef Golędzinowski (1895-1943), former SDKPiL and KPP member, and secretary of the Union of Wood Industry Workers (Związek Robotników Przemysłu Drzewnego). Attacked by government thugs in 1927, he fled to the Soviet Union, but in 1937 was arrested and either executed or died in prison. In 1928 there was apparently a small split in the KPP and the Union of Communist Youth, with some joining the AFP as well. See section ‘Organizacje' in : P. L. Marek, Na krawędzi życia. Wspomnienia anarchisty 1943-44

(35) It is not known what happened to Henryk Iwiński.

(36) G. Dauvé, D. Authier, The Communist Left in Germany 1918-1921 ; R. Kowalski, The Development of ‘Left Communism' Until 1921 : Soviet Russia, Poland, Latvia and Lithuania

(37) T. Szafar, The Origins of the Communist Party in Poland 1918-1921 ; G. Simoncini, The Communist Party of Poland, 1918-1929

(38) G. Dauvé and F. Martin, Eclipse and Re-emergence of the Communist Movement

Additional sources :

A. Czubiński, Komunistyczna Partia Polski (1918-1938)

B. Radlak, SDKPiL w latach 1914-1917

H. Cimek, L. Kieszczyński, Komunistyczna Partia Polski 1918-1938

J. Jakubowski, ‘Nasza Sprawa : tygodnik SDKPiL (3 VI-4 XI 1916)'

J. Maciszewski (ed.), Tragedia Komunistycznej Partii Polski

J. Sobczak, E. Tomaszewski, Walka o dominacje marksizmu w polskim ruchu robotniczym

K. Trembicka, ‘Poglądy Komunistycznej Partii Polski w kwestii władzy państwowej', ‘Komunistyczna Partia Robotnicza Polski wobec wojny polsko-radzieckiej w latach 1919-1920'

M. Kasprzak, ‘Nationalism and Internationalism : Theory and Practice of Marxist Nationality Policy from Marx and Engels to Lenin and the Communist Workers' Party of Poland'

T. Feder, Adolf Warski

W. Konopczyński (ed.), Polski słownik biograficzny, v. 14

Z. Zaporowski, ‘Komunistyczna Partia Polski wobec parlamentaryzmu'
Saturday, December 19, 2015

Maria Jankowska (1889) : na kongresie II Miedzynarodowki / Déléguée polonaise au 1er Congrès de l'Internationale

Alex — 2025-06-28T22:05:00Z

Maria Jankowska, militante socialiste, apparait dans le film polonais Bialy Mazur

Dans son numéro du 15 août 1889, le bimensuel Przedswit, (L'avant-Aurore), publié par des socialistes polonais en exil, publiait un comptre rendu du 1er Congrès de l'internationale auquel participèrent 4 délégués polonais.

Bien sûr, les cheveux des disciples de Rosa Luxemburg (RL) se dressent ! Maria Jankowska est aujourd'hui peu connue, et n'est pas devenue l' alter ego de RL qu'elle aurait dû être, ni une des destinataires régulières de ses nombreuses lettres.

Les oeuvres complètes en allemand de Luxemburg s'ouvrent d'ailleurs sur son Rapport au IIIème Congrès ouvrier socialiste international de Zurich où elle écrivait quatre ans après le congrès fondateur de Paris, la première phrase :

Chers camarades ! C'est la première fois que les sociaux-démocrates polonais de la Pologne sous domination russe participent à votre Congrès.

Ainsi, la première phrase des oeuvres complètes de Rosa Luxemburg semble avoir un sens bien caché, la négation même de l'existence de Maria Jankowska dans le mouvement socialiste !

Car Luxemburg n'ignorait pas l'intervention de M. Jankowska, déléguée polonaise quatre ans plus tôt. Mais Rosa Luxemburg est en 1893 en pleine guerre politique avec le Parti Socialiste Polonais qu'elle vient de quitter pour fonder son propre parti, la "Social-démocratie polonaise". Et elle mena cette guere en premier lieu contre Stanisław Mendelson ... le mari de Maria Jankowska : voir ce communiqué.

R. Luxemburg date la fondation de son parti SDKP au 30 juillet 1893, et nie donc le caractère social-démocrate des quatre délégués polonais aux Congrès de Paris (1889). En 1889 fut fondée dans le Royaume de Pologne l'Union des ouvriers polonais, c'est avec cette organisation que RL réclame une continuité.

Ainsi, la première phrase des oeuvres complètes (en allemand) de RL contient déjà toute cette lutte. En juillet 1893, dix ans avant Lénine, RL mène une scission de type bolcheviks/mencheviks au sein du Parti Socialiste Polonais fondé en mars 1893 (et non au congrès de Paris de novembre 1892 comme on le lit presque partout).

A-t-elle raison ? Avant de trancher la question, lisons donc le discours que prononça Maria Jankowska. Nous donnons la version polonaise qui fut publiée, puis sa traduction, qui ne correspond donc peut-être pas exactement au discours qu'elle prononça en français. Mais à notre connaissance, cette version doit se trouver dans le Rapport que fit Jules Guesde de Congrès, mais qui ne fut jamais publié.

Comblons donc ce vide en donnant la traduction du compte-rendu paru dans Przedświt - L'Aurore : numéros 13, 14 et 15 publiés en une seule livraison le 15 août 1889, pages 4 et 5.

Quoi qu'il en soit, on voit que ce qui distinguait Rosa Luxemburg, c'est d'être dans l'aile révolutionnaire de la socia-démocratie. Les biographes qui se plaisent à réduire sa figure à celle d'une "femme qui doit affronter un monde d'hommes", ignorent le trait caractéristique de cette génération polonaise, à l'image de celle des populistes russes : les femmes y jouaient un grand rôle. Le fait que Marie Curie est de la même génération n'est pas un hasard.

source

Kongres uchwalił wybrać biuro, które by zajmowało się bezustannie sprawami zjazdu i któremu można by było polecić wykonanie wszystkich uchwał zjazdu. W skład biura weszli : Brandt, Bebel, Liebknecht, Lafargue, Vaillant, Besset, Lavigne, Costa, Cipriani, Nieuwenhuis, Anseele, De Paepe, Morris, Popp, Franki, Mendelson, Lawrow, Petersen, Mani, Iglesias, Alles, Jaclard oraz obywatelki : Aveling-Marx, Jankowska i Zetkin.

Le congrès décida d'élire un bureau qui s'occuperait continument des affaires du congrès à et à qui toutes les résolutions du congrès pourraient être confiées pour être exécutées. Dans la composition du bureau entrèrent Brandt, Bebel, Liebknecht, Lafargue, Vaillant, Besset, Lavigne, Costa, Cipriani, Nieuwenhuis, Anseele, De Paepe, Morris, Popp, Franki, Mendelson, Lawrow, Petersen, Mani, Iglesias, Alles, Jaclard et des citoyens : Aveling-Marx, Jankowska et Zetkin.
(...)

W imieniu polskich socjalistów głos zabiera obywatelka Maryja Jankowska. Nadmieniamy u, że polscy delegaci byli przeciw czytaniu sprawozdań wobec ograniczonego bardzo czasu, a znacznej ilości raportów'. Towarzysze więc nasi łożyli raport obszerniejszy, ograniczając się krótkim z ich strony oświadczeniem. Oto dosłowne świadczenie, przeczytane w języku francuskim rzez obywatelkę Jankowską :

La citoyenne Maryja Jankowska s'exprime au nom des socialistes polonais. Nous voudrions mentionner que les délégués polonais étaient opposés à la lecture des rapports en raison du temps très limité et du grand nombre de rapports. Nos camarades nous ont donc remis un rapport plus long, se limitant à une brève déclaration. Voici la déclaration verbatim, lue en français par la citoyenne Jankowska :

Obywatelki i obywatele !

Nie jest to raport, ale proste oświadczenie, które wam obecnie składam w imieniu socjalistycznego komitetu robotniczego w Warszawie.

Mogłabym być echem skarg, które naszemu proletariuszowi jego los nieszczęsny wydziera ; mogłabym być wobec was wyrazicielem uczuć bolesnych, jakie ogarniają każde, iście ludzkie serce na widok takiej nędzy. Zaniecham jednak tego, by nie zabierać wam czasu, którego tyle potrzebujecie dla powzięcia śmiałych i korzystnych rezolucyj.

Zresztą czyż nędza nie jest powszechną ? Czyż jej unika robotnik jakiegokolwiek kraju ? Czyż prawo żelazne nie ciąży na wszystkich,jak fatalność nieubłagana ?

Zauważę tylko, że u nas w Polsce jeszcze jedno zjawisko przyłączyło się , by przepełnić czarę powszechnej nędzy ludu. Jest niern ucisk polityczny, despotyzm, nie mający sobie równego, który zawisł nad krajem naszym. Jest niem i jarzmo feudalizmu, pod którym niestety tak długo jęczeliśmy i od którego otrząsnęliśmy się choć po części tak od niedawna, że ojcowie mogą jeszcze dziś opowiadać swoim dzieciom o cierpieniach i o hańbie, których byli ofiarą.Zbytecznym byłoby mówić obszerniej ; i tak zapewne zrozumiecie, że jeżeli jest jaki zakątek, który bardziej niż inne zasługuje na miano doliny nędzy, to nim jest nasz kraj.

Citoyens et citoyennes !

Ce n'est pas un rapport, mais une simple déclaration que je vous présente au nom de la Commission ouvrière socialiste de Varsovie.

Je pourrais être l'écho des plaintes que le sort misérable de notre prolétaire lui arrache ; je pourrais être devant vous l'expression des sentiments douloureux qui envahissent tout cœur vraiment humain à la vue d'une telle misère. Mais je m'en abstiendrai pour ne pas abuser de votre temps, dont vous avez tant besoin pour prendre des résolutions hardies et salutaires.

D'ailleurs, la misère n'est-elle pas universelle ? N'est-elle pas évitée par les travailleurs de tous les pays ? La loi d'airain ne pèse-t-elle pas sur tous comme une fatalité inexorable ?

Je voudrais seulement signaler qu'en Pologne, un autre phénomène est venu s'ajouter au sort de la misère commune du peuple. C'est une oppression politique, un despotisme sans égal qui pèse sur notre pays. Il y a aussi le joug du féodalisme, sous lequel, malheureusement, nous avons gémi pendant si longtemps, et dont nous ne nous sommes remis, au moins en partie, que récemment, de sorte que des pères peuvent encore aujourd'hui raconter à leurs enfants les souffrances et les déshonneurs auxquels ils ont été soumis. Il serait superflu d'en parler plus longuement ; cependant, vous comprendrez sans doute que s'il y a un coin qui, plus que tout autre, mérite d'être appelé la vallée de la misère, c'est bien notre pays.

Co się tyczy postanowień, które powziąć chcecie w dziedzinie żądań, mających — zdaniem mojem — charakter bardziej pokojowy, to na tej drodze możemy wam towarzyszyć
bardziej z teoretycznego punktu widzenia. Pozbawiony wolności słowa i stowarzyszeń, pozbawiony prawa zmawiania się i zbierania, nasz lud robotniczy bynajmniej nie jest podobny do tych zastępów walczących , które formują robotnicy innych krajów.

Potajemnym zebraniom, tajnym organizacyjom, których byt jest tak krótkim, tak niepewnym, inny rodzaj działania nakreśla się, odmienny od tego systemu, którym sie posługują wasze organizacje robotnicze, — te wielkie związki dla każdego dostępne, te silne stowarzyszenia z utrwalonym bytem.

Jednakże trudności, które napotykamy na drodze naszej, nie będą przyczyną, byśmy odstąpili od tej działalności, którą na tym kongresie nakreślić^chcecie. Bynajasniej. Przygotowujemy się, przeciwnie, by rozszerzyć zakres naszej pracy ; pracujemy dla wytworzenia agitacyi robotniczej, bardziej szerokiej, mającej na celu nie tylko żądania, które przez was, przyjaciół naszych z zachodu, już osiągnięte zostały, ale nadto i te, które są na porządku dziennym obecnego kongresu.

En ce qui concerne les résolutions que vous voulez prendre sur le terrain des revendications qui, à mon avis, sont de nature plus pacifique, nous pouvons vous accompagner sur cette voie
d'un point de vue plus théorique. Privés de la liberté d'expression et d'association, privés du droit de se réunir et de se rassembler, nos travailleurs ne ressemblent en rien aux rangs de lutte formés par les travailleurs d'autres pays.

Aux réunions clandestines, aux organisations secrètes, dont l'existence est si courte, si précaire, se dessine un autre type d'action, différent du système utilisé par vos organisations ouvrières - ces grands syndicats accessibles à tous, ces associations fortes à l'existence établie.

Mais les difficultés que nous rencontrons sur notre route ne seront pas une raison pour abandonner l'activité que vous voulez esquisser dans ce congrès. Soyez clairs. Nous nous préparons, au contraire, à élargir le champ de notre action ; nous travaillons à produire une agitation ouvrière plus large, visant non seulement les revendications que vous, nos amis de l'Ouest, avez déjà réalisées, mais aussi celles qui sont à l'ordre du jour du présent congrès.

Czyż usiłowania nasze mogą być uwieńczone powodzeniem ? Rezultaty już osiągnięte dodają otuchy naszym nadziejom na przyszłość. Czyż dziesięć lat temu, robotnicy nasi w Polsce wiedzieli, co to jest zmowa ? O za pewne, istniała walka między właścicielem, a robotnikiem. Nazywano to „ nieporządkami.“ Robotnik mógł się zdobyć tylko na gwałtowny protest, prowadzony na własną rękę.

A dziś cóż widzimy ? Robotnicy w Warszawie i gdzie indziej zmawiają się i umieją nawet zwyciężać. Zresztą i przegrana nie jest już w stanie złamać ich energii. W fabrykach nie
zadowoleni robotnicy odszukują socjalistów, by zasięgnąć u nich rady, jak poprowadzić walkę. A gdy walka rozpoczyna się, towarzysze w fachu spieszą z pomocą dla walczących, zasilającich pieniędzmi. Wspomnę tu o jednej zmowie, która niedawno miała miejsce i która taki wy wołała entuzyjazm, że strajkujący zostali otoczeni przez swych kolegów i podejmowani, jak bohaterowie. Zaprowadzono ich do restauracji, by ich ugaszczać, a robotnicy, którzy mieli pracę, uważali sobie za zaszczyt usługiwać strajkującym. Te fakty są charakterystyczne. Uczucie braterstwa i solidarności, o którym one świadczą, muszą przynieść owoce.

Nos efforts peuvent-ils être couronnés de succès ? Les résultats déjà obtenus encouragent nos espoirs pour l'avenir. Il y a dix ans, nos travailleurs polonais savaient-ils ce qu'était une conspiration ? O bien sûr, il y avait une lutte entre le propriétaire et l'ouvrier. On appelait cela le « désordre ». L'ouvrier ne pouvait que protester violemment, seul.

Et aujourd'hui, que voit-on ? Les ouvriers de Varsovie et d'ailleurs sont de connivence et savent même gagner. D'ailleurs, même la défaite ne parvient plus à briser leur énergie. Dans les usines, et non pas
, les travailleurs satisfaits demandent aux socialistes des conseils sur la manière de mener la lutte. Et lorsque la lutte commence, les camarades des métiers se précipitent pour aider les combattants, en leur fournissant de l'argent. Je citerai ici une conspiration qui a eu lieu récemment et qui a suscité un tel enthousiasme que les grévistes ont été entourés par leurs collègues et portés en héros. Ils ont été conduits dans des restaurants pour être soignés, et les travailleurs qui avaient un emploi ont considéré que c'était un honneur de servir les grévistes. Ces faits sont caractéristiques. Le sentiment de fraternité et de solidarité dont ils témoignent doit porter ses fruits.

Le temps limité ne me permet pas d'esquisser pour vous les contours de notre mousse socialiste. Je dois me contenter de déclarer que, nous appuyant d'une part sur les résultats obtenus, d'autre part sur la faillite de tous
nos partis bourgeois et patrilinéaires, nous espérons mener à bien notre propagande

Ograniczony czas nie pozwala mi nakreślić wam szkicu naszego mchu socjalistycznego. Zadowolić się muszę oświadczeniem, że opierając się z jednej strony na rezultatach osiągniętych, z drugiej na bankructwie wszystkich
naszych stronnictw burżuazyjnych i patryjotycznych, mamy nadzieję prowadzić z powodzeniem naszą propagandę wśród polskich mas pracujących i zgodnie z postanowieniami, które poweźmiecie.

Le temps limité ne me permet pas de vous tracer l'esquisse de notre mousse socialiste. Je dois me contenter de déclarer que, nous appuyant d'une part sur les résultats obtenus, d'autre part sur la faillite de tous
nos partis bourgeois et patrilinéaires, nous espérons mener à bien notre propagande auprès des masses ouvrières polonaises et conformément aux résolutions que vous adopterez.

Jeżeli polscy socjaliści, którzy tak późno zajęli stanowisko pod sztandarem rewolucji socjalnej, — tern niemniej, dzięki poświęceniu i energii naszych towarzyszy w Warszawie i
gdzie indziej, zdołają zorganizować dostateczną armiję rewolucyjną — tern lepiej. Gdyby jednak czas i warunki pozwoliły nam utworzyć zaledwie skromne zastępy, to w chwili wybuchu rewolucji, tak oczekiwanej przez nas wszystkich, znajdziecie nas bądź co bądź obok was wszędzie, gdzie zakipi walka. Będziemy wtedy szczęśliwi, jeżeli zrobimy wszystko, co będzie w naszej mocy,, dla ułatwienia zwycięstwa proletarjatowi europejskiemu, z nadzieją, że legjony jego — zwycięzkie na zachodzie — pospieszą potargać więzy, krępujące ludy słowiańskie, jeszcze bardziej od nich nieszczęśliwe...

Zaznaczając solidarność naszą z całym proletariatem zachodu, chcemy jeszcze szczególniej zaznaczyć te węzły braterstwa, które łączą nas z socjalistami Niemiec i Rosyi— naszymi najbliższymi sojusznikami.

Si les socialistes polonais, qui se rangent si tardivement sous la bannière de la révolution sociale, parviennent néanmoins, grâce au dévouement et à l'énergie de nos camarades de Varsovie et de ailleurs, à organiser une armée révolutionnaire suffisante, c'est tant mieux. Si, toutefois, le temps et les conditions nous permettent de ne former qu'une armée modeste, alors, au moment où éclatera la révolution, si attendue par nous tous, vous nous trouverez, après tout, à vos côtés partout où la lutte sera en ébullition. Nous serons alors heureux si nous faisons tout ce qui est en notre pouvoir pour faciliter la victoire du prolétariat européen, dans l'espoir que ses légions, victorieuses en Occident, s'empresseront de briser les liens qui attachent les peuples slaves, encore plus malheureux qu'eux.....

En marquant notre solidarité avec l'ensemble du prolétariat d'Occident, nous voulons marquer plus particulièrement encore les nœuds de fraternité qui nous lient aux socialistes d'Allemagne et de Russie, nos plus proches alliés.

R. Luxemburg (1894) Sprawa Robotnicza nr 9 - artykuł 1/7 : Nowy etap (Une nouvelle étape)

Alex — 2025-02-19T23:19:00Z

Cet article, dont nous donnons la version originale polonaise et la traduction, porte le numéro 21 dans le catalogue de Kaczanowska :

**
21. [Anonim :]
Nowy etap
Spr. rob. III 1894 nr 9 s. 1

Dans la biographie La vie et l'oeuvre de Rosa Luxemburg par JP Nettl, c'est la référence 133 p. 870.

Le mensuel Sprawa Robotnicza ou il fut publié, porte en sous-titre "Organe de la Social-démocratie du Royaume polonais". Les résolutions du 1er congrès de ce parti, auquel Rosa Luxemburg fait référence dans le présent article, sont accessibles en polonais, et sont en cours de retranscription et traduction.

La note (2) ci-dessous de Rosa Luxemburg fait référence au fait que de mars 1893 à fin juillet 1893, elle et ses camarades ouvriers de Pologne, issus de l'Union des ouvriers polonais et du Prolétariat II, on fait partie du PPS qui avait été créé à Paris en novembre 1892, mais avec lequel ils ont rompu le 30 juillet 1893 pour former leur propre parti avec son organe Sprawa Robotnicza.

1. Z radością i dumą śpieszymy podzielić się z wszystkimi towarzyszami robotnikami ostatnią doniosłą wieścią z naszego życia partyjnego : w początkach marca odbył się w Warszawie krajowy Zjazd Socjaldemokracji Polskiej.

2. Poraz pierwszy w dziejach Polskiego socjalizmu naradzali się na miejscu robotnicy, zgromadzeni z prowincji i z Warszawy nad zadaniami i formami agitacji socjalistycznej.

3. Po raz pierwszy mury Warszawy oglądały zjazd i narady tak różne od dotychczasowych. To nie był zjazd akcjonarjuszów cukrowych lub piwowarów, radzących nad możliwem podniesieniem swych zysków i obłupieniem kupującej publiczności. To nie był zjazd właścicieli kopalń węgla, radzących nad tem, jak najlepiej wyzyskiwać robotników i jakie nowe laski wyżebrać u rządu. To nie był zjazd kapitalistów, wyzyskiwaczy i sług carskich. To był Zjazd robotników Socjaldemokratów, radzących nad agitacją socjalistyczną, nad ulżeniem ciężkiej doli ludu roboczego, nad wyzwoleniem go całkowitem ze szponów kapitalu i caratu.

4. Wa samym kraju, w samej Warszawie, urągając jednakowo dumie i ufności w siebie kapitalistów i chytrej czujności policji, żandarmów, szpiegów — robotnicy - socjaldemokraci wypowiedzieli wojnę wyzyskowi i uciskowi, uważnie i poważnie rozważali wszelkie sposoby, drogi, taktykę tej wojny.

5. Śmiała myśl o wykonaniu której nigdy nawet nie marzyli poprzedni socjaliści polscy, została wprowadzona w czyn podług wszelkich zasad, towarzyszach podobnym okolicznościom. Gdy dotychczasowe zjazdy socjalistów polskich, odbywające się za granica, składały się zwykle wyłącznie z t. zw. inteligentów-socjalistów, 1szy Zjazd Socjal-demokracji, odbyty w kraju, był czysto robotniczym zjazdem, na którym t. zw. inteligenci stanowili minimalną część. Robotnicy z Warszawy, robotnicy z głównych centrów prowincji, zgromadziwszy się, radzili nad swymi robotniczymi sprawami — pod sztandarem Socjaldemokracji.

6. Czujemy dobrze skromność rozmiarów naszej konferencji partyjnej ; uznajemy szczupłość organizacyj na niej przedstawionych. Z kongresami robotniczych partyj europejskich Zjazd nasz równać się naturalnie nie może. Ale dla naszych warunków, a głównie dla przyszłości naszego ruchu ma on znaczenie wielkie i nie wątpliwe.

7. W historii naszej Partii jest to w ciągu ostatniego roku trzeci fakt pierwszorzędnej wagi. Pierwszym było połączenie się ostatniej organizacji robotniczej „Proletariatu” ze „Związkiem Robotników Polskich”. Rok temu właśnie, w marcu, socjaldemokracja połączyła i zjednoczyła pod swym sztandarem wszystkie prawdziwie rewolucyjne socjalistyczne siły robotnicze. Owoczesna Polska Partia Socjalistyczna położyła początek jednolitej socjaldemokratycznej Partii w całym naszym kraju.

8. Drugim ważnym w naszej historii faktem była zmiana nazwy partyjnej na « Socjaldemokrację Król. Polskiego » i jednocześnie uchronienie partii i ze strony zewnętrznej i z wewnętrznej od wszelkich naleciałości patriotycznych (1). Zdawałoby się, ze sama nazwa partyjna jest bardzo podrzędnego znaczenia. W ogóle, w Zachodniej Europie, przy jawnych otwartych stosunkach politycznych, jest to do pewnego stopnia słuszne. Tam każda partia ma możność w każdej chwili całemu światu swą działalność i swój skład osobisty przed oczy postawić. U nas, w naszych warunkach, rzecz ma się zupełnie inaczej. My działamy otoczeni głęboką nocą politycznej martwoty i zakneblowani żelaznym gwichtem carskiego despotyzmu. Dlatego wszelacy ludzie, lubiący łowić ryby w mętnych wodach, mają ułatwione podszywanie się pod cudze firmy lub zagarnianie cudzej działalności pod swoje chorągwie. Najwymowniejszym poparciem tego twierdzenia jest właśnie historia naszej b. Polskiej Partii Socjalistycznej i okoliczności, które wywołały zmianę jej nazwy (2). Przyjąwszy miano Soc. Dem., Partia nasza uczyniła wiele dla odcięcia wszelkich prób podobnego rodzaju w celu zafałszowania jej faktycznej działalności lub jej programowego kierunku.

9. Wreszcie teraz dokonane zostały warunki niezbędne dla postawienia Partii Soc. Dem. a tej wysokości, na jakiej jedynie może godnie odpowiedzieć wielkim zadaniom swoim wobec polskiej klasy robotniczej, wobec całego społeczeństwa, wobec międzynarodowego proletariatu. Partia jeszcze raz zatwierdziła jasno program, który był postawą jej działalności od początku, stworzyła sobie odpowiednia do warunków, silną i spoistą organizację, obmyśliła i ustanowiła wszelkie formy swej działalności codziennej, wreszcie — wypowiedziała kategorycznie ważniejszych kwestii życia partyjnego i programowego.

10. Śmiało więc w pełnym uzbrojeniu, występuje dziś nasza Socjaldemokracja do boju, do walki o swoje wielkie hasła. Z podwójną energią, zagrzani nowym zapałem towarzysze nasi przystąpią teraz do dzieła. Oby największe skutki uwieńczyły ich działalność ! Oby zbawcze słowo i bojowy sztandar Socjaldemokracji jak najszerej i jak najdalej szerzyły się po naszym kraju !

Niech żyje Socjaldemokracja !

(1) W znaczeniu programów odbudowania niezależnej Polski. - Uwaga autorki.
(2) Wprawdzie przed kilku miesiącami pojawiła się znowu na scenie „partia” pod nazwą PPS, ale jest ona socjalpatriotyczna z kierunku i z poprzednią nie ma nic wspólnego. - Uwaga autorki.

Traduction

1. C'est avec joie et fierté que nous nous empressons de partager avec tous les camarades ouvriers les dernières nouvelles importantes de la vie de notre parti : au début du mois de mars, le Congrès national de la social-démocratie polonaise s'est tenu à Varsovie.

2. C'est la première fois dans l'histoire du socialisme polonais que des travailleurs, venus des provinces et de Varsovie, ont discuté sur place des tâches et des formes de l'action socialiste.

3. Pour la première fois les murs de Varsovie voyaient un congrès et des délibérations si différentes de celles qui les avaient précédés. Il ne s'agissait pas d'une réunion d'actionnaires sucriers ou de brasseurs, discutant d'une possible augmentation des profits et de dépouiller les acheteurs. Ce n'était pas une réunion de propriétaires de mines de charbon, discutant de la meilleure façon d'exploiter les travailleurs et mendier de nouvelles faveurs du gouvernement. Ce n'était pas un congrès de capitalistes, d'exploiteurs et de serviteurs du tsar. C'était le Congrès des ouvriers sociaux-démo-crates, débattant à propos de l'agitation socialiste, de l'amélioration du sort du peuple travailleur, de sa libération totale des griffes du capital et du tsarisme.

4. Dans le pays même, à Varsovie même, se moquant à la fois de l'orgueil et de la confiance en soi des capitalistes et de la vigilance rusée de la police, des gendarmes, des espions — les ouvriers-socio-démocrates ont déclaré la guerre à l'exploitation et à l'oppression, ont soigneusement et sérieusement étudié toutes les voies, tous les moyens, la tactique de cette guerre.

5. L'idée audacieuse dont les socialistes polonais précédents n'avaient même jamais rêvé a été mise en pratique, selon toutes les règles qui accompagnent des circonstances similaires. Alors que les congrès précédents des socialistes polonais, tenus à l'étranger étaient habituellement composés exclusivement de soi-disant socialistes de l'intelligentsia, le premier congrès de la social-démocratie, tenu en Pologne, était un congrès purement ouvrier, auquel la soi-disant intelligentsia ne représentait qu'une partie minime. Les ouvriers de Varsovie, les ouvriers des principaux centres des provinces, s'étant réunis, débattirent sur leurs affaires d'ouvriers — sous la bannière de la social-démocratie.

6. Nous sentons bien la modestie de l'envergure de la conférence du parti ; nous reconnaissons la petite taille des organisations qui y ont été représentées. Notre congrès ne peut naturellement pas se comparer aux congrès des partis ouvriers d'Europe. Mais pour nos conditions, et surtout pour l'avenir de notre mouvement, il a une grande et incontestable importance.

7. Dans l'histoire de notre Parti, c'est le troisième fait de première importance au cours de l'année écoulée. Le premier a été la fusion de la dernière organisation ouvrière, le « Prolétariat », avec l'« Union des ouvriers polonais ». Il y a un an, en mars, la social-démocratie s'est unie et a rassemblé sous sa bannière toutes les forces ouvrières socialistes véritablement révolutionnaires. Le Parti socialiste polonais d'alors a jeté les bases d'un parti social-démocrate unifié dans dans l'ensemble de notre pays.

8. Le deuxième fait important de notre histoire a été le changement du nom du parti en « Social-démocratie du Royaume Polonais » et, en même temps, de protéger le parti, tant à l'extérieur qu'à l'intérieur, de tout signe patriotique (1). Il semblerait que le nom du parti lui-même soit d'une importance très secondaire. En général, en Europe occidentale, où les relations politiques sont ouvertes, c'est en partie le cas. Là, chaque parti a la possibilité de faire connaître à tout moment ses activités et sa composition personnelle au monde entier. Chez nous, dans les conditions qui sont les nôtres, les choses sont complètement différentes. Nous agissons entourés d'une profonde nuit de torpeur politique et bâillonnés par la poigne de fer du despotisme tsariste. C'est pourquoi des gens de toutes sortes qui aiment pêcher en eaux troubles, peuvent plus facilement se déguiser derrière un titre qui n'est pas le leur, annexer à leur drapeau une activité qui appartient à d'autres. La preuve la plus éloquente à l'appui de cette thèse est précisément l'histoire de notre ex-Parti socialiste polonais, et des circonstances qui ont suscité son changement d'appellation (2). Ayant adopté le nom de Social-démocrate, notre parti a fait beaucoup pour couper court à toutes les tentatives de ce genre, visant à falsifier son activité réelle ou l'orientation de son programme.

9. Aujourd'hui, enfin, les conditions nécessaires sont réunies pour que le parti Social-démocrate puisse répondre dignement à ses grandes tâches envers la classe ouvrière polonaise, envers l'ensemble de la société, envers le prolétariat international. Le Parti a une fois de plus approuvé clairement le programme qui a été la base de son activité depuis le début, il s'est doté d'une organisation adaptée aux conditions, forte et cohérente, il a conçu et établi toutes les formes de son activité quotidienne et, enfin, il s'est prononcé catégoriquement sur les questions les plus importantes de la vie du parti et du programme.

10. C'est donc hardiment, armée de pied en cap, que notre social-démocratie part aujourd'hui au combat, dans le bataille pour ses grands mots d'ordre. Avec une énergie redoublée, encouragés par une ardeur nouvelle, nos camarades vont se mettre à l'oeuvre. Que les plus grands résultats couronnent leur activité ! Que la parole salutaire et le drapeau militant de la social-démocratie se répandent le plus largement et le plus loin possible dans notre pays !

Vive la social-démocratie !

(1) Dans le sens des programmes de reconstruction d'une Pologne indépendante. - Remarque de l'auteur.

(2) Si un « parti » est réapparu il y a quelques mois sous le nom de PPS, il est d'orientation social-patriotique et n'a rien à voir avec le précédent. - Remarque de l'auteur.

Qui était Rosa Luxemburg ? Révolutionnaire polonaise, à 16 ans elle tenait ses premières réunions socialistes / Zebranie inteligencji w Warszawie (L. Kulczycki, Ze wspomnień )

Alex — 2024-12-12T23:51:00Z

Dans cet article, nous retranscrivons du polonais et traduisons deux courts textes du socialiste Ludwik Kulczycki (1866-1941), socialiste jusqu'en 1910, mais bien à droite de Luxemburg :

Nous citons aussi l'universitaire J-P Nettl et le révolutionnaire polonais Marchlewski, camarade de lutte de Rosa Luxemburg.

Arrivée à 2 ans et demi en 1873 à Varsovie, Rosa Luxemburg en part en 1889, révolutionnaire de 18 ans pourchassée par la police. Elle sort clandestinement de l'Empire russe avec l'aide de son maître et ami l'ouvrier Martin Kasprzak.

Rosa Luxemburg fut « lycéenne » à Varsovie de 1884 à 1887, de sa 13ème à sa 16 ème année.

L'histoire politique de la décennie 1880-1889 en Pologne (dans la partie annexée par l'Empire russe) qui marque son éveil politique, en liaison avec le parti Prolétariat, est indispensable pour comprendre les futurs premiers écrits de Rosa Luxemburg, à partir de 1892. Tous ces écrits seront liés à la question de la construction d'un parti ouvrier marxiste en Pologne.

On peut même affirmer que Rosa Luxemburg suivit toute sa vie concernant la « question polonaise » la voie du parti Prolétariat décrite ainsi par son biographe J-P Nettl :

Le parti Prolétariat fut fondé par Ludwik Warynski, un homme à la personnalité attachante, qui avait voyagé en Pologne russe et autrichienne et passé quelque temps en Suisse : ce pays était à l'époque le réservoir spirituel des mouvements révolutionnaires de l'Europe orientale. En 1881, l'année de la mort d'Alexandre II, Warynski quitta Genève pour rentrer à Varsovie et, en 1882, il fondait le Prolétariat, qu'on pourrait appeler le premier parti socialiste polonais.

A l'instar des anarchistes européens de l'époque qui se méfiaient de l'action politique, Warynski et ses amis s'attachaient surtout à l'étude de l'économie. Ils insistaient sur la primauté des problèmes économiques et recherchaient le soutien des masses. Ce petit groupe s'intéressait peu au problème de l'indépendance polonaise, mais Warynski dut tout de suite compter avec le patriotisme primitif mais puissant de ses compatriotes. Pour s'y opposer, il affirmait qu'en Pologne les classes aisées, qui ne s' intéressaient qu'aux bénéfices matériels, ne pouvaient avoir d'aspirations révolutionnaires. Il n'y avait donc aucun facteur réellement révolutionnaire en faveur de l'indépendance polonaise. Les ouvriers par contre, seul élément révolutionnaire, se préoccupaient avant tout de leur propre état de sujétion, dû autant au capitalisme polonais qu'à l'autocratie russe.

Premier texte : Les grandes dates du mouvement socialiste en Pologne

Le premier texte est extrait d'un livre de Kulczycki publié en 1903 (sous le pseudonyme de Mazowiecki) :

Kulczycki divise l'histoire du socialisme en Pologne de 1877 à 1903 en cinq périodes et nous aide à comprendre dans laquelle de ces périodes, à 16 ans, début 1888, Rosa Luxemburg fait son entrée politique à Varsovie, dans le cadre de réunions clandestines de « l'intelligensia socialiste ».

Ces cinq périodes sont

I : 1877-1882
II :1882-1890
III : 1890-1893
IV : 1893-1895
V : 1895-1903

Ces périodes sont décrites ainsi (pages 18-19) :

**********
Dzieje polskiego ruchu socjalistycznego w zaborze rosyjskim podzielić można na następujące okresy :

I. okres obejmuje czasy od początku ruchu do powstania starego „Proletariatu”, t. j. od roku 1877 do 1882.
W okresie tym ruch nasz nie miał charakteru masowego i politycznego w ścisłym znaczeniu tego słowa, działalność ówczesnych socjalistow polegała na propagowaniu idei socjalizmu.

II. okres od roku 1882, t. j. od powstania organizacji „Proletariat” do roku 1890, t. j. do czasu kiedy obok tej ostatniej, inna grupa socjalistyczna „Związek robotników”, ostatecznie się zorganizowała i zaczęła wywierać wielki wpływ na masy robotnicze, przeciwstawiając jej swoja taktykę.

W okresie tym ruch socjalistyczny nabiera cech wyraźnie politycznych i znacznie się rozszerza. Rozpoczyna się masowa agitacja. Charakter ruchu jest rewolucyjny

III. okres od roku 1890 do powstania polskiej partii socjalistycznej w roku 1893.

W okresie tym ścierają się ze sobą różne kierunki ; ruch staje się masowym w szerokim znaczeniu tego słowa, wpływ jego sięga daleko ; traci on natomiast ostre swe cechy rewolucyjne

IV. okres od 1893 t. j. od powstania polskiej partii socjalistycznej, aż do 1900 roku, kiedy wpływ tej partii widocznie się zmniejsza i kiedy odradzają się dwie nowe organizacje : „Socjalna-demokracja Królestwa p. i Litwy”, która po dwuletnim istnieniu pod nazwa Soc. Dem. Kr. P. w latach (1893-1895) upadla ; „polska partia socjalistyczna — Proletariat”, której dala początek pewna ilość członków P. P. S. niezadowolonych z jej działalności, około których zgrupowali się później nowi ludzie.

W okresie tym z wyjątkiem dwu pierwszych lat, przeważa wpływ P.P.S. Ruch socjalistyczny nabiera silnie patriotycznego zabarwienia, taktyka ulega tez zmianie : bezpośrednia robota, wśród mas w kolkach i organizacjach fachowych znika, natomiast na plan pierwszy występuje rozpowszechnianie zakazanych pism i broszur.

V. okres od 1900 roku podobny do III. okresu ze względu na różnorodność kierunków. Dotychczas nosi on charakter przejściowy i nie jest jeszcze zakozakończowy.

**********

L'histoire du mouvement socialiste polonais dans la partition russe peut être divisée en plusieurs périodes :

I. La première période couvre le temps écoulé entre le début du mouvement et la création de l'ancien « Prolétariat », c'est-à-dire de 1877 à 1882.

Pendant cette période, notre mouvement n'avait pas un caractère de masse et politique au sens strict du terme ; l'activité des socialistes de l'époque consistait à propager l'idée du socialisme.

II. La période allant de 1882, c'est-à-dire de la création de l'organisation « Prolétariat », à 1890, c'est-à-dire jusqu'à ce que, à côté de cette dernière, un autre groupe socialiste, l'« Union des travailleurs », s'organise enfin et commence à exercer une grande influence sur les masses ouvrières, en s'opposant à elle par sa tactique.

Au cours de cette période, le mouvement socialiste prend des caractéristiques nettement politiques et s'étend considérablement. L'agitation de masse commence. Le caractère du mouvement est révolutionnaire.

III. La période allant de 1890 à la formation du Parti socialiste polonais en 1893.

Au cours de cette période, plusieurs directions s'affrontent ; le mouvement devient de masse au sens large du terme, son influence s'étend loin ; il perd cependant ses traits révolutionnaires aigus

IV. La période allant de 1893, c'est-à-dire de la fondation du parti socialiste polonais, jusqu'en 1900, où l'influence de ce parti diminue visiblement et où deux nouvelles organisations renaissent : La « Social-Démocratie du Royaume de Pologne et de Lituanie » qui, après deux ans d'existence sous le nom de Soc. Dem. Kr. P. dans les années (1893-1895) s'est effondrée ; le « Parti socialiste polonais - Prolétariat », qui a été créé par un certain nombre de membres du P. P. S. mécontents de ses activités, autour desquels de nouvelles personnes se sont regroupées par la suite.

Pendant cette période, à l'exception des deux premières années, l'influence du P.P.S. prédomine. Le mouvement socialiste acquiert une forte coloration patriotique et sa tactique change également : le travail direct parmi les masses dans les sociétés et organisations professionnelles disparaît, tandis que la distribution de périodiques et de pamphlets interdits prend le devant de la scène.

V. La 5 ème période, à partir de 1900, est similaire à la IIIème période en raison de la diversité des orientations. Jusqu'à présent, elle présente un caractère transitoire et n'est pas encore achevée.

**********

On voit qu'en 1888 alors qu'elle sort du lycée, Rosa Luxemburg va tenir ses premières réunions politiques alors que la période II prend fin. Cette période II est celle de l'épopée de l'organisation "Prolétariat" fondée par Warynski, qui fut brève mais marqua toute une génération, eut ses martyrs et mérite un article entier à son propos :

Ludwik Waryński, né le 24 septembre 1856 à Martynivka près de Kaniów et mort le 2 mars 1889 dans la forteresse de Chlisselbourg près de Saint-Pétersbourg, est un pionnier, idéologue et martyr du socialisme polonais, fondateur du parti social révolutionnaire international Proletariat. Il est mort dans les prisons tsaristes à un peu plus de 30 ans.

Wikepedia

Le biographe de Rosa Luxemburg J. P. Nettl décrit bien l'ambiance de ces années 1880, celles où Rosa Luxemburg s'éveille à la vie politique :

En avril 1883, le parti « Prolétariat » réussit à organiser une série de grèves en Pologne, en particulier une grève générale près de Varsovie. Le gouvernement dut envoyer des troupes pour lutter contre les grévistes, et ce mouvement fut suivi pendant deux années par une nouvelle période de politique « dure » qui entraîna l'arrestation d'un grand nombre de gens. Plussieurs meurtres de membres de la police servirent de prétexte à l'arrestation de membres importants du « Prolétariat » qui furent emprisonnés après jugement ou sur ordre administratif.

Quatre des dirigeants, Bardowski, Kunicki, Ossowski et Petrusinski furent pendus le 28 janvier 1886 dans la citadelle de Varsovie. Cette prison-forteresse était le symbole de la domination russe. La même année, Warynski fut condamné à 16 ans de travaux forcés dans la fameuse forteresse Schlüsselburg de Saint-Pétersbourg. Il y mourut trois ans plus tard, en 1889. Parmi ceux qui furent condamnés à de longues peines se trouvait Feliks Kon, l'un des seuls dirigeants du « Prolétariat » qui survécut à une peine de plusieurs années. Il devait jouer un rôle important dans le Parti socialiste polonais et, par la suite, dans la création du Parti communiste polonais après la Première Guerre mondiale.

Le socialisme polonais avait maintenant ses premiers martyrs (...) Les arrestations, les procès et les verdicts particulièrement rigoureux qui les conclurent réussirent à démembrer le parti « Prolétariat ». Seuls quelques-uns réchappèrent, et parmi eux se trouvaient Szymon Dickstein et Stanislaw Mendelson qui devinrent tous deux des personnalités importantes du socialisme.

Malgré son désir, « Prolétariat » n'avait jamais réussi à être un mouvement de masse. Trois petits groupes se partagèrent ses restes : celui qu'on appelle « Second Prolétariat », l' « Union des ouvriers polonais » et enfin l' « Association des ouvriers », ce dernier groupe étant déjà le résultat d'une scission du « Second Prolétariat » (...) Le vide révolutionnaire, le silence politique de la Russie s'étendait mantenant sur la Pologne.
(...)
En 1886, Rosa Luxemburg, lycéenne à Varsovie, n'avait pas encore quinze ans, mais elle était déjà en rapport avec les groupes étudiants de l'opposition ; il est probable que la condamnation de Warynski excita sa colère et sa fièvre.

(...) En 1884, à treize ans, elle entra dans le deuxième lycée secondaire de Varsovie. (...) Elle avait quinze ans lorsque les quatre sentences de mort par pendaison— les premières depuis 1864 — furent exécutées. (...) A la fin de ses études (...), elle était probablement inscrite au parti révolutionnaire « Prolétariat », dans l'une des dernières cellules ayant échappé à la police, celle-là même qui devait former le noyau du « Second Prolétariat »

Le camarade de Rosa Luxemburg Marchlewski résume ainsi ces années 1880 passées à Varsovie :

Rosa Luxemburg naquit en 1870 [erreur : 5 mars 1871] dans la petite ville polonaise de Zamość, d'une famille juive naguère assez riche mais appauvrie. Vers 1880 [1873 pour Nettl] , sa famille vint s'installer à Varsovie et Rosa entra au gymnase [lycéee]. Elle avait conservé de sa vie de famille les meilleurs souvenirs. Sa mère était instruite. Elle aimait à lire avec ses enfants les œuvres de poètes polonais et allemands et l'impressionnable Rosa, passionnée de poésie, se mit sous l'influence de ses lectures, à écrire elle-même des vers. Elle aima surtout Mickiewicz : par la suite, au cours de son activité littéraire, rares seront ses articles où l'on ne trouvera pas une citation de Mickiewicz. La famille était souvent dans la gêne et il lui arrivait même d'engager sa literie chez l'usurier pour en obtenir quelques roubles ; mais cette misère ne provoquait pas, comme, d'habitude, le découragement et l'aigreur. Je me souviens que Rosa Luxemburg racontait comment elle alluma un jour la lampe avec un bout de papier qui n'était autre chose que le dernier argent que son père venait de se procurer avec peine ; le vieillard ne la punit pas mais, la première émotion passée, la consola en plaisantant sur la cherté de ses allumettes. Cette atmosphère de bonne humeur concourut certainement au développement intellectuel de la future militante.

Ces capacités étaient grandes et se firent remarquer dès l'école. Rosa acheva brillamment ses études de gymnase et si elle ne reçut pas la médaille d'or c'est que la directrice suspectait déjà ses « dispositions politiques ».

Soupçons fondés : notre élève du gymnase appartenant à un groupe socialiste où on lisait des brochures éditées par le parti du « Prolétariat » (1) et où l'on rêvait de propagande et d'action parmi les ouvriers. Les gendarmes veillaient et bientôt, en 1888, « la conspiratrice » de 18 ans dut fuir à l'étranger. Sa fuite fut organisée par un des plus habiles conspirateurs du Parti de ce temps-là, le camarade Kasprzak, pendu depuis.

(1) Le nom du parti fut d'abord Parti Social-Révolutionnaire International « Prolétariat » (Międzynarodowa Socjalno-Rewolucyjna Partia "Proletariat") entre 1882 et 1886, puis deux autres formations conservèrent l'appelation « Prolétariat » jusqu'en 1909.

Marchlewski, souvenirs

Deuxième texte : Kulczycki et Luxemburg, futurs adversaires, participent à des réunions communes

Dans ce texte Ludwik Kulczycki décrit une des réunion que lui-même, de cinq ans plus âgé que Rosa Luxemburg, organisait en 1888 :

*****

W połowie lutego urządziliśmy pierwsze próbne zebranie inteligencji, przybyło okolu 20 osób, prócz naszych działaczy, razem do 30 osób płci obojga.

Było kilku studentów, kilku ludzi, którzy ukończyli średnie zakłady naukowe i mieli jakieś zajecie, kilka kobiet kończących gimnazjum i takich, co je ukończyły.

Zebranie to rozpocząłem odpowiednim przemówieniem : o ważności chwili, konieczności uświadomienia sobie interesującego stanu rzeczy u nas i w całym państwie oraz przystąpienia do szerszej działalności społeczno-politycznej ; wskazałem następnie nieodzowność oparcia się o masy robotnicze i na plan pierwszy wysunąłem zdobycie wolności politycznej.

Przemawiali i inni nasi ludzie, zaproszeni zaś goście, zachęceni do mówienia, przeważnie stawiali pewne pytania, na które odpowiadaliśmy.

W ten sposób spędziliśmy kilka godzin na rozmowie. Po tym pierwszym nastąpili podobne inne zebrania już w mniejszym komplecie, ponieważ zapraszaliśmy tylko tych, co wydali się nam bardziej odpowiedni do pracy.

Takich okazało się więcej wśród kobiet niż mężczyzn.

Spośród kobiet dwie się szczególnie wyróżniały : Natalia Rakowska i Róża Luksemburg.

Natalia Rakowska, osoba z dużym wdziękiem, inteligentna i poważna, zamiłowana w historii, bardzo ładnie deklamowała na naszych zebraniach towarzyskich, które urządzaliśmy od czasu do czasu ; posiadała sporo znajomych, wśród których jednała nam sympatikow i pomagała zbierając pieniądze.

Róża Luksemburg także inteligentna, wówczas ujawniała szczególnego upodobania do ekonomii politycznej, raczej nowelistyki i powieściopisarstwa, sądząc z jednego jej opowiadania.

Ta żyłka literacka odzywała się w jej późniejszych pracach ekonomicznych i publicystycznych.

Brzydka w przeciwieństwie do ładnej Natalii Rakowskiej, zdobiły ja jedynie mądre oczy. Ksawera Rakowska, siostra Natalii, mila panienka, ogólnie lubiana, inteligentna, zapowiadała się bardzo dobrze, ale ze młodsza, mniej była czynna od tamtych (...)

Mieliśmy stosunki z kilkoma studentami i młodymi ludźmi, którzy, będąc socjalistami, różnili się z nami w pewnych punktach programowo-taktycznych

Byli przeciwni terrorowi, prócz tego wysuwali na plan pierwszy walkę czysto ekonomiczna na gruncie codziennych interesów robotniczych, odkładając na później postulaty polityczne. Z tego grona częściowo otworzył się później Związek Robotników Polskich, ale to już po moim i innych towarzyszy areszcie.

L. Kulczycki, Ze uspomnień ...

**********

À la mi-février, nous avons organisé le premier essai de rassemblement de l'intelligentsia. Environ 20 personnes sont venues, en plus de nos activistes, pour un total de 30 personnes des deux sexes.

Il y avait quelques étudiants, quelques personnes diplômées de l'enseignement secondaire et exerçant une activité professionnelle, quelques femmes diplômées de l'enseignement secondaire et d'autres qui l'avaient terminé.

J'ai ouvert la réunion par un discours approprié : sur l'importance du moment, la nécessité de prendre conscience de la situation remarquable chez nous et dans le pays tout entier, et de se joindre à une activité socio-politique plus large ; j'ai ensuite souligné la nécessité absolue de s'appuyer sur les masses ouvrières et j'ai mis au premier plan la conquête de la liberté politique.

D'autres parmi nous ont pris la parole, et les invités, encouragés à s'exprimer, ont le plus souvent posé des questions auxquelles nous avons répondu.

Nous avons ainsi passé plusieurs heures à discuter. Cette première réunion a été suivie d'autres réunions similaires, mais par plus petits groupes, car nous n'avons invité que les personnes qui nous semblaient les plus aptes à travailler.

Il s'est avéré qu'il y avait plus de femmes que d'hommes. Parmi les femmes, deux se sont particulièrement distinguées : Natalia Rakowska et Róża Luksemburg.

Natalia Rakowska, une personne très charmante, intelligente et sérieuse, passionnée d'histoire, déclamait très joliment lors de nos réunions sociales, que nous organisions de temps à autre ; elle avait pas mal de connaissances parmi lesquelles elle ralliait nos partisans et nous aidait à collecter de l'argent.

Rosa Luxemburg, elle aussi intelligente, ne montrait à l'époque aucune prédilection particulière pour l'économie politique, mais plutôt pour les romans et l'écriture romanesque, à en juger par l'une de ses interventions.
Cette veine littéraire a trouvé un écho dans ses travaux économiques et de publiciste ultérieurs.

Laide comparée à la jolie Natalia Rakowska, elle n'était ornée que d'yeux intelligents. Ksawera Rakowska, la sœur de Natalia, une fille aimable, généralement appréciée, intelligente, semblait très prometteuse, mais parce qu'elle était plus jeune, elle était moins active que ces deux-là (...).

Nous avions des relations avec plusieurs étudiants et jeunes gens qui, étant socialistes, différaient de nous sur certains points programmatiques et tactiques.

Ils étaient opposés à la terreur et mettaient au premier plan la lutte purement économique sur la base des intérêts quotidiens des travailleurs, remettant à plus tard les revendications politiques. L'Union des travailleurs polonais a ensuite émergé en partie de ce groupe, mais ce fut après mon arrestation et celle d'autres camarades.

L. Kulczycki, Mémoires ...

Rosa Luxemburg (1892) : Święto 1-go Maja 1892 w Łodzi / La fête du 1er mai 1892 à Lodz

Alex — 2024-11-16T23:43:00Z

La brochure Święto 1-go Maja 1892 w Łodzi semble être la plus ancienne publication actuellement disponible de Rosa Luxemburg.

En effet, c'est dans le catalogue Kaczanowska l'une des deux publications de l'année 1892. Elle porte le numéro 2 , mais le numéro 1 est introuvable.

Nous avons retranscrit l'original écrit en polonais.
Chaque paragraphe est suivi de sa traduction en français.

Les numérotations des parties I, II et III font partie du texte, la numérotation des paragraphes est la nôtre, elle ne sert que de référence.

La retranscription et la traduction ne demandent qu'à être améliorées.

Cette brochure a été republiée en 1894 dans le numéro 8 du journal de Rosa Luxemburg Sprawa Robtnicza (La Cause Ouvrière, 25 numéros de 1893 à 1896) Cette deuxième version est qualifiée d' "abrégée" par Kaczanowska, sans doute parce qu'y manquent les paragraphes 16 et 17 de la partie III, c'est-à-dire trois lignes. Mais la signature R.K. à la fin de cette version abrégée est un pseudonyme fréquent de Luxemburg, lui donnant la paternité de cette brochure :

*
*
*

*********
I

1 Nad Londynem świeci pierwsze słonce majowe. Ponury olbrzym fabryczny milczy. Wszystko co żyje ciągnie do parku za miasto. W parku głów ludzkich co kropel w morzu. Przez mnogie wrota napływają coraz nowe fale ludu. A w czternastu miejscach, jak wyspy wznosi się trybun czternaście, nad każdą powiewa z wiatrem sztandar czerwony, na każdą jeden za drugim wchodzą mówcy i donośne słowa rzucają ludowi. A morze ludzkie chwieje się kołysze. Każdy mówca kończy okrzykiem : Niech żyje ośmiogodzinny dzień roboczy ! A fale ludzkiego morza podchwytują ten okrzyk i wyrzucają go aż pod samo niebo : Niech się świeci pierwszy Maj ! Od tego okrzyku drżą ponure fabryki londyńskie, a przejęte przeczuciem złowieszczym milczą w zadumie ...

Sur Londres brille le premier soleil de mai. Le sinistre colosse industriel se tait. Tout ce qui vit se dirige vers le parc hors de la ville. Dans le parc les têtes d'hommes sont comme des gouttes dans la mer. Par les multiples portes, affluent de plus en plus de nouvelles vagues du peuple. Mais en quatorze endroits, telles des îles se dressent quatorze tribunes, au-dessus de chacune flotte au vent un drapeau rouge, sur chacune des orateurs montent l'un après l'autre et lancent au peuple des paroles sonores. La mer humaine, elle roule, elle tangue. Chaque orateur termine avec le cri : Vive la journée de travail de huit heures ! Et les flots de la mer humaine saisissent ce cri au vol, le lancent jusqu'au ciel : Vive le premier mai ! Ce cri fait trembler les lugubres usines londoniennes, mais prises d'un pressentiment sinistre, elles se taisent pensives.

2 Przez Hamburg — miasto ciągnie wspaniałe wojsko z chorągwiami czerwonymi i muzyka.150 000 Robotników niemieckich idzie przez ulice wolno, poważnie, krok za krokiem, jeden za drugim. Za każdym krokiem chwieją się poważnie czieżkie chorągwie robotnicze. Słonce wiosenne igra na jasnym niebie, a blask jego opromienia na chorągwiach złote litery : Osm godzin pracy. Święto pierwszego Maja.

A travers Hambourg—ville s'avance une magnifique armée avec drapeaux rouges et musique. 150 000 travailleurs allemands passent par les rues, lentement, gravement, pas à pas, l'un derrière l'autre. A chaque pas se balancent gravement les lourds drapeaux ouvriers. Le soleil de printemps joue dans le ciel lumineux, et son éclat illumine les lettres dorées sur les drapeaux : 8 heures de travail. Fête du premier mai.

3 Z okien okolicznych domów błyskają strwożone oczy bogaczy hamburskich, patrzą zdumione na ten pochód i czytają w tych złotych literach — koniec wyzyskowi.

Des fenêtres des maisons environnantes luisent les yeux effrayés des riches hambourgeois, ils regardent stupéfaits ce défilé et lisent dans ces lettres d'or : fin à l'exploitation...

4 Piękna Szwajcaria uśmiecha się do wiosennego słońca. W Zurychu wesoło i gwarno. Po ulicach snują odświętnie przybrane rodziny robotnicze. Bawarye pełne ludu. Muzyka, gwar i zabawa. A w muzyce, gwarze i zabawie dźwięczy rozgłośnie jedna nuta : Ośmiogodzinny dzień roboczy ! święto majowe ! Tak samo otwarcie wspaniałe obchodzili swe święto robotnicy całej Europy i całego świata.

La belle Suisse sourit au soleil printanier. A Zurich on est joyeux et bruyant. Par les rues se répandent des familles de travailleurs en habits du dimanche. Les "Bavarois" sont pleins de monde. Musique, bruit, amusement. Et dans la musique, le bruit et l'amusement, résonne de façon retentissante le refrain : Journée de travail de huit heures ! fête du 1er mai ! Tout aussi ouvertement, les travailleurs de l'Europe entière et du monde entier ont magnifiquement célébré leur fête.

5 A z Warszawy ukradkiem i milczkiem wysuwają się grupy robotników, uciekają za rogatki obsadzone stójkowymi, za miasto, na zieleń — i szeptem powtarzają to, co w ich sercach głośno bije. Ośm godzin pracy — 1-szy Maja— swobody politycznej !

Et de Varsovie, furtivement et en cachette, s'échappent des groupes de travailleurs, fuyant les barrières où les stoïkov sont postés, hors de la ville, au vert - et répètent en chuchotant ce qui dans leurs cœurs bat tout haut. Ils veulent : Huit heures de travail — le 1er mai — la liberté politique !

6 Ale stójkowy z pałaszem patrzy na nich ponuro, a żandarm chwyta wracających za piersi, i ciągnie do więzień, pod klucz. A w Łódzi ... w Łódzi zamiast chorągwi czerwonych na ulicy świeci krew czerwona. Zamiast pieśni brzmi trzask nahajek, salwa karabinów ...

Mais les stoïkov armé de leur sabre les regardent d'un air sinistre, et le gendarme les saisit par la poitrine, ceux qui reviennent, et les traîne jusqu'aux prisons, sous clef. Et à Lodz... à Lodz, au lieu des drapeaux rouges, dans les rues luit un sang rouge. Au lieu d'une chanson retentit le claquement des cravaches, la décharge des carabines ...

1 Robotnicy Łódzcy obchodzili z całym światem dzień1-go Maja. Gwar ich rozmów na ulicach i placach przeplatał jak wstęga czerwona 1-go Maja. A koło tej wstęgi wiły się w gwarze ich rozmowy, skargi na ciężkie życie, żale na swoją nędzę, przekleństwa na swych, wyzyskiwaczy. . . . Gwar ich rozmów stawał się coraz donośniejszym, skargi dźwięczały w nim c raz wyżej, aż obiły się o błyszczące kamienice bogaczy. Mury kamienic zadrżały, a blask na nich zagasł. Drżyjcie, schronienia wyzysku, próżniactwa i rozkoszy ! Drżyjcie bo niedługo sterczeć Wam na ziemi ! Robotnicy stoją przed Wami !

Les ouvriers de Lodz ont célébré avec le monde entier la journée du 1er mai. Le brouhaha de leurs conversations dans les rues et sur les places s'entrelaçait comme un ruban rouge du 1er mai. Mais autour de ce ruban s'enroulaient, dans le tumulte de leurs conversations, les griefs contre la vie dure, les plaintes contre leur misère, des malédictions contre leurs exploiteurs. Le bruit de leurs conversations devenait de plus en plus fort, leurs plaintes y résonnaient de plus en plus haut, se faisant entendre jusqu'aux immeubles rutilants des richards. Les murs des immeubles tremblaient, leur éclat s'éteint. Tremblez, refuges de l'exploitation, de l'oisiveté, du plaisir. Tremblez, car bientôt vous disparaitrez ! Les travailleurs sont devant vous !

A w piersiach robotników budzą się i podnoszą stare krzywdy, wściekłość i oburzenie ! Oni stoją razem, złączeni niedolą i oburzeniem, łączeni pomiędzy sobą i z robotnikami całego świata. Razem i zgodni są oni siłą. olbrzymem, mogą rozbić i zmieść Was, kamienice bogaczy, jak fala wezbranej rzeki . . . . Dość już znosili w ciszy i pokorze ciężar swej niedoli. Grzbiet ich już zgiął się od tego ciężaru. Piersi wyschły od ssania pijawek. Dłonie czerniały od wiecznej pracy. Drożyzna wydarła te nędzne okruchy, którymi się żywili. I oto robotnicy łódzcy, zgodni oburzeniem, silni jednością — postanawiają :

Et dans les poitrines des travailleurs, s'éveillent et remontent les vieilles injustices, la rage et l'indignation ! Ils sont debout, unis par leur infortune et leur indignation, unis entre eux et avec les travailleurs du monde entier. Ensemble et unis ils sont une force, un géant, ils peuvent vous écraser et vous balayer, vous, les immeubles des riches, comme l'onde d'un fleuve en crue.
Ils ont déjà assez porté dans le silence et l'humilité le fardeau de leur infortune. Leur dos s'est déjà courbé à cause de ce fardeau. Leurs poitrines ont été desséchées par la succion des sangsues. Leurs mains sont noircies par l'éternel labeur. La vie chère leur a arraché les misérables miettes dont ils se nourrissaient. Et voici les travailleurs de Lodz, unis dans l'indignation, forts dans l'unité - ils décident :

2 Żaden nie tknie roboty, póki fabrykanci nie skrócą im pracy, nie podwyższą zarobku ! . . . Zaszło słońce 1 -go Maja. Nad Łodzią noc się rozpostarła i ludzie posnęli. Spali fabrykanci na swych miękkich łóżkach po hucznej kolacyj i winie. Spali i nie wiedzieli, że wisi nad nimi burza, a pod nimi grunt się chwieje. Spoczywali robotnicy na swych twardych barłogach, ale ich piersi oddychały zapałem, nadzieją i męstwem.

Na drugi dzień największe fabryki milczały : robotnicy nie przyszli do pracy. Na trzeci i czwarty dzień zamilkła reszta fabryk. Najdzielniejsi, najśmielsi porwali za sobą słabszych i bojaźliwych. W Łodzi - ruchliwej roboczej w dzień powszedni zamiast stuku maszyn, świstu fabryk — panowała cisza. W Łodzi trwało już 5 dni wspaniałe święto robotnicze 1-go Maja. Sto tysięcy Robotników stanęło w jednym zgodnym szeregu. 100,000 Robotników wyzwało do walki swoich panów : rzuciło im żądanie krótszego dnia roboczego i wyższej płacy, a rządowi żądanie wolności ! I my byliśmy wtedy z nimi. Myśmy ich żądanie drukiem —proklamacją ogłosili, myśmy ich do solidarności do wytrwania namawiali, myśmy ich wiarą w swe siły natchnęli.

Aucun d'entre eux ne touchera au travail tant que les propriétaires d'usines ne leur raccourciront pas le travail et ne leur augmenteront pas la paye ! . . . Le soleil du 1er mai s'est couché. La nuit s'est étendue sur Łódź et les gens se sont endormis. Les propriétaires d'usine se sont endormis sur leurs lits moelleux après un dîner fastieux et du vin. Ils dormaient et ne savaient pas qu'une tempête plane au-dessus eux et que le sol s'ébranle en dessous d'eux. Les ouvriers se couchés sur leurs durs grabats, mais leur poitrine respirait avec ardeur, espoir et vaillance.

Le deuxième jour, les plus grandes usines se taisaient : les ouvriers ne vinrent pas au travail. Le troisième et le quatrième jour, le reste des usines se turent. Les plus courageux, les plus énergiques, ont entraîné derrière eux les plus faibles et les plus craintifs. À Lodz, ville ouvrière animée chaque jour de semaine, au lieu du heurt des machines, du sifflement des usines, régnait le silence. À Lodz, la magnifique fête ouvrière du 1er mai a déjà duré cinq jours. Cent mille travailleurs formaient, de concert, un seul rang. 100 000 travailleurs ont défié leurs maîtres au combat : ils leur ont lancé la revendication d'une journée de travail plus courte et de salaires plus élevés, et au gouvernement la revendication de la liberté ! Et nous étions alors à leurs côtés. Nous avons imprimé et publié leurs revendications dans une proclamation, nous les avons poussés à être solidaires et persévérants, nous leur avons donné confiance en leur propre force.

3 I nie omylili się robotnicy w poczuciu swej siły, nie oszukali się w ufności do socyalistów. Fabrykanci ulękli się tych mas, tych tysięcy rzucających im jedno groźne wyzwanie. Oni co każdego robotnika oddzielnie w swych łapach trzymają, krew jego wysysają, los jego niszczą i łamią, znalazłszy swoje ofiary złączone w tysiączne masy, zgodne i nieugięte — oni siebie poczuli słabymi jak zwiędły liść. Oni poczuli, że los ich spoczywa w rękach wrogów. I strach wszedł w ich serca. I ci, co wczoraj dumnie dyktowali prawa robotnikom, ci „chlebodawcy” dziś pokornie uchylili głowy. Oni przyjęli żądania robotników, zgodzili się skrócić im pracę o godzinę i płacę podwyższyć. Oni prosili robotników o wybranie przedstawicieli, aby pomówić z nimi bliżej o żądaniach majowych. Nasi bracia zwyciężyli ! Zwyciężyła zgodność i jedność ! Zwyciężyło święto majowe ! Sprawdziły się słowa socyalistów ! ...

Et les travailleurs ne se trompaient pas dans le sentiment de leur force, ils n'ont pas été dupés par leur confiance dans les socialistes. Les industriels ont été effrayés par ces masses, par ces milliers de personnes leur lançant un défi menaçant. Eux qui tiennent chaque ouvrier séparément dans leurs griffes, sucent son sang, détruisent et brisent son destin, ayant trouvé leurs victimes réunies en masses par milliers, unies et inflexibles - ils se sont retrouvés aussi faibles qu'une feuille fanée. Ils sentaient que leur destin repose dans les mains de leurs ennemis. La peur est entrée de leurs cœurs. Et ceux qui, hier, dictaient fièrement le droits aux travailleurs, ces « patrons », ont aujourd'hui humblement baissé la tête. Ils acceptèrennt les revendications des travailleurs, s'engagèrent à réduire leur temps de travail d'une heure et à augmenter leurs salaires. Ils ont demandé aux travailleurs d'élire des représentants pour parler plus en détail des revendications du 1er mai. Nos frères ont vaincu ! C'est l'entente et l'unité qui ont vaincu ! La fête de mai a vaincu ! Les paroles des socialistes ont été confirmées ! ...

4 Nienadługo jednak ! Nie długim był tryumf sprawiedliwości !
Jest jeszcze jeden wróg robotników, mocniejszy od fabrykantów. To rząd carski ! Rząd,
który ssie krew ludu i z tej krwi żyje i tłoczy go żelazną ostrogą do ziemi, by głowy nie podniósł. O bo gdyby lud podniósł głowę, toby zrzucił z siebie natychmiast tę zmorę. Rząd udaje przyjaciela i opiekuna robotników. On im niby z dobrego serca daje marne prawa fabryczne, inspektorów — łapowników. Ale niechno robotnicy nie zadowolą się jego fałszywą łaską, zechcą być ludźmi, seryo o swych potrzebach myśleć, prawdziwych się praw dobijać, — wtedy dobry przyjaciel staje się dzikiem zwierzęciem, rzuca się na robotników, dusi ich i morduje i do milczenia przymusza. . . .

Pas pour longtemps cependant ! Court fut le triomphe de la justice !
Il y a encore un ennemi des travailleurs, plus puissant que les fabricants. C'est le gouvernement tsariste ! Un gouvernement, qui suce le sang du peuple et de ce sang vit et l'écrase de son talon de fer, afin qu'il ne lève pas la tête. Car si le peuple relevait la tête, il se débarrasserait immédiatement de ce mauvais rêve. Le gouvernement se donne des airs d'ami et protecteur des travailleurs. Il leur donne comme de bon coeur de misérables lois sur les usines, des inspecteurs - des concussionnaires. Mais que les ouvriers ne se contentent pas de ces fausses faveurs, veuillent être des êtres humains, réfléchir sérieusement à leurs besoins, obtenir leurs vrais droits - alors le bon ami se transforme bête sauvage, se jette sur les ouvriers, les étrangle, les assassine et les force au silence. . . .
.

5 Usłyszawszy o sztrejku pędzi do Łodzi gubernator. Zabrania fabrykantom robić ustępstwa, zabrania im przyjąć delegatów robotniczych. Do Łodzi walą sotnie żołdactwa i kozaków. Robotników zaczynają napędzać siłą do fabryk. Zmuszają ich wrócić do starej nędzy, do wiecznej pracy, do dawnej pokory i uległości. Chcą odwrócić ich oczy od własnych ich spraw, od prawdziwej przyczyny ich losu — od wyzysku fabrykantów. W żydowskiej dzielnicy sieją strach, a najgorszych ludzi — złodziei, włóczęgów, uliczników podburzają do rabunku. Ale Socyaliści stoją na straży honoru robotników, ostrzegają ich przed oszustwem rządowem, bronią od hańby. . . .

Ayant entendu parler de la grève, le gouverneur se précipite à Lodz. Il interdit aux propriétaires d'usines de faire des concessions, de recevoir des délégués ouvriers. Lodz est envahi par les centuries de la soldatesque et des cosaques. Ils commencent à pousser Les ouvriers de force dans les usines. Ils les ramènent de force à leur ancienne misère, à leur éternel labeur, à leur humilité et soumission d'antan. Ils veulent détourner leurs yeux de leurs propres affaires, de la véritable cause de leur sort - de l'exploitation des propriétaires d'usine. Dans le quartier juif ils sèment la terreur, et incitent les pires individus - voleurs, vagabonds, gamins des rues - au pillage. Mais les socialistes défendent l'honneur des travailleurs, les mettent en garde contre les tromperies du gouvernement, les défendent contre l'infamie. . .

6 I robotnicy — ludzie uczciwej pracy — nie dają się wciągnąć w to błoto. Ich ręce nie mięszają się z tymi, co grabią dobytek biednego żydostwa. Robotnicy nie dają się obałamucić i mocno stoją przy swoich żądaniach. W tedy rząd widzi że sobie z nimi nie da rady. Zaczyna się więc napad jak na dzikie zwierzęta. Nahajki śmigają naprawo i nalewo. Do bezbronnego ludu strzelają. Hurko telegrafuje z Warszawy, aby nie żałować patronów. Nie żałują ich też. . . . Trupy robotników, walczących o swe prawa, padają na bruk. Kobiety ranione krwawią ulice swem ciałem. . . .

Et les travailleurs - les gens qui travaillent honnêtement - ne se laissent pas entraîner dans cette fange. Leurs mains ne se mêlent pas à celles qui pillent les biens des pauvres juifs. Les travailleurs ne se laissent pas tourner la tête et s'en tiennent fermement à leurs revendications. Alors le gouvernement voit qu'il ne peut pas en venir à bout. Il commence alors à les attaquer comme des bêtes sauvages. Les cravaches sont brandies à droite, à gauche. On tire sur le peuple désarmé. Hurko télégraphie de Varsovie de ne pas avoir pitié des patrons. Ils ne leur épargenent pas non plus. . . . Les cadavres des ouvriers, qui se battent pour leurs droits, tombent sur le pavé. Les femmes blessées ensanglantent les rues de leurs corps. . . .

7 Zbici, zmęczeni, pędzeni jak zwierz na polowaniu, goniąc ostatkami żywności, bohaterowie łódzcy po dziesięciu dniach zaciekłej walki zaczynają wreszcie ustępować krok za krokiem jak lew z placu boju i wracają do fabryk. Żołnierze otaczają fabryki i pilnują z bagnetem w ręku, aby stary wyzysk odbywał się w starym porządku. ...
Rossés, harassés, traqués comme du gibier, à court de vivres, les héros de Lodz, après dix jours de combat enragé, commencent à quitter, pas à pas, comme un lion, le champ de bataille, et retournent aux usines. Les soldats encerclent les usines et veillent, baïonnette à la main, à ce que l'ancienne exploitation se poursuive dans l' ordre ancien. ...
...

III

1 Bohaterami nazwaliśmy Was, bracia w Łodzi. Tak, byliście nimi ,walcząc bohatersko za wspólną sprawę polskich robotników. Wasze krzywdy są wspólne całemu ludowi robotniczemu. Wasza walka szła za wszystkich i Wasze zwycięztwo byłoby wszystkich zwycięztwęm. Gdyby nie rząd, gdyby nie szeregi sztyków żołdackich, za które się schowali Wasi panowie fabrykanci pracowalibyście teraz o godzinę mniej, jedlibyście i mieszkali bardziej po ludzku, mielibyście choć chwileczkę czasu na spacer, na gazetę, na gawędkę przy kufelku piwa. Panowie fabrykanci widząc Waszą potęgę pamiętni na 1-szy Maja wysłuchaliby każde Wasze żądanie. Wyście pokazali, czego potrafią dokazać robotnicy złączeni w masy, zgodni i wierni radom socyalistów. Cześć Wam bohaterowie sprawy robotniczej !
Nous vous avons appelés héros, frères de Lodz. Oui, vous en étiez, combattant héroïquement pour la cause commune des travailleurs polonais. Vos dommages sont communs à tout le peuple travailleur. Votre lutte était celle de tous et Votre victoire aurait été la victoire de tous. Sans le gouvernement, sans les rangs de baïonnettes de la soldatesque derrière lesquels se cachaient vos maîtres d'usine, vous travailleriez aujourd'hui une heure de moins, vous mangeriez et vivriez plus humainement, vous auriez ne serait-ce qu'un peu de temps pour une promenade, lire un journal, discuter autour d'une chope de bière. Ces messieurs les propriétaires d'usine auraient écouté toutes vos demandes, se souvenant de votre puissance du 1er mai. Vous avez montré ce que les travailleurs, unis en masse, en accord et fidèles aux conseils des socialistes, peuvent faire. Salut à Vous, héros de la cause des travailleurs !

2 Wyście pokazali, jak trzeba mężnie opierać się wrogom i walczyć o swe prawa, a w potrzebie, zmuszeni do starcia, ginąć w tej walce.

Vous avez montré comment il faut résister courageusement aux ennemis et lutter pour ses droits, et au besoin, contraint à l'affrontement, mourir dans cette lutte .

3 Wyście obronili honor sprawy robotniczej nie dając się wciągnąć przez rząd do hecy żydowskiej. Wyście pokazali całemu światu, że dla Was nie istnieje żyd lub niemiec. Ze znacie dobrze swych wrogów — kapitalistów wszystkich wyznań i narodowości. Że taki żyd jak Poznański, lub niemiec jak Szajbler są waszymi śmiertelnymi nieprzyjaciółmi, a biedny blacharz żydowski lub tkacz niemiecki są Waszymi towarzyszami w nędzy i ucisku. Cześć Wam obrońcy robotniczego honoru !

Vous avez défendu l'honneur de la cause ouvrière en ne vous laissant pas entraîner par le gouvernement dans des histoires avec les juifs. Vous avez montré au monde entier que pour vous, il n'y a pas de juif ou d'allemand. Que vous connaissez bien vos ennemis - les capitalistes de toutes les confessions et de toutes les nationalités. Qu'un Juif comme Poznański ou un Allemand comme Szajbler sont vos ennemis mortels, et que le pauvre ferblantier juif ou le tisserand allemand sont vos compagnons de misère et d'oppression. Salut à vous, défenseurs de l'honneur des travailleurs !

4 Wyście nie dali się odwieść od swoich żądań i pokazali, że ani rządowi ani żadnym innym ludziom nie pozwolicie się za narzędzie używać. Że znacie dobrze swe interesy i tylko słowom socjalistów posłuch dajecie.

Vous ne vous êtes pas laissés détourner de vos revendications et avez montré que ni au gouvernement ni à personne d'autre vous ne vous permettrez de vous utiliser comme leur instrument . Que vous connaissez bien vos propes intérêts, et ne prêtez oreille qu'aux paroles des socialistes.

5 Wyście dowiedli i krwią swoją przypłacili prawdę — słów naszych, które zawsze i wszędzie Wam powtarzamy, że najgłówniejszym robotników wrogiem na dzisiaj rząd carski . Zmusiwszy fabrykantów do ustępstw, wyście stanęli oko w oko z rządem. Wam nahajka i bagnet wydarły zwycięztwo. Wyście pokazali, że robotnik i dziś już wszystkich swych wrogów zwycięży, jeśli nie spotka na drodze żołdactwacarskiego. Zmusiwszy rząd Waszem bohaterskiem wystąpieniem do stanowczej polityki, do odebrania Wam gwałtem zwycięztwa nad fabrykantami, wyście zdarli z niego maskę obrońcy ludu, maskę opiekuna Waszych interesów. Wyście zmusili go wyznać, że nie Waszym, nie ludu jest on przyjacielem. Wyście pokazali, że rząd jest kumem i opiekunem bogaczy i wyzyskiwaczy, a wrogiem wyzyskiwanych i biednych ! I oto stoi on nagi, bezwstydny, okrutny, krwi chciwy. . . . W niego więc nasze razy z całych sił skierujemy. Padając skrwawieni na bruku, wracając zgnębieni do fabryk, Wyście wszystkim swym braciom rzucili hasło : Oto Wasz wróg ! Z nim dziś walczcie !

Vous avez prouvé et payé de votre sang la vérité de nos paroles, que nous vous répétons toujours et partout, à savoir que le principal ennemi des travailleurs aujourd'hui est le gouvernement tsariste. Après avoir forcé les propriétaires d'usines à faire des concessions, vous vous êtes trouvés face à face avec le gouvernement. Ce sont la baïonnette et la cravache qui vous ont privés de votre victoire. Vous avez montré que l'ouvrier vaincra tous ses ennemis, même aujourd'hui, s'il ne rencontre pas sur sa route la soldatesque tsariste. Après avoir contraint le gouvernement, par votre attitude héroïque, à adopter une politique de fermeté, à la reprise par la force de Votre victoire sur les fabricants, vous lui avez arraché le masque du défenseur du peuple, du protecteur de vos intérêts. Vous l'avez forcé à avouer qu'il n'est pas Votre ami, ni l'ami du peuple. Vous avez montré que le gouvernement est le compère et le protecteur des riches et des exploiteurs, et l'ennemi des exploités et des pauvres ! Et le voilà nu, sans vergogne, cruel, assoiffé de sang. . . . C'est donc sur lui que nous porterons nos coups, de toutes nos forces. Tombant en sang sur les pavés, rentrant désespérés dans vos usines, vous avez lancé un mot d'ordre à tous vos frères : Voici votre ennemi ! Combattez-le aujourd'hui !

6 I my nadal nie odstąpimy od tego hasła. Bracia robotnicy całej ziemi polskiej ! stawajcie koło nas do tego boju ! Prowadźcie dalej za przykładem łódzkich braci walkę z wszechwładnym rządem. Skupiajcie się pod naszym sztandarem. Organizujcie się z nami. Zmawiajcie się, kasy zakładajcie i szykujcie do walki z caratem !

Et à l'avenir nous n'abandonnerons pas ce slogan. Frères travailleurs de toute les terres polonaises ! levez vous à nos côtés dans ce combat ! Menez, à l'exemple de vos frères de Lodz, la lutte contre le gouvernement tout-puissant. Rassemblez-vous sous notre drapeau. Organisez-vous avec nous. Rassemblez-vous, fondez vos caisses, et mettez-vous en ordre de bataille contre le tsarisme !

7 Nie spocznijmy, aż zwali się ten tron, co stoi nad nami otoczony lasem bagnetów i nahajek i tłoczy nas do ziemi. Nie spocznijmy, aż zmieciem wszystkich generałów, gubernatorów i czynowników, co żyją z naszej ciężkiej pracy.

Ne nous reposons pas, jusqu'à ce que soit renversé ce trône, qui se tient au-dessus de nous entouré d'une forêt de baïonnettes et de cravaches et nous maintient à terre. Ne nous reposons pas, jusqu'à ce que soient balayés tous les généraux, gouverneurs et fonctionnaires qui vivent de notre dur labeur.

8 Nie spocznijmy, aż rząd się dostanie do rąk rządzonych. Aż wszyscy będą wybierali swych przedstawicieli do rady państwowej. Aż będziemy sami dla siebie prawa tworzyli, sami urzędników naznaczali. Aż rozpędzimy tę dzicz wojenną, co nie na obronę od obcych wrogów ale na własne nasze pognębienie istnieje.
Nie spocznijmy, aż uszanują w robotnikach ludzi i nikt się nie poważy bić ich i poniewierać jak psów.

Ne nous reposons pas, jusqu'à ce que le gouvernement tombe dans les mains des gouvernés. Jusqu'à ce que tous élisent leurs représentants aux assemblées d'État. Jusqu'à ce que nous produisions seuls pour nous les lois, que nous seuls nommions les fonctionnaires. Jusqu'à ce que nous ayons dispersé cette sauvagerie guerrière, qui n'est pas pour nous défendre contre des ennemis étrangers, mais existe pour notre propre abattement.
Ne nous reposons pas jusqu'à ce qu'ils respectent l'être humains dans les travailleurs et que personne n'ose les battre et les maltraiter comme des chiens.
.

9 Nie spocznijmy, aż zdobędziemy tymczasem ośm godzin pracy, ludzką zapłatę, uczciwych inspektorów, ubezpieczenie na starośći kalectwo.

Ne nous reposons pas jusqu'à conquérir, entre-temps, huit heures de travail, un salaire humain, des inspecteurs honnêtes, une assurance vieillesse et invalidité.

10 Nie spocznijmy, aż będzie u nas choć tak jak jest teraz na całym świecie, aż będziemy, mogli otwarcie mówić i pisać co chcemy, schodzić się i radzić o swych sprawach, jawnie prowadzić walkę z fabrykantami i panami, a w święto robotnicze ciągnąć przez .miasto z muzyką i chorągwiami.

Ne nous reposons pas jusqu'à ce que chez nous au minimum, comme maintenant dans le monde entier, nous puissions ouvertement dire et écrire ce que nous voulons, nous assembler et débattre sur nos affaires, mener ouvertement une lutte contre les fabricants et les seigneurs, et lors d'une fête ouvrière, traverser la ville avec musique et drapeaux.

11 Swobody politycznej ! To główne nasze hasło na dzisiaj, które krwią swoją przypieczętowali
towarzysze i bracia łódzcy ! Za tę swobodę padły ich trupy. Za tę swobodę oni odbierali razy nahajek pałaszy. Wy wszyscy na siebie tę krew i te rany bierzecie ! Wy ich ofiary pomścicie, bracia robotnicy polscy ! I my przy Was w tej walce staniemy, my was poprowadzimy i radą wesprzemy, jakeśmy łódzkich braci wspierali.

Liberté politique ! C'est notre principal slogan d'aujourd'hui, qu'ont signé de leur sang les camarades et frères de Lodz ! Pour cette liberté, leurs corps sont tombés. Pour cette liberté, ils ont reçu les coups de matraque et de cravache. Vous tous, prenez sur vous ce sang et ces blessures ! Vengez leurs sacrifices, Vous, frères et travailleurs polonais ! Et nous nous tiendrons à Vos côtés dans ce combat, nous vous guiderons et vous soutiendrons par nos conseils, comme nous avons soutenu les frères de Lodz.

12 Nie dziś jeszcze i nie jutro wystąpimy do boju ostatniego. Nie dość jeszcze silna i łączna drużyna nasza robotnicza. Ale niech pamięć łódzkich ofiar głęboko w Wasze serca zapadnie, robotnicy polscy ! Niech Wam będzie gwiazdą przewodną w życiu. Ona Was będzie wzywała do łączenia się z nami, do wzajemnego oświecenia, do solidarności. Nie ustawajcie w Waszej walce codziennej z wyzyskiem i niedolą, wydzierajcie Waszym wyzyskiwaczom dzień za dniem choć okruszyny praw Waszych. Lecz nie traćcie z oczu nigdy tego głównego na dziś celu. Nie zapomnijcie, że ta walka wtedy tylko zdobyć Wam coś potrafi, że o Wasze prawa wtedy tylko należycie upomnieć się zdołacie — kiedy rząd carski padnie, kiedy się Wam usta i ręce rozwiążą ! Co rok 1-szy Maja będzie Wam przypominał Wasze hasło pierwsze. Cześć poległym w Lodzi — precz z caratem !

Ce n'est ni aujourd'hui ni demain que nous nous engagerons dans la lutte finale. Notre équipe de travailleurs n'est pas encore assez forte et unie. Mais que la mémoire des victimes de Lodz soit profondément ancrée dans vos cœurs, travailleurs polonais ! Qu'elle soit l'étoile qui vous guide dans la vie. Elle vous appellera à vous joindre à nous, à vous éclairer mutuellement, à la solidarité. Ne cessez pas votre lutte quotidienne contre l'exploitation et la misère ; arrachez à vos exploiteurs, jour après jour, ne serait-ce qu'une miette de vos droits.Mais ne perdez jamais de vue cet objectif principal d'aujourd'hui. N'oubliez pas que cette lutte ne pourra vous apporter quelque chose, que vous ne pourrez faire valoir vos droits correctement que lorsque le gouvernement tsariste tombera, lorsque votre bouche et vos mains se délieront ! Chaque année, le 1er mai vous rappellera votre slogan premier. Honneur aux morts de Lodz - A bas le tsarisme !

13 Nie długo, niedługo panować już carom nad nami. Budzi się już i burzy robotnik rosyjski. I on już swe krzywdy wspomina. I on już łączy się z socjalistami i szykuje do boju z wyzyskiem i uciskiem. W samej stolicy ucisku, pod samym tronem cara tajnie świętują robotnicy 1-szy Maja, grożą swym wrogom odwiecznym i wyciągają dłoń bratnią do nas i do całego świata robotników. I my tę dłoń przyjmujemy ! Razem do walki ze wspólnym wrogiem. Niech zginie rząd samowładny ! Rozbić tę fortecę za którą się teraz chowają wszyscy wrogowie i wyzyskiwacze ludu !

Peu de temps, déjà plus longtemps pour tsars de régner sur nous. L'ouvrier de Russie se réveille déjà et s'agite. Il se souvient déjà des injustices subies. Et il s'unit déjà aux socialistes et se prépare à la bataille contre l'exploitation et l'oppression. Dans la capitale même de l'oppression, sous le trône même du Tsar, les ouvriers fêtent secrètement le 1er mai, menacent leurs éternels ennemis et nous tendent une main fraternelle, à nous et au monde entier des travailleurs. Et nous acceptons cette main ! Ensemble au combat contre l'ennemi commun. Que périsse le gouvernement autocratique ! Abattez cette forteresse derrière laquelle se cachent aujourd'hui tous les ennemis et les exploiteurs du peuple !

14 Swobody politycznej ! Konstytucyi ! Tego na dziś nam trzeba i o to będziem walczyć przede wszystkiem. Przykładem Wy nam będziecie świecili, bracia nasi łódzcy ! Otuchy doda nam Wasze zwyczięstwo chwilowe. Męztwa dodadzą nam Wasze ofiary i razy ! . . .

Liberté politique ! Constitution ! C'est ce dont nous avons besoin aujourd'hui et ce pour quoi nous nous battrons avant tout. Vous nous éclairerez, nos frères de Lodz ! Nous sommes réconfortés par votre victoire momentanée. Vos sacrifices et coups nous donneront du courage ! . . .

15 Cześć Wam bracia bohaterowie ! Wyście za naszą wolność, za naszą sprawę, za nasz honor walczyli. My będziem mścić Was i walczyć razem z Wami za wszystkich swobodę !

Honneur à vous, frères héros ! Vous vous êtes battus pour notre liberté, pour notre cause, pour notre honneur. Nous vous vengerons et nous nous battrons avec vous pour la liberté de tous !

16 A kiedy wejdzie nad nami słonce swobody, kiedy nie będzie żelaznej siły, co nam usta i ręce krępuje, wtedy wzniesiem wysoko nasz sztandar czerwony krzyk na swobodzie wraz z braćmi całego świata :

Et quand le soleil de la liberté se lèvera sur nous, quand il n'y aura plus la force de fer qui entrave nos bouches et nos mains, alors nous lèverons haut notre drapeau rouge et nous crierons à la liberté avec nos frères du monde entier :

17 Niech żyje socyalizm ! Niech żyje wspólna własność, braterstwo, swoboda i równość !

Vive le socialisme ! Vive la propriété commune, la fraternité, la liberté et l'égalité !

W Maju 1892.
Mai 1892

Rosa luxemburg : Rezolucje I Zjazdu SDKP - 10 i 11 marca 1894 (1er congrès de la Social-démocratie du Royaume de Pologne)

Alex — 2024-11-08T07:35:10Z

Dans le catalogue Kaczanowska (1962) des oeuvres complètes de Luxemburg, cette publication est numéro 23 (sur 737).

I-szy ZJAZD SDKPiL

Koniec lat osiemdziesiatych i dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia charakteryzuje -burzliwy rozwój przemysłu W Królestwie Polskiem -oraz szybki wzrost klasy robotmczej. Okres ten znamionuje potężny ruch masowy, który znalazł swój wyraz W walkach ekonomicznych i strajlaach, zwlaszcza W latach 1889-1892. Walka o polepszenie bytu ekonomicznego robotników przerastala W walkę polityczną. Demonstracje majowe w latach 1890— 1892 w Warszawie, w żyrardowie i Lodzi wywołały szczególne ożywienie proletarjatu polskiego w calym kraju, a w roku 1892 doprowadziły nawet do masowych krwawych walk w Łodzi.

Na gruncie wzrostu ruchu rewolucyjnego powstała dążność do utworzenia z istniejących klasowych organizacyj robotniczych—krajowej partji robotniczej. Z członków "Związku Robotników Polskich", który prowadził szeroką agitację przeważnie na gruncie interesów ekonomicznych klasy robotniczej oraz z robotników byłego Proletarjatu, który szerzył zasadę międzynarodowości w ruchu robotniczym i solidarności z ruchem rewolucyjnym proletarjatu Rosji, powstała w lipcu r. 1893 pierwsza robotnicza marksistowska partja socjaldemokratyczna Uznała ona pismo socjaldemokralyczne wychodzące w Paryżu, "Sprawę Robotniczą", za swój organ, oraz przyjęła nazwę Socjaldemokracji Polskiej. W styczniu r. l894 partja przyjęła nazwę Socjaldemokracji Królestwa Polskiego.

(...)

PROTOKÓŁ I ZJAZDU SOCJALDEMOKRACJI KRÓLESTWA POLSKIEGO, ODBYTEGO W WARSZAWIE 10-go i 11-go MARCA 1894 ROKU

1-sze POSIEDZENIE

Dnia 10 marca w sobotę, o godz. 8-ej wieczór. Obecnych 10 delegatow. W tej liczbie 3-ch od Warszawskiego Zarządu partii, reszta od organizacyj warszawskich i z prowincji.

Przedstawiciel Zarządu uwiadamia Zjazd, że delegat z Dąbrowy w ostatniej chwili miał uniemożliwiony, z powodów praktycznych, przyjazd do Warszawy.

T o w. M. M. otwiera Zjazd w imieniu Zarządu, witając obecnych towarzyszy, jako przedstawicieli naszego ruchu robotniczego. Już od lat piętnastu widnieje w naszym kraju czerwony sztandar socjalizmu. Jednymi z pierwszych, co go śmiało i mężnie u nas podnieśli, byli członkowie partii « Proletariat ». Ona to systematycznie poczęła rozszerzać wśród robotników naukę socjalizmu, werbowała wśród inteligentnej młodzieży najlepsze jednostki. Ona wydała mężów tak szlachetnych i bohaterskich, jak Waryński, Kunicki, Bardowski i inni, którzy wiarą w sprawę socjalizmu, zaparciem się siebie, wreszcie śmiercią za swe ideały pozostaną na zawsze, jako świeczniki, jako przykłady rewolucyjnego poświęcenia. Rezultatem wieloletniej działalności partii « Proletariat » było to, że słowo socjalizmu zostało rozrzucone po wszystkich prawie zakątkach naszego kraju. Wszędzie później odnajdywano ślady działalności « Proletariatu », co ułatwiało zawiązanie stosunków i rozszerzenie agitacji. Partia « Proletariat » -ustanowiła również niewzruszenie tak ważne zasady naszego ruchu, jak jego międzynarodowość, wspólność politycznej walki z rosyjskimi socjalistami i przeczący stosunek do programów patriotycznych. Ale nasze stosunki społeczne rozwijały się szybko. Ogromne masy proletariatu nie mogły po zostawać w pokorze, w bezczynności. Głód, brak zajęcia wywołały żywiołowo protesty i walkę o chleb codzienny. Stawało się jasne, że te ruchy masowe -mają stosunek do socjalizmu. Propaganda, socjalizmu w małych kółkach partii « Proletariat » nie mogła działać na masy. Socjalizm w ogól-

nej formie był dla nich niezrozumiały. Socjalizm, jako taki, nie mógł być celem bezpośrednim masowej walki. Stanęło do rozwiązania przed socjalistami nowe zadanie. To zadanie rozstrzygnął « Związek Robotników Polskich ». Partia ta przenosi w 1889 r. agitację z małych kółek na szerokie masy. Uświadamia je i organizuje w imię codziennych materialnych interesów. Najlepszym potwierdzeniem nowych poglądów był obchód 1-go Maja już w r. 1890. Masy robotnicze wykazały się jako znakomity grunt do agitacji. Nowa partia stworzyła program codziennej walki, pozwalający ja wyzyskiwać dla socjalizmu. Stworzony został program polityczny. Najbliższym zadaniem naszej klasy stało się obalenie caratu i wywalczenie konstytucji. Agitacja socjalistyczna u nas przyjęła wszystkie zasady europejskiej socjaldemokracji. Działalność socjaldemokratyczna trwa już przeszło piec lat. Rezultaty jej utwierdziły ją tak mocno, ze żadna silą jej już nie wykorzeni. Znalazła sobie ona potwierdzenie w ufności i sympatii szerokich kol robotniczych, również w korzyściach, któreś my już odnieśli droga walki. Najlepszym świadectwem słuszności naszych zasad było to, ze Partia Proletariat w ostatnich latach swego istnienia poczęła je przyjmować w agitacji i ze wreszcie w zeszłym roku połączyła się z nami. Dziś nasz program, zasady i taktyka walki są mocno wyrobione. Pod tym względem zmian zaprowadzać nie potrzebujemy. Stoimy na gruncie pięcioletniej działalności. W ciągu ostatniego roku wszelkie zasadnicze poglądy doszły do zupełnej dojrzałości. Pozostaje jeszcze raz przejrzeć i uporządkować program. Ale Zjazd, zwołany przez Zarząd ma bardzo ważne zadanie. Musimy obmyślić taktykę i zadania obecnej chwili, umocnić organizację, rozwiązać różne kwestie, które życie nasunęło. Jest to pierwszy robotniczy Zjazd w kraju. Dotychczas wszelkie kwestie partyjne rozwiązywało kilku kierowników w Warszawie na swoją odpowiedzialność. Tu delegowani robotnicy od organizacyj z prowincji i z Warszawy maja się naradzić nad potrzebami ruchu. Musimy stworzyć przykład na późniejsze czasy. Ten sposób załatwiania kwestyj partyjnych powinien wejść w życie. Agitatory z prowincji powinni brać taki sam odział w decyzjach, jak, jak warszawscy. Ruch będzie przez to jednolity i silny. Tu możemy praktyczne doświadczenia zastosowywać do przyszłej roboty i zasady programowe do czasowych kwestyj. Weźmy się gorąco do dzieła, czasu zbyt wiele nie mamy. Niech nasze narady okażą się jak najpotężniejsze dla naszej wielkiej sprawy robotniczej.

Tow. M. M. prosi o wybór przewodniczącego i sekretarza. Na przewodniczącego obrany przedstawiciel Warszawskiego Zarządu, na sekretarza tow. M. M.

Po załatwieniu przedwstępnych formalności Zjazd przystępuje do porządku dziennego, który zostaje ustanowiony w następujący sposób : 1) Program, 2) Organizacja Partii, 3) Organizacja Związków Fachowych, 4) Święto 1-go Maja, 5) Rezolucje w kwestiach specjalnych, 6) Wnioski delegatów. — Pod obrady przychodzi punkt 1-szy

Głos otrzymuje jako referent od Zarządu Warszawskiego tow. R. G. Program nasz nie jest niczym nowym dla nas. Uzasadniając go, będę dotykał tylko najgłówniejszych punktów, gdyż czasu niewiele. Mówca sadzi, ze najlepiej po uzasadnieniu każdej części programu zaraz otwierać nad nią dyskusje. — Przewodni cel naszej agitacji—to socjalizm. Dążymy do zniesienia prywatnej własności, najemnej pracy i podziału społeczeństwa na klasy, do urządzenia społeczeństwa na zasadzie planowego wytwarzania i ogólnej równości. Do tego samego dążą świadomi robotnicy w Europie, Ameryce i Australii. Ten ustrój, do którego dążymy, nie jest ani fantazją, ani utopią, ani zachcianką idealistów. Cel nasz wypływa z dzi-

– siejszych fatalnych stosunków, każdy dzień zbliża nas do niego. Nigdy świat nie widział podobnego rozkwitu przemysłu, jak obecnie. Każdy dzień prawie przynosi nowe wynalazki, nowe udoskonalenia techniczne. Ale to wszystko stwarza tylko coraz bardziej szaloną konkurencję między kapitalistami. W konkurencji zwycięża lepsza technika, większy kapitał. Drobni i średni kapitaliści bankrutują. Kapitał zagarniają silniejsi konkurenci. W ten sposób kapitał - narzędzia pracy się skupiają w rękach coraz mniejszej ilości kapitalistów. Zbankrutowani spadają powoli do rzędu najmniejszych robotników, proletariatu. Kapitaliści produkują bez żadnego pianu. Nie mają pojęcia o pokupnej sile społeczeństwa. Periodycznie rynek towarów przepełnia się na całym świecie i następuje kryzys. Kryzys jeszcze bardziej zmiata drobny kapitał i skupia wielki. W ten sposób kapitalizm nie może zaspokoić potrzeb społeczeństwa. Stwarza on anarchję w produkcji, chaos i same sprzeczności. Im dalej, tym bardziej ta gospodarka staje się niemożliwa już dla ekonomicznych potrzeb społeczeństwa. Mówca przechodzi teraz do drugiej strony tego procesu. Cóż z udoskonaleń techniki mają robotnicy, którzy wszystko tworzą swymi dłońmi ? Konkurencja popycha kapitalistów do coraz większego wyzysku. Praca przedłuża się coraz bardziej, zarobki zniżają się do najniezbędniejszych środków do życia. Robotnik staje się zupełnym niewolnikiem kapitału i otrzymuje w nagrodę często ledwie suchy kawał chleba. l tego suchego chleba braknie coraz bardziej. Roboty nie starczy dla wszystkich, gdyż szeregi robotnicze rosną z każdym dniem. Potrzebujących zarobku coraz więcej, pracy stosunkowo coraz mniej. Powstaje zapas robotników, gotowych na wszelkie zawołanie kapitału, armia zapasowa. Kapitaliści korzystają z niej dla zupełnego panowania nad zajętymi robotnikami, obniżania płacy, przedłużania roboty, poniewierania robotnikiem we wszelki sposób. Najfatalniej działają wreszcie na robotnika kryzysy. Tysiące robotników zostają wtedy wyrzuceni na bruk i skazani na śmierć głodową wobec przepełnionych ich pracą magazynów. Spójrzmy teraz na wszystkie inne pola życia. Kapitalizm ma na swe usługi wszystkie siły polityczne w państwie. Robotnik jest niewolnikiem państwa, płaci ogromne podatki, przelewa krew na wojnie pod rozkazem swych wrogów, podlega ich prawom i sądem. To samo widzi mówca w stosunkach międzynarodowych. Chciwość i konkurencja panujących klas sprowadza ucisk jednych krajów przez drugie, niewolę jednych narodów u drugich. Robotnik na rozkaz swych wyzyskiwaczy jest narzędziem niewoli innych robotników. Te wszystkie sprzeczności i okropności kapitalizmu przygotowują jego koniec. Naturalnym wrogiem kapitalizmu jest jego ofiara, robotnik. Robotnicy powstają sami przez się do walki o swój chleb powszedni. W walce robotnicy poznają znaczenie organizacji i solidarności. Stopniowo przekonywują się o tym, że robotnicy wszystkich innych krajów mają zupełnie solidarne interesy, że kapitał jest ich wrogiem na całym świecie. Zjawia się najsilniejsza broń robotników — międzynarodowa solidarność. Robotnicy rozumieją coraz lepiej, że jedyny sposób wyzwolenia zupełnego, to odebranie kapitalistom wszystkich narzędzi pracy i oddanie ich na wspólną własność społeczeństwa. Chaos i kryzysy coraz częstsze przybliżają tę chwilę. Gospodarka kapitalistyczna stanie się niedługo zupełnie niemożliwa. Robotnicy zjawia się wtedy na ratunek społeczeństwa í wprowadza nową, planowa gospodarkę, z wytwarzaniem obliczonym na potrzeby, bez sprzedaży i kupną. Dla uczynienia takiej zmiany robotnicy muszą pochwycić w swe ręce całkowita władzę polityczna W państwie i dążą do tego właśnie. Dziś przyszłość socjalizmu nie ulega już żadnej kwestii. To jest cel wszystkich walczących robotników na świecie i to jest nasz cel przewodni. Cała nasza walka dzisiejsza ma głównie o tyle znaczenie, o ile nas

zbliża do socjalizmu. Mówca zapytuje, oo nas do niego może zbliżać ? Powiększenie socjalistycznej świadomości w klasie nobotniczej, wzmocnienie międzynarodowej solidarności, rozszerzenie organizacji i przedewszystkiem wzrost politycznej siły i wpływu proletarjatu. Te zasady muszą kierować naszą codzienną walką i agitacja. W tym duchu musimy mieć procz ostatecznego programu, którym jest socjalizm, bliższy program codzienny. On powinien kierować kazdym naszym krokiem na korzyść socjalizmu. Mówca przechodzi do minimalnego programu. W naszym minimalnym programie wyrobily się naturalna drogą jako główne punkty : walka polityczna o swobodę, o wplyw na rządy, o szereg niezbędnych praw w interesach mas pracujących i walka o zmniejszenie wyzysku ekonomicznego droga ochronnego prawodawstwa. Na pierwszem miejscu w naszej dzialalnosci stoi dziś walka polityczna. Nietylko my, świadomi socjaldemokraci, ale wszyscy nasi robotnicy, którzy przystępują do walki z wyzyskiem, czuią konieczność wyzwolenia się z pod jarzma carskiego rządu. Ruch nasz skuty jest przez carat jakby W żelaznych kleszczach. Rząd uniemożliwia i tak trudną walke z kapltalistami, tamuje agitację, na kazdym knoku stawia tysiące przeszkód. Nie mozemy wymoc na rządzie żadnych poważnych praw na swoją korzyść. Nie mamy najmniejszego wplywu na to, co się w kraju dzieje, cp czynią z naszym krwawym groszem, zdzieranym jako podatki. Nasza walka z rządem trwa już dlugie lata. Jasne sie stalo, że obecny rząd jest śmiertelnym wrogiem robotniczej sprawy. Dopóki nie obalimy caratu i nie zdobędziemy swobody dzialania i wplywu na rząd, nasz ruch nie może sie rozwinąć należycie i dorównać partjom zagranicą.
Mówca zwraca uwagę na to, że obalenie caratu jest także koniecznością dia rosyjskich robotników. W walce naszej możemy liczyć na współdziałanie tak silnego sprzymierzeńca, jak rosyjski proletarjat. Musimy teraz skupić siły w tym celu, aby się pozbyć despotycznego rzadu i zdobyć swobodę. Przeto pierwszy punkt naszego minimalnego programu powinien glosić :

W zakresie politycznych zadań Socjaldemokracja Królestwa Polskiego dąży przedewszystkiem do wywalczenia Konstytucji, opartej na powszech- nem, rownein prawie wyborów do prawodawczego se_im1i, na najszerszym 'samorządzie ludowyrn w państwie, kraju i gminie, na obieralności urzęd- ników í sędziów przez lud, na zupelnem równouprawnieniu płci, wyznań i narodowości, na powszechnem uzbrajeniu zamiast armji stałej, na za- mianie wszystkich podatków na jedyny postępowy podatek od dochodu, na bezpłatnej i przymusowej oświacie ludowej.

Referent czyta dalej punkt 2-gi.

Dla osiągnięcia swobodnego i szerokiego rozwoju ruchu robotnicze- go. jakoteż dla zagwarantowania politycznej swobody partja żąda zupel- nej wolności stowarzyszeń, strajków, zgromadzeń, slowa, języka, druku i sumienia.
Tow. M. M. zwraca uwagę na to, czy w ostatecznem sforinulowaniu nie naieżaloby tej części włączyć do poprzedniej. Zadanie konstytucji. opartej na powszechnem glosowaniu, obejmuje już wlaściwie w swej treści swobodę slowa, zebrań, związków etc. Przeciwnie, zdobycie -tych swobód nie jest możliwe bez urzeczywistnienia żądań powszechnego głosowania.

Tow. I. T. jest przeciwnego zdania. Owszem, jest to zupelnie możliwe, że klasa robotnicza zdobędzie niejaką swobodę zebrań, związków j słowa wcześniej. niż konstytucję z powszechnem prawem wyborczem. Rząd może się temu ostatniemu bardzo dlugo opierać, ale przy wszelkiej konstytucji niejaką swobodę słowa, agitacji i organizacji będzie musial ustąpić. Dlate- go mówca-uważa za .konieczne postawić to żądanie osobno.

Tow. R. G. dodaje nadto, iż swoboda slowa, zebrań, organizacji etc.

jest potężnym narzędziem do wywalczenia poważnej i szerokiej konstytucji z powszechnym głosowaniem. Jest on zdania, że dla zdobycia tego ostatniego jest właśnie niezbędne zdobyć wpierw swobodę słowa, zebrań etc.

Tow. F. W. żąda odosobnienia paragrafu 2-go jeszcze na jedne_i zasadzie. Swoboda słowa, zebrań, strajków itd. są to żądania daleko jaśniejsze i zrozumialsze, niż żądania konstytucji w ogóle i prawa powszechnego głosowania. Masy robotników, którzy nie wiedzą nawet dobrze, co oznacza słowo ‹Konstytucja›, rozumieją jednak bardzo dobrze żądania swobody zebrań, związków, strajków itp. Jakiż robotnik nie rozumie u nas, że mu nie wolno zbierać się z .innymi i mówić 'o swoich sprawach ? Znane nam są wszystkim fakty, że nawet pośród robotników zupełnie nieuświadomionych powstają projekty urządzenia czegoś w rodzaju robotniczych resurs. Robotnicy czują potrzebę towarzyskiego życia, swobody zbierania się i rozmawiania. I tu spotykają się ciągle z zaporą ze strony rządu. Któż nie wie, ze za strajk grozi najczęściej koza, lub wygnanie do miejsca urodzenia ? Przeto każdy łatwo zrozumie i oceni znaczenie tych swobód. Stąd w celach agitacyjnych należy osobno postawić w programie odpowiednie żądania.

Tow. J. F. podtrzymuje poprzedniego mówcę. W naszych warunkach niemożliwe jest prawie nie rozumieć znaczenia swobody słowa, zebrań, związków itd. Każdy robotnik, który zaledwie zaczyna cokolwiek przyjmować udział w ruchu, zaraz spotyka się z prześladowaniem na tych wszystkich polach.

Tow. M. O. przemawia. w tymże duchu. Potrzeba swobody zebrań, organizacji, strajków, słowa, jest na tyle popularną, że zwykle od tych punktów zaczyna się w ogóle polityczne uświadomienie. Robotnik najprzód po tym pozna je, że rząd jest jego wrogiem, ze mu zabrania strajkować, zgromadzać się, organizować, mówić í myśleć. Te punkty dają możność zaczynać agitację przeciw rządowi i to jest najłatwiejszy i najpraktyczniejszy sposób agitacji. To ułatwia dopiero agitację W celu obalenia caratu i na korzyść konstytucji. Dlatego też i W programie należy specjalnie uwzględnić i silny nacisk położyć na tych żądaniach.

Kwestia zostaje dołączona do kwestii sformułowania programu.

Program polityczny jednomyślnie zostaje przyjęty. Z powodu spóźnionej porv posiedzenie zostaje zamknięte o g. 12-ej i obrady odłożone do dnia następnego.

Pour une publication en libre accès des "Oeuvres complètes" de Rosa Luxemburg : la bibliographie de Kaczanowska / Tych (1962, 1971)

Alex — 2024-11-05T23:29:00Z

Cet article sert de base à l'élaboration (en cours) d'un sommaire des Oeuvres complètes de Rosa Luxemburg, avec lien vers le texte original, la seule qui existe à notre connaissance. (Le catalogue ci-dessous sera complété par d'autres sources et les références regroupées dans :

Tome 1 (1892-1896)
Tome 2 (1897-1898)
Tome 3 (1899)
Tome 4 (1900)
Tome 5 (1901)
Tome 6 (janvier 1902 - août 1903)
Tome 7 (septembre 1903 - décembre 1904)
Tome 8 (janvier - juin 1905)
Tome 9 (juillet - décembre 1905)
Tome 10 (janvier - juin 1906)
Tome 11 (juillet - décembre 1906)
Tome 12 (1907)
Tome 13 (1908)
Tome 14 : Une introduction à l'économie politique
Tome 15 (1909)
Tome 16 (1910)
Tome 17 (1911)
Tome 18 (1912 - juin 1913)
Tome 19 (juillet -décembre 1913)
Tome 20 (janvier - juillet 1914)
Tome 21 (août 1914 - décembre 1915)
Tome 22 (1916)
Tome 23 (1917)
Tome 24 (1918-1919)
Tome 25 (publications posthumes)

)

*****

La page titre du catalogue J. Kaczanowska / F. Tych publié dans "Z pola walki" (1962) :

Un complément fut publié dans "Z pola walki" (1971)

Les "Oeuvres complètes" de Rosa Luxemburg sont en grande partie inaccessibles, alors que celle de Marx, Engels, Lénine et Trotsky ont été largement publiées en différentes langues.

Une grande partie des premiers articles de Rosa Luxemburg furent écrits en polonais. Ni leur version originale, encore moins leur traduction en français ne sont accessibles.

Nous publions la traduction en français de l'introduction d'un article des Polonais Jadwiga Kaczanowska et Feliks Tych, qui donna en 1962 une bibliographie assez complète de Rosa Luxemburg (741 entrées), expliquant de plus les difficultés pour l'établir. La mise à jour de 1971 contient 73 entrées, dont les numéros apparaissent ci-dessous en caractères gras.

A notre connaissance, ce travail fondamental de Kaczanowska n'a pas été traduit en français, ou alors dans des pages difficilement accessibles comme la bibliographie de l'ouvrage « La vie et l'oeuvre de Rosa Luxemburg » (Tome II) par J. P. Nettl. Malheureusement cet auteur ne reprend pas la numérotation de Kaczanowska, qui a le mérite de servir de référence "pour tous", au moins pour le moment.

Nous reproduisons des entrées de cette bibliographie de Kaczanowska / Tych, en donnant des liens avec des textes originaux ou traductions qui sont disponibles. Travail inachevé qui devra recevoir des mises à jour !

Ce catalogue de Kaczanowska / Tych semble, 60 ans après sa publication, encore incontournable dans la perspective de la mise à disposition des oeuvres complètes de Rosa Luxemburg, classées par ordre chronologique et surtout en libre accès, la forme la plus adaptée à une lecture militante.

Un autre site dont le but est également de mettre à disposition de tous (en libre accès) les textes de Rosa Luxemburg est Pour comprendre avec Rosa Luxemburg, et bien sûr marxists.org les pages consacrées à Rosa Luxemburg en français, en anglais, en allemand, en polonais, en russe, en chinois. Voir aussi wikirouge

**********************

Texte de Jadwiga Kaczanowska et Feliks Tych (1962)

Cet ouvrage est la première tentative de bibliographie de l'ensemble de l'héritage de Rosa Luxemburg. Nous nous limitons ici à la bibliographie la plus importante pour le chercheur : les références des premières publications des œuvres (y compris, bien sûr, les discours, les lettres, les notes, etc.)

De par la nature des activités de Rosa Luxemburg, l'ensemble de sa production est très dispersée et difficile à recenser. Elle a écrit en plusieurs langues pour la presse polonaise, allemande, russe et suisse. Des conditions illégales l'ont obligée à publier nombre de ses œuvres de manière anonyme ou sous divers pseudonymes.

Les recherches, menées depuis plusieurs années par le département d'histoire du parti du comité central du Parti ouvrier unifié de Pologne, ont impliqué d'autres centres en dehors de la Pologne, notamment l'Institut du marxisme-léninisme du Comité central du parti communiste de l'Union soviétique à Moscou, et l'Institut du marxisme-léninisme du comité central du parti communiste à Berlin, , l'Institut international d'histoire sociale d'Amsterdam.

La bibliographie comprend 741 articles, dont un tiers seulement a été publié dans les précédentes éditions des Oeuvres de de Rosa Luxemburg (en allemand de 1923 à 1928, et en 1951, en polonais à partir de 1959). Le nombre d'éditions originales publiées à titre posthume représente environ 6 % de notre bibliographie (43 articles).

Les anonymes représentent 34 % de la bibliographie (249 articles). Cela s'explique par le fait que nous avons essayé de rassembler tout ce qui a été légitimement attribué à Rosa Luxemburg, ainsi que ce que nous pouvons lui attribuer sur la base de nos propres recherches. Pour l'orientation du lecteur, les anonymes sont accompagnés d'un double commentaire : « paternité établie... » — dans les cas où nous considérons que la source que nous citons est absolument certaine, et « auteur présumé », lorsque nous nous appuyons sur des sources de moindre fiabilité.

La source la plus fiable est l'édition complète de 1923-1928, qui n'a malheureusement pas été achevée par Klara Zetkin et Adolf Warski. Les informations et les publications de l'Institut du marxisme-léninisme de Berlin sont probablement basées en grande partie sur le matériel de cette édition. Une autre source importante est constituée par les informations fournies par d'autres collaborateurs de Rosa Luxemburg, tels que Ernest Meyer, Paul Frölich, Bronislaw Marchlewski, etc.

En outre, il convient de prêter attention à la correspondance de Rosa Luxemburg qui, outre ses œuvres imprimées, a laissé un grand nombre de lettres (environ 2 000) d'une grande valeur factuelle et littéraire. Cette correspondance est une source extrêmement riche d'informations sur sa vie et son œuvre. Sur cette base, nous avons créé deux nouveaux cryptonymes : « ego » et « ♂ ».

Nous ne faisons pas toujours référence à une lettre spécifique indiquant directement la paternité de l'article en question. L'ensemble de la correspondance avec J. Tyszka montre, par exemple, que Roza Luxemburg a tenu une rubrique dans la « Cause ouvrière » de 1893 à 1896 intitulée « Mouvement ouvrier à l'étranger », et que « Vörwartz » a publié ses articles et informations sur la révolution en Russie et en Pologne tout au long de l'année 1905.

Parmi les revues dans lesquelles Roza Luxemburg a écrit anonymement, il convient de mentionner avant tout « Sprawa Robotnicza » (Paris 1893-1896), « Gazeta Ludowa » (Poznan 1902-1904), « Spartacus » (1916-1918), « Sächsische Arbeiterzeitung », « Leipziger Volkzeitung », « Vorwärts » et d'autres encore. Un journal moins connu, mais très intéressant, est le « Gazeta Ludowa » (Le Populaire), longtemps édité exclusivement par Roza Luksemburg. - un périodique socialiste polonais populaire en Haute-Silésie et à Poznan, qui se distinguait de la presse locale de l'époque par le niveau et la diversité des informations qu'il contenait sur la vie politique et le mouvement ouvrier à l'étranger.

Malheureusement, il n'a pas été possible de retrouver l'intégralité de ce journal. Nous ne disposons que de l'année 1904 (52 numéros) et du n° 24 de 1903, à partir duquel ont été sélectionnés 28 articles et notes introductives qui, sur la base d'une analyse critique du texte et du style, ont été considérés comme ayant été écrits par Rosa Luxemburg.

La bibliographie comprend non seulement des articles, mais aussi des discours et des déclarations orales. Ceux qui ne sont pas donnés en sténogramme, mais dans un résumé ou un sommaire sont marqués d'une croix (+).

La plupart des éléments bibliographiques ont été vérifiés au moyen d'une autopsie ; ceux qui n'ont pu l'être ont été marqués d'un astérisque (*).

Le classement de la bibliographie est strictement chronologique, tenant compte des dates mensuelles et journalières. Au début de chaque année et de chaque mois, on trouve les ouvrages sans date précise. En général, c'est la chronologie des éditions qui a été suivie. Seuls les discours publiés un an ou au maximum deux ans après avoir été prononcés sont répertoriés à la date où ils ont été prononcés, et non à la date de leur publication.

Les éditeurs ayant souhaité que la bibliographie soit lisible également par des non polonais, un certain nombre de modifications ont été apportées à la description bibliographique par rapport aux règles en vigueur.

Ainsi, chaque élément de la description commence par une nouvelle ligne. Lorsqu'une œuvre n'est pas signée par un nom de famille mais par un pseudonyme, ou un nom de code, la première ligne contient la signature, la deuxième le titre, et la troisième l'adresse bibliographique. Pour les œuvres signées de son nom (R. Luxemburg), nous commençons par le titre.

Si l'œuvre fait partie d'un article d'un autre auteur, cet auteur et le titre de l'article sont placés à la fin, après l'adresse bibliographique, et l'œuvre de Rosa Luxemburg, à laquelle nous nous référons, reçoit son propre titre. De même, si le travail fait partie d'une chronique régulière dans un périodique, le titre de la chronique est donné à la fin, après l'adresse bibliographique. Dans l'annotation, nous commençons également chaque élément (sommaire de l'ouvrage, établissement de la paternité, recensions et polémiques) par une nouvelle ligne.

Les listes suivantes sont annexées à la bibliographie :
1) Liste des pseudonymes de Rosa Luxemburg

2) Liste des périodiques et de leurs abréviations utilisés dans la bibliographie
3) Liste des ouvrages collectifs utilisés dans la bibliographie et leurs abréviations
4) Liste des abréviations et des mots les plus fréquemment utilisés, avec leur traduction en langues étrangères.

Cette bibliographie ne peut être considérée ni comme complète, ni comme irréprochable. Nous espérons que les commentaires et les compléments que nous attendons des personnes et des institutions concernées nous aideront à remédier à ses lacunes et insuffisances.

1892

1. R. Kruszynska :
Święto pierwszego Maja.
Première édition. Voir 33. pour la 2ème édition en 1895.

2. [Anonim :]
Święto 1-go Maja 1892 w Łodzi.

Retranscrit et traduit par Matière et Révolution :
Święto 1-go Maja 1892 w Łodzi / La fête du 1er mai 1892 à Lodz
(repris par Marxists.org La fête du 1er mai 1892 à Lodz)

Une version légèrement abrégée avec quelques corrections est la référence 17.

1893

3. [Anonim :]
Bericht an den III. Internationalen Sozialistischen Arbeiterkongreß in Zürich 1893 über den Stand und Verlauf der sozialdemokratischen Bewegung in Russisch-Polen 1889–1893

Traductions : Rapport au IIIème Congrès ouvrier socialiste international de Zurich, 波兰王国社会民主党机关刊物《工人事业》杂志编辑部. 向1893年苏黎世第三次国际社会主义工人代表大会所作的报告

4. [Anonim :]
(retranscrit par Matière et Révolution :) Zadania polityczne polskiej klasy robotniczej.
Spr. Rob. VII 1893 nr 1 s 1-2.

Traduction par Matière et Révolution : Les tâches politiques de la classe ouvrière polonaise
Autres traductions : Die politischen Aufgaben der polnischen Arbeiterklasse

version audio

5. [Anonim :]
(retranscrit par Matière et Révolution :) O wynaradawianiu
Spr. Rob. VII 1893 nr 1 s 2-3.

Traduction par Matière et Révolution : Sur la dénationalisation
Autres traductions : Über die Entnationalisierung

6.[Anonim :]
(retranscrit par Matière et Révolution :) Ruch robotniczy za granica
Spr. Rob. VII 1893 nr 1 s 3-6.

Traduction par Matière et Révolution : Le mouvement ouvrier à l'étranger
**********
Ajout de Matière et Révolution :

6bis. K. :
(retranscrit par Matière et Révolution) Dziś i sto lat temu
Spr. Rob. VII 1893 nr 1 s 1-8.
Traduction par Matière et Révolution : L'année 1793 - Aujourd'hui et il y a cent ans

**********

7. R.K. :
Wyzysk kapitalistyczny i ochronne prawodawstwo robotnicze.
(retranscrit par Matière et Révolution)
Spr. rob. VIII-XII 1893 nr 2 s. 2-4.

Traduction par Matière et Révolution : L'Exploitation capitaliste et la législation sur la protection du travail

Premier article d'une chronique publiée dans Spr. Rob. et qui à partir du nr 5/6 change de titre et devient : Ochronne prawodawstwo robotnicze (La législation sur la protection du travail)

Les quatre articles postérieurs de cette chronique seront publiés avec des sous-titres dans les numéros :
1) Praca kobiet i maloletnich (nr 5/6)
2) Warunki zdrowotne pracy (I dans le numéro 7 et II dans le numéro 9 pages 1-2)
3) Niesczeliwe wypadki (nr 11/12)
4) Dzien Roboczy (nr 13/14)

8. [Anonim :]
Ruch robotniczy za granica.
Spr. rob. VIII 1893 nr 2 s. 4-6.

9+.[Wystapienie w sprawie mandatow SDKP i "Sprawy Robotniczej" na III Kongresie Miedzynarodowki w Zurichu. 8 VIII 1893 r.]

Dans les Protokoll des Internationalen sozialistischen Arbeiterkongresses in der Tonhalle, Zürich, vom 6. bis 12. august 1893 page 15.

9a. Kruszynska, Karski :
Ein letztes Wort zur Frage des polnischen Mandats

Résumé en français mis en ligne par Matière et Révolution : Un dernier mot sur la question du mandat polonais

10. [Anonim :]
Ruch robotniczy za granica.
Spr. rob. IX-X 1893 nr 3/4 s. 4-6.

Traduction partielle : Der Gewerkschaftskongress in Belfast 1893

11. R. Luxemburg, J. Karski [Julian Marchlewski] :
Berichtigung Zürich [X] 1893
Vorwärts 13 X 1893 nr 241.
Polémique avec A. Berfusem dans l'affaire du compte-rendu du congrès de Zurich, R. L. précisant qu'elle n'est pas l'auteur de l'article dans "Le Socialiste", et qu'elle n'a rien à voir avec l'anarchisme

12. [Anonim :]
Ruch robotniczy za granica.
Spr. rob. XI-XII 1893 nr 5/6 s. 6-8.

13. [Anonim :]
Angielski strajk gorniczy.
Spr. rob. nr 5/6 s. 11-12.
Traductions : Der englische Bergarbeiterstreik

1894

14. [Anonim :]
Ruch robotniczy za granica
Spr. rob. I 1894 nr 7 s. 6-7

Traduction Der sizilianische Aufstand

15. X :
Przeglad Krajowy.
Spr. rob. I 1894 nr 7 spages 6-7

16. R. K.
Jak powstalo swieto majowe.
Spr. rob. nr 8 s. 2-3

Traductions : Wie entstand die Maifeier ?, 五一国际劳动节的起源是什么？

17. R. K. :
Święto 1-go Maja 1892 w Łodzi.
Spr. rob. nr 8 s. 2-4
Version abrégée de la brochure de 1892, voir référence 2.

18. [Anonim :]
Walka o skrócenie dnia roboczego
Spr. rob. II 1894 nr 8 s. 3-4-

19. [Anonim :]
Swoboda polytyczna i 1 Maj
Spr. rob. II 1894 nr 8 s. 7

Publié en libre accès en polonais et traduit en français par Matière et Révolution : Swoboda polytyczna i 1 Maj / La liberté politique et le 1er mai

20. K. :
Święto Majowe i socjalizm
Spr. rob. II 1894 nr 8 s. 7-8

21. [Anonim :]
Nowy etap
Spr. rob. III 1894 nr 9 s. 1

22. [Anonim :]
Ruch robotniczy za granica
Spr. rob. III 1894 nr 9 s. 2-3

23. [Anonim :]
(mis en ligne par Matière et Révolution :) Resolucje I Zjazdu SDKP. Protokol I Zjazdu Socjaldemokracji Krolestwa Polskiego odbytego w Warszawie 10 i 11 marca 1894 r.
Spr. rob. IV 1894 nr 10 s. 4.

Traduction : Résolutions du 1er congrès de la SDKPiL, procès-verbal du 1er Congrès de la Social-Démocratie du royaume de Pologne tenu à Varsovie les 10 et 11 mars

24. [Anonim :]
Przed zmiana choragiewski.
Spr. rob. nr 13/14 s. 3-5

25. [Anonim :]
Ruch robotniczy za granica : Walka belgijskich robotnikow o swobode polityczna.
Spr. rob. nr 13/14 s. 3

26. [Anonim :]
Pod bat opinii publicznej.
Spr. rob. nr 13/14 s. 3-5

27. [Anonim :]
Na kongres polskich socjalistow w Niemczech .
Spr. rob. nr 15/16 s. 1-2

28. [Anonim :]
Zjazd angielskich zwiazkow fachowych.
Spr. rob. IX-X 1894 nr 15/16 s. 2-3

Traduction : Der Gewerkschaftskongress in Norwich

29. [Anonim :]
Choragiewka sie obrocila.
Spr. rob. IX-X 1894 nr 15/16 page 6

30. [Anonim :]
Z Rosji
Spr. rob. IX-X 1894 nr 15/16 page 6

31. [Anonim :]
Panowanie Cara Aleksandra III
Spr. rob. nr 17

1895

32. Maciej Rozga :

Niepodległa Polska a sprawa robotnicza

Traduction par Matière et Révolution de l' Introduction

33. R. Kruszynska :
ŚWIĘTO PIERWSZEGO MAJA.

34. [Anonim :]
Nowe panowanie
Spr. rob. II 1895 nr 19 pages 1-2

35. [Anonim :]
Ruch robotniczy za granica
Pierwszy kongres niemieckich gornikow.

Spr. rob. II 1895 nr 19 pages 2-3

36. [Anonim :]
Ruch robotniczy za granica
Spr. rob. II 1895 nr 20 s. 3-4.

37. [Anonim :]
Polska robotnicza
Spr. rob. III 1895 nr 21 pages 1 et 8

38. [Anonim :]
Losy socjalpatriotyzmu.
Spr. rob. nr 22 s. 2-3

1896

39. [Anonim :]

Bericht an den Internationalen Sozialistischen Arbeiter und Gewerkschafts Kongress in London über die sozialdemokratische Bewegung in Russisch-Polen 1893-1896. Erstattet von der Redaktion der Zeitschrift "Sprawa Robotnicza", Organ der sozialdemokratischen Partei Russisch-Polens und von den Delegierten derselben Partei zum Kongress in London.

7 pages.

1 L. :
Die Gründer der polnischen Arbeiterbewegung (Eine Erinnerung)
Arbeiterstimme 1 II 1896 nr 19 pages 1-2

40. Neue Strömungen in der polnischen sozialistischen Bewegung in Deutschland und Österreich
Neue Zeit
19 IV-6V 1896 nr 32 pages 176-181, nr 33 pages 206-216

41. [Anonim :]
Pod bat
Spr. Rob. V 1896 nr 23 page 4.

42. [Anonim :]
Ruch robotniczy w Rosji
Spr. Rob. V-VI 1896 nr 23 pages 2-3, nr 24 pages 2-3.

43. [Anonim :]
Rezolucja SDKP na IV Miedzynarodwym Kongresie Socjalistycznym w Londynie, 1896]

Spr. Rob. VI 1896 nr 24 pages 3-4.

44. Der Sozialpatriotismus in Polen.
Neue Zeit 1 VII 1896 nr 41 s. 459-470.

Traduction (partielles) Socjalpatriotyzm w Polsce, Le social-patriotisme en Pologne

45. La questione polacca al congress internazionale di Londra
Critica sociale 16 VII 1896 nr 14 s. 217-220
Traductions : La question polonaise au Congrès international de Londres,
Kwestia polska na międzynarodowym kongresie w Londynie

46. Zur Taktik der polnischen Sozialdemokratie
Traduction : première partie, deuxième partie

47. R.L. :
Die nationalen Kämpfe in der Türkei und die Sozialdemokratie

48.
Zur Orientpolitik des „Vorwärts“

49.
Abermals „Orientfrage“

S A Z 1 XII 1896 nr 278 Beil.

1897

2 K.P. :
Die agitation unter der polnischen Bevölkerung
SAZ
5 VI 1897 nr 127 page 1,
6 VI 1897 nr 128, Beil. 1 page 1

50. Der Sozialismus in Polen
X 1897 nr 10 pages 547-556

51. Von Stufe zu Stufe. Zur Geschichte der bürgerlichen Klassen in Polen
Neue Zeit 27 X 1897 numéro 6 pages 164-176.

Traduction : Contribution à l'histoire des classes bourgeoises en Pologne

1898

52. Die industrielle Entwickelung Polens.
Inaugural-Dissertation zur Erlangung der staatswissenschaftlichen Doktorwürde der hohen staatswissenschaftlichen Fakultät der Universität Zürich.
Leipzig 1898 Duпсkег und НumЬlot

Traduction : The Industrial Development of Poland

53+
Rede zu den Reichstagswahlen am 5. Juni 1898 in Breslau

Volkswacht (Breslau),
Nr. 129 vom 6. Juni 1898.

54. r.l. :
Die Wahlen in Oberschlesien
LVZ 2 VII 1898 nr 150

55. [Anonim] :
Aus Posen
SAZ 8 VII 1898 nr 155 page 2

56. rg :
Aus Posen
SAZ 13 VII 1898 nr 159 page 2

57. rg :
Ausnahmezustand über Österreichisch-Galizien
SAZ 13 VII 1898 nr 159 page 2.
Nachrichten aud dem Auslande.

Traduction : Etat d'exception en Galicie autrichienne

58. ? :
Aus Posen
SAZ 15 VII 1898 nr 159 page 2

59. | | :
Aus Frankreich (Das wackelnde Ministerium. – Die Sozialisten und die Dreyfus-Affäre. – Die Streikbewegung [im Jahr] 1897.)

SAZ 23 VII 1898 nr 168 page 2. Nachrichten aus dem Auslande.

60. | | :
Aus Frankreich, (Einigungsversuche der sozialistischen Fraktionen. – Sozialistische Arbeiterschutzvorlage.)

SAZ 26 VII 1898 nr 170 page 3. Nachrichten aus dem Auslande.

61. | | :
Aus Frankreich (Die Kirche schwingt den Weihwedel über dem Generalstab.)

SAZ 27 VII 1898 nr 171 page 2. Nachrichten aus dem Auslande.

62. | | :
Aus Frankreich
SAZ 28 VII 1898
nr 172 page 2. Nachrichten aus dem Auslande.

63. | | :
Aus Frankreich (Fälschungen des Generalstabs. Neuer Prozeß in Aussicht. Universität und Sozialismus.)
SAZ 30 VII 1898
nr 174 pages 1-2. Nachrichten aus dem Auslande.

64. ♂ :
Der Sozialismus auf Guadeloupe
SAZ 3 VIII 1898
nr 177 Beil. page 1

65. | | :
Aus Frankreich (Vom Fälscher, Gauner und Offizier der Ehrenlegion.)
SAZ 4 VIII 1898
nr 178 page 2. Nachrichten aus dem Auslande.

66. ?
Aus Galizien
SAZ 5 VIII 1898
nr 179 page 2. Nachrichten aus dem Auslande.

67. | | :
Aus Frankreich (Ein neuer Zeuge gegen Esterhazy und du Paty de Clam. – Zolaprozesse. – Jaurès und die Dreyfus-Affäre. – Guesdisten.)
SAZ 9 VIII 1898
nr 182 page 2. Nachrichten aus dem Auslande.

68. | | :
Aus Frankreich
SAZ 10 VIII 1898
nr 183 page 2. Nachrichten aus dem Auslande.

69. | | :
Aus Frankreich (Die Radikalen am Staatsruder. Gesundheitszustände in der Armee.)
SAZ 18 VIII 1898
nr 190 page 3. Nachrichten aus dem Auslande.

70. ♂ :
Zur Bewegung der französischen Eisenbahner
SAZ 21 VIII 1898
nr 193 page 2. Nachrichten aus dem Auslande.

71. ♂ :
Zur Bewegung der französischen Eisenbahner
SAZ 2 IX 1898 nr 203 page 1. Politische Übersicht.

72. ♂ :
Der 16. Nationalkongreß der Französischen Arbeiterpartei
SAZ 2 IX 1898
nr 203 page 3. Nachrichten aus dem Auslande.

73. | | :
Zur Dreyfus-Affäre
SAZ 13 IX 1898
nr 212 page 2. Nachrichten aus dem Auslande.

74. ♂ :
Siege der italienischen Sozialisten bei Gemeinderatswahlen
SAZ 14 IX 1898 SAZ
nr 213 pages 1-2

75. | | :
Aus Frankreich (Dreyfus. – Von dem Manöverfeld.)
SAZ 14 IX 1898
nr 213 page 3

76. ♂ :
Entbehrungslöhne der Kapitalisten und kapitalistische „Wohltaten“ in Frankreich
SAZ 14 IX 1898
nr 213 page 3. Nachrichten aus dem Auslande.

77. ♂ :
Die Konferenz der sozialistischen Munizipalitäten und Gemeinderäte Frankreichs
SAZ 15 IX 1898
nr 214 page 2. Nachrichten aus dem Auslande.

78. ♂ :
Tätigkeit der französischen Sozialisten in den Generalräten
SAZ 15 IX 1898
nr 214 page 2. Nachrichten aus dem Auslande.

79.♂ :
Ein Landeskongreß der belgischen Arbeiterbeisitzer der Gewerbegerichte
SAZ 15 IX 1898
nr 214 page 3. Nachrichten aus dem Auslande.

80. ♂ :
Von der belgischen Gewerkschaftsbewegung
SAZ 16 IX 1898
nr 215 page 3. Nachrichten aus dem Auslande.

81.♂ :
Zur Illustration des Volkselendes in Italien
SAZ 17 IX 1898
nr 216 pages 2-3. Nachrichten aus dem Auslande.

82. | | :
Zur Dreyfus-Angelegenheit
SAZ 18 IX 1898
nr 217 page 2. Nachrichten aus dem Auslande.

83.
Sozialreform oder Revolution ?

Neue Zeit 1898.
LVZ 21-28 IX 1898 nr 219-225

Voire entrées 114 et 424.

84. r.l. :

Possibilismus, Opportunismus

Traductions : Possibilismus et opportunismus, Possybylizm i oportunizm

85.♂ :
Wiedererscheinen sozialistischer Zeitungen in Italien
SAZ 30 IX 1898
nr 227 page 2. Nachrichten aus dem Auslande.

86. ♂ :
Eine Konferenz der sozialistischen Gemeinderäte Frankreichs
SAZ 30 IX 1898
nr 227 page 2. Nachrichten aus dem Auslande.

87. ♂ :
Der Jahresbericht der englischen Fabrikinspektorinnen für 1897
SAZ 30 IX 1898
nr 227 page 2. Nachrichten aus dem Auslande.

88. ♂ :
Der neunte Jahreskongreß des „Nationalverbandes der Gewerkschaften und Korporativgruppen Frankreichs“
SAZ 1 X 1898
nr 228 page 2. Nachrichten aus dem Auslande.

89. ♂ :
Über den Kampf der belgischen Sozialisten für das allgemeine Wahlrecht im Jahre 1893
SAZ 1 X 1898
nr 228 page 2. Nachrichten aus dem Auslande.

90. [Anonim :]
Zum Stuttgarter Parteitag
SAZ 2 X 1898 nr 229 page 1

91.
Parteitag der Sozialdemokratischen Partei Deutschlands vom 3. bis 8. Oktober 1898 in Stuttgart
3 et 4 X 1898

Procès verbaux :
Discours I pages 99-100,
Discours II : S. 117-118

92. rl. :
Nachbetrachtungen zum Parteitag

Sächsische Arbeiter-Zeitung (Dresden),
I : Nr. 237 vom 12. Oktober 1898,
II : Nr. 238 vom 13. Oktober 1898,
III : Nr. 239 vom 14. Oktober 1898.

93. [Anonim :]
Die Pariser Streikbewegung
SAZ 14-15 X 1898 nr 239 page 1, nr 240 page 1. Politische übersicht.

94. [Anonim :]
Erörterungen über die Taktik
SAZ 16 X 1898 nr 241 Beil. 1 page 1

95. R.L. :
Die „Deutsche Wacht“ ...
SAZ 18 X 1898 nr 242 page 3

96. [Anonim :]
Erörterungen über die Taktik
SAZ 18 X 1898 nr 242 Beil. 1 page 1

Polémique liée aux entrées 97, 98, 101, 103, 104.

97. [Anonim :]
Erörterungen über die Taktik
SAZ 19 X 1898 nr 243 Beil. 1 page 1

Polémique liée aux entrées 96, 98, 101, 103, 104.

98. [Anonim :]
Erörterungen über die Taktik
SAZ 20 X 1898 nr 244

1899

99. [Anonim :]
Nach 20 Jahren
SAZ 21 X 1899 nr 245 page 1.

100.[Anonim :]
Murawiew in Paris
SAZ 22 X 1899 nr 246 page 1. Politische übersicht.

101. [Anonim :]
Erörterungen über die Taktik
SAZ 26 X 1898 nr 249 Beil. 1 page 1

102. [Anonim :]
Die Krise in Frankreich
SAZ 29 X 1898 nr 252 page 1

103.
Erklärung
SAZ 3 XI 1898 nr 255 page 3 Stadtkronik.

104.
Ein Parteistreit. Ein Nachspiel zu meiner Diskussion mit Gradnauer
LVZ 4 XI 1898 nr 256

105+
Der neueste Kurs und die Arbeiterbewegung.
S A Z 13 XI 1898 nr 264 Beil. 1 page 1

106.
Zweierlei Kompensationspolitik
LVZ 1 XII 1898 nr 278 page 1

107. ego :
Wirtschaftliche und sozialpolitische Rundschau :
I Kapitalistischer Schwindel ;
II Beamtenelend in Frankreich ;
III Die russische Eisenindustrie ;
IV Wasserkonstruktionen in Nordamerika.

Traduction (1988, Dominique Villaeys-Poirré ) : IV CONSTRUCTIONS DE CANAUX EN AMÉRIQUE DU NORD
S A Z 4 XII 1898 nr 281 Beil. 1.

108. ego :
Wirtschaftliche und sozialpolitische Rundschau :
V Wozu die Kolonialpolitik ? ;
VI Die wirtschaftliche Entwicklung der Vereinigten Staaten ;
VII Riesenwerke des Kapitalismus ;
VIII Wer muß von der Trunksucht gerettet werden ?

109. ego :
Wirtschaftliche und sozialpolitische Rundschau :
IX Einführung der Reichsstreikstatistik ;
X Frauen- und Kinderarbeit,
XI Wandlungen auf dem Weltmarkt

S A Z 18 XII 1898 nr 293 s. 1.

Traduction (1988, Dominique Villaeys-Poirré ) : IX TRANSFORMATIONS SUR LE MARCHE MONDIAL

110. rl. :
Die Kosten eines Sieges

L V Z 24 XII 1892 nr 298 Beil. 3 s. 1.

Traduction (1988, Dominique Villaeys-Poirré ) : LE PRIX D'UNE VICTOIRE

111.
Adam Mickiewicz

Leipziger Volkszeitung,
Nr. 298 vom 24. Dezember 1898.

112. ego :
Wirtschaftliche und sozialpolitische Rundschau
I Klein- und Großbetrieb in Berlin ;
II Die Bevölkerungsstatistik in Frankreich ; III
III Die neue Gewerbebesteuerung in Rußland.

Sächsische Arbeiter-Zeitung (Dresden),
Nr. 300 vom 28. Dezember 1898.

1899

113. Consultation internationale [sur l'affaire Dreyfus et le cas de Millerand].
Cahiers de la Quinzaine, Paris 1899 nr 11 s. 76-82

114. Sozialreform oder Revolution ? Mit einem Anhang : Miliz und Militarismus

Leipzig 1899
Buchdruckerei und Verlagsanstalt der Leipziger Volkszeitung G. Heinisch

80 pages.

115. Wirtschaftliche und sozialpolitische Rundschau
IV Verschiebungen auf dem Weltmarkt ;
V Die Arbeiter der Vereinigten Staaten und die Annexionspolitik.

Sächsische Arbeiter-Zeitung (Dresden),
Nr. 6 vom 8. Januar 1899.

116. rl :
Rußland im Jahre 1898

Leipziger Volkszeitung,

I : Nr. 14 vom 18. Januar 1899,
II : Nr. 16 vom 20. Januar 1899.

117. ego :
Wirtschaftliche und sozialpolitische Rundschau
I Glänzende Kolonialpolitik
II Zur Verelendungsfrage
III Die russische Abrüstung

Sächsische Arbeiter-Zeitung (Dresden)
Nr. 19 vom 24. Januar 1899, Beil. page 1

118. ego :
Wirtschaftliche und sozialpolitische Rundschau
IV „Zunehmender Volkswohlstand“
V Ein Getreide-Weltkartell ?

Sächsische Arbeiter-Zeitung (Dresden),
Nr. 24 vom 29. Januar 1899, Beil. page 1

119. ego :
Wirtschaftliche und sozialpolitische Rundschau
VI Rezension

Sächsische Arbeiter-Zeitung (Dresden),
VI : Nr. 31 vom 7. Februar 1899, Beil. page 1.

120. ego :
Wirtschaftliche und sozialpolitische Rundschau
VII Die Reichsbankvorlage ;
VIII Neue Ara in der kubanischen Zollpolitik.

Sächsische Arbeiter-Zeitung (Dresden),
Nr. 37 vom 14. Februar 1899. Beil. page 1.

121+.
Der jetzige Kurs und die Sozialdemokratie.
Rede am 9. Februar 1899 in einer Volksversammlung in Charlottenburg.

Vorwärts (Berlin),
Nr. 38 vom 14. Februar 1899.

122. rl. :
Umwälzungen im Schiffsbau
Leipziger Volkszeitung,
Nr. 39 vom 16. Februar 1899.

123. rl. :
Miliz ound Militarismus

Paru dans :

Leipziger Volkszeitung,

20. Februar 1899 nr 42 pages 1-2

21. Februar 1899 nr 43 pages 1-2

22. Februar 1899 nr 44 pages 1-2

124. ego :
Wirtschaftliche und sozialpolitische Rundschau
I Eine Verstaatlichungsfrage ;
II Aus dem Lande der Hungerrevolten und des Anarchismus.

Sächsische Arbeiter-Zeitung (Dresden),
Nr. 43 vom 21. Februar 1899, Beil. page 1.

125. ego :
Wirtschaftliche und sozialpolitische Rundschau
III Französische Professorenweisheit über den Marxismus

Sächsische Arbeiter-Zeitung (Dresden),
Nr. 54 vom 7. März 1899. Beil. page 1

126. rl. :
Verschiebungen in der Weltpolitik

Leipziger Volkszeitung,
Nr. 59 vom 13. März 1899, pages 1-2

Traduction : Changements dans la politique mondiale

127. r.l. :
Sozialreform oder Revolution ? (Zweite Folge)

1) Zusamenbruch
2) Die ökonomische Entwicklung und der Sozialismus
3) Die wirtschaftliche und politische Demokratie
4) Die Eroberung der politischen Macht
5) Der Opportunismus- in Theorie und Praxis

Leipziger Volkszeitung 4-8 IV 1899 nr 76-80.

3 [Kotwiczka] :
Nur ein Menschenleben
LVZ 4 V 1899 numéro 101

128. rl. :
Die englische Brille

Leipziger Volkszeitung,
I : Nr. 105 vom 9. Mai 1899,
II : Nr. 106 vom 10. Mai 1899.

Traduction : Les lunettes anglaises

4. [Anonim :]
Antonio Labriola über Bernstein
Leipziger Volkszeitung,
Nr. 108 vom 13. Mai 1899.

129.
(mis en ligne par Matière et Révolution)
Démocratie industrielle et démocratie politique (Critique de Bernstein)

Mouvement Socialiste 15 VI 1899 pages 641-656

130. rl. :
Eine taktische Frage

Leipziger Volkszeitung,
Nr. 153 vom 6. Juli 1899.

Traduction : Une question de tactique

131. rl. :
Hohle Nüsse

Leipziger Volkszeitung,
Nr. 167 vom 22. Juli 1899.

132+.
Über die Aufgaben des Parteitages.

Leipziger Volkszeitung,
Nr. 200 vom 30. August 1899.

5.[Anonim]
Die „wirtschaftliche Macht“

Leipziger Volkszeitung,
Nr. 204 vom 4. September 1899.

133. rl :
Die „bayerischen Verhältnisse“

Leipziger Volkszeitung,
I : Nr. 206 vom 6. September 1899,
II : Nr. 207 vom 7. September 1899.

134+.
Diskussionsrede am 5. September 1899 in einer Versammlung des sozialdemokratischen Wahlvereins im 3. Berliner Reichstagswahlkreis zum bevorstehenden Parteitag

Vorwärts (Berlin),
Nr. 209 vom 7. September 1899.

135. rl. :
Preußische Ministerwechsel und die Sozialdemokratie

Leipziger Volkszeitung,
Nr. 209 vom 9. September 1899.

136.
Eine Richtigstellung

Leipziger Volkszeitung,
Nr. 209 vom 9. September 1899.

137. rl. :
Zum kommenden Parteitag

Leipziger Volkszeitung,

I u. II : Nr. 213 vom 14. September 1899,
III u. IV : Nr. 214 vom 15. September 1899,
V u. VI : Nr. 215 vom 16. September 1899.

138. rl/ :
Kautskys Buch wider Bernstein

Leipziger Volkszeitung,

I. Nr. 218 vom 20. September 1899,
II. Nr. 219 vom 21. September 1899,
III. Nr. 221 vom 23. September 1899.

139. rl. :
Unser leitendes Zentralorgan

Leipziger Volkszeitung,
Nr. 220 vom 22. September 1899.

140. rl. :
War es ein Kompromiß ?

Leipziger Volkszeitung,
Nr. 222 vom 25. September 1899.

141.
Parteifragen im „Vorwärts“

Vorwärts (Berlin),
Nr. 228 vom 29. September 1899.

142.
[Discours contre Bernstein au Congrès de Hanovre le 11 octobre 1899.]

dans les Prot. Parteitages SPD 1899 page 171-175

Retranscription : Rede in der Diskussion über Bernstein

143.
[Intervention contre Bernstein au Congrès de Hanovre le 12 octobre 1899.

dans les Prot. Parteitages SPD 1899 page 219,222

144.
[Discours sur le militarisme au Congrès de Hanovre le 13 octobre 1899.]

dans les Prot. Parteitages SPD 1899 page 265-267

Retranscription : Rede in der Diskussion über den Militarismus

Traduction : Intervention de Rosa Luxemburg

145.
[Justification de la tactique électorale au Congrès de Hanovre le 14 octobre 1899.]

dans les Prot. Parteitages SPD 1899 page 290-291

6. Rosa Luxemburg :
Folgende Erklärung

Leipziger Volkszeitung,
Nr. 248 vom 25. Oktober 1899.

7. [Anonim :]
Der Untergang des Nationalliberalismus

Leipziger Volkszeitung,
Nr. 251 vom 28. Oktober 1899.

8. [Anonim :]
Die neue Flottenvorlage

Leipziger Volkszeitung,
Nr. 252 vom 30. Oktober 1899.

9. [Anonim :]
Flottenbegeisterung und Zuchthausschwärmerei
Leipziger Volkszeitung,
Nr. 254 vom 2. November 1899.

11. [Anonim :]
Ein fachmännisches Urteil
Leipziger Volkszeitung,
Nr. 254 vom 2. November 1899.

10. [Anonim :]
Zur Flottenvorlage
Leipziger Volkszeitung,
Nr. 255 vom 3. November 1899.

12. [Anonim :]
Politische Übersicht. Die zweite offizielle Kundgebung zur Flottenfrage
Leipziger Volkszeitung,
Nr. 256 vom 4. November 1899.

146. rl. :
Die kapitalistische Entwicklung und die Arbeitervereinigungen

Leipziger Volkszeitung,

Nr. 258 vom 7. November 1899,
Nr. 259 vom 8. November 1899,
Nr. 261 vom 10. November 1899,
Nr. 265 vom 15. November 1899,
Nr. 267 vom 17. November 1899.

13 Intervention, rédigée en commun avec A. hoffmann, G. ledebour et C. Zetki contre le point de vue révisionniste de M. Schippel.
Protokolle über die Verhandlungen der Parteitage der
Sozialdemokratischen Partei Deutschlands. Abgehalten zu Hannover vom 9. bis 14. Oktober 1899. pages 267

14. [Anonim :]
Flottenvermehrung und Handelspolitik
Leipziger Volkszeitung,
Nr. 261 vom 10. November 1899.

15. [Anonim :]
Entweder – Oder !

Leipziger Volkszeitung,
Nr. 269 vom 20. November 1899.

147. rl. :
Nach dem Siege

Leipziger Volkszeitung,
Nr. 273 vom 25. November 1899.

148. rl. :
Zu dem französischen Einigungskongreß

Leipziger Volkszeitung,
Nr. 274 vom 27. November 1899.

16. [Kotwiczka :]
Die „Unverschämten“ an der Arbeit
Leipziger Volkszeitung,
Nr. 275 vom 28. November 1899.

17. [Anonim :]
Tugend aus Not
Leipziger Volkszeitung,
Nr. 275 vom 28. November 1899.
149.
Rezension. Paul Lafargue : Le Socialisme et la Conquête des Pouvoirs Publics

Die Neue Zeit (Stuttgart),
29 XI 1899 nr 10 pages 313-315

18. Jg. 1899/1900, Erster Band, S. 313-315.

150. rl. :
Ein neues Buch über die Gewerkschaften

Leipziger Volkszeitung,
Nr. 278 vom 1. Dezember 1899.

151.
Erklärung zur Rede Auers

Sächsische Arbeiter-Zeitung (Dresden),
Nr. 280 vom 3. Dezember 1899.

152. rl. :
Brauchen wir Kolonien ?

Leipziger Volkszeitung,
Nr. 280 vom 4. Dezember 1899.

18. [Kotwiczka :]
Nochmals die „Unverschämten“
Leipziger Volkszeitung,
Nr. 280 vom 4. Dezember 1899.

153. rl. :
Zur Etatsdebatte

Leipziger Volkszeitung,
Nr. 284 vom 8. Dezember 1899.

19. [Anonim :]
Die amtliche Verkündigung des Weltmachtevangeliums
Leipziger Volkszeitung,
Nr. 287 vom 12. Dezember 1899.

154. rl. :
Die französische Einigung
Leipziger Volkszeitung,

I : Nr. 292 vom 18. Dezember 1899,
II : Nr. 293 vom 19. Dezember 1899,
III : Nr. 294 vom 20. Dezember 1899.

155+. [Discours à une réunion d'ouvriers à Bielswowice, Silésie le 31 XII 1899]
Rapporté par Gaz. rob 13 I 1900 numéro 2 pages 2-3 (Organe du PPS publié à Berlin).

1900

156. W obronie narodowości

Traduction : Zur Verteidigung der Nationalität

157. r.l. :
Die Handelpolitik

LVZ 22 I 1900 nr 17 pages 1-2

158. r.l. :
Ein Ergebnis der Weltpolitik

LVZ 25 I 1900 nr 20 pages 1

159. R.L. :
Peter Lawrow

LVZ 9 II 1900 nr 33
Nécrologie

160. rl. :
Agrarische Schachzüge gegen Handelsverträge
LVZ 17 II 1900 nr 40

161. гl. :
Um die Bеutе.
L V Z 29 III 1900 пг 73 s.1.

162+. [Discours au Vème congrès du PPS de Prusse 15-16 IV 1900]

Gazeta Robotnicza, 28 IV 1900, nr 17 page 3
Gazeta Robotnicza, 5 V 1900, nr 18 page 3.

163. rl. :
Zur Verlegung des polnischen Parteiblattes

LVZ 27 IV 1900 nr 96

164.
Ze zjazdu [Congrès du PPS de Prusse]

Gazeta Robotnicza, 1900, R. 10, nr 18 page 1

165. rl. :
Die Preisbewegung des letzten Jahres

LVZ 9 V 1900nnr 105 pages 1-2

166.
Zuгüсk аuf Adam Smith
Neue Zeit 9 V 1900 пг 33 s.180-186

167. rl. :
Das Aufsteigen des Arbeiterstandes in England

LVZ 16, 18, 22 V 1900 nr 111 page 1, nr 113 pages 1-2, nr [115].

168.
[Odpowiedź Zarządowi [PPS de Prusse]
Gazeta Robotnicza, 1900, R. 10, nr 21

169. rl. :
Die erste englische Militärreform

LVZ 26 V 1900 nr 119 pages 1-2

170. rl. :
Eine Blüte des Hakatismus

LVZ 29 VI 1900 nr 147

171.
Bilanz der Obstruktion
Neue Zeit 30 V 1900 nr 36 page 280-284.

172+.
[Przemowienie na wiecu w Trzciance, 29 VII 1900]

Gazeta Robotnicza, 1900, R. 10, nr 32

173.
Bürgerliche Arbeiterschutzkongresse und die Sozialdemokratie

Neue Zeit 22 VIII 1900 nr 48 page 656-659.

174.
Der Sozialpatriotismus in Polen

Vorwärts 24 VIII 1900 nr 32 page 3

175. Die „ dеutsсhе Wissепsсhаft" hiпtег dеп АгЬеitеrn.
Neue Zeit 12, 19 1Х 1900 пг. 51 s. 740-747, пг 52 s. 773-782.

176.
[Discours au congrès du SPD de 1900 à Mainz, à propos de la poitique internationale]

Dans les Protokolle Parteitages SPD pages 116-117
voir aussi Parteitag der Sozialdemokratischen Partei Deutschlands vom 17. bis 21. September 1900 in Mainz
17 IX 1900

177. [Déclaration au congrès du SPD de 1900 à Mainz]

Dans les Protokolle Parteitages SPD
pages 124 et 126-127, 130

voir aussi Parteitag der Sozialdemokratischen Partei Deutschlands vom 17. bis 21. September 1900 in Mainz
17 IX 1900

178.
[Discours au congrès du SPD de 1900 à Mainz, à propos de la poitique internationale]

Dans les Protokolle Parteitages SPD page 165
voir aussi Parteitag der Sozialdemokratischen Partei Deutschlands vom 17. bis 21. September 1900 in Mainz

18 IX 1900

179. [Déclaration et motions au congrès du SPD de 1900 à Mainz à propos de la politique douanière]

Dans les Protokolle Parteitages SPD
pages 193, 194-195 et 199-200
voir aussi Parteitag der Sozialdemokratischen Partei Deutschlands vom 17. bis 21. September 1900 in Mainz

19 IX 1900

180. [Discours à propos des mandats de la SDKPiL]

Cinquième congrès socialiste international tenu à Paris du 23 au 27 septembre 1900.
pages 31-32

non officiel p. 43-46

24 IX 1900

181.
Rede über den Völkerfrieden, den Militarismus und die stehenden Heere

Traduction :
Cinquième congrès socialiste international tenu à Paris du 23 au 27 septembre 1900.

page 94

page 105
27 IX 1900

1901

182. Die sozialistische Krise in Frankreich
1) Einleitung 2) Die Regierung der republikanischen Verteidigung 3) Die Taktik Jaurèsʼ und der Radikalismus 4) Die Sozialreformen Millerands 5) Der Fall Millerand und die sozialistischen Parteien

Neue Zeit du 16 I au 27 II 1901.
Numéros 16 pages 495-499, 17 pages 516-525, 18 pages 548-558, 20 pages 619-631, 22 pages 676-688.

183. Intermezzo
Neue Zeit 20 II 1901 numéro 21 pages 666-667

184. Die badische Budgetabstimmung
Neue Zeit 3 IV 1901 numéro 27 pages 14-20

185. [Anonim :]
Odezwa w zwiazku z wzniesieniem sie fali rewolucyjnej w Rosji, wzywajaca robotnikow polskich i rosyjskich do wspolnej walki z caratem].

186. Zum französischen Einigungskongreß
Neue Zeit 15 V 1901 numéro 33 pages 202-210

187. Nach dem Kongreß
Neue Zeit 5 VI 1901 numéro 36 pages 299-305

188+. Agitation und Organisation
Volkswacht (Breslau) 12 VI 1901 numéro 134 page 2.

IIème congrès de la social-démocratie de la province de Poznan tenu à Bromber (Bydgoszcz).

Compte-rendu du discours dans Pol. Kur. poz., numéro 260 du 12 juin 1901 pages 1-2.

189+. Weltpolitik und die Arbeiterklasse
Vorwärtz 20 VI 1901 numéro 141 page 4.

190+ Resolution
9 VI 1901

Gaz. rob. 22 VI 1901, numéro 25 : Klamstwa na II Zjezdizie nimiecko-partyjnym powincji poznanskiej (pages 1-2)

Traduction : Resolution

191+ Bürgerliche Sozialreform und Sozialdemokratie
Volkswacht (Breslau), Nr. 145, 25 VI 1901.

192. Die sozialistische Einigung in Frankreich
Neue Zeit 28 VIII 1901 numéro 48 pages 698-700

193. Der Parteitag und der Hamburger Gewerkschaftsstreit
Neue Zeit 4 IX 1901 numéro 49 pages 705-711

194. Der Parteitag und die Budgetbewilligung
Neue Zeit 11 IX 1901 numéro 50 pages 759-766

195. Aus dem Nachlaß unserer Meister
Vorwärts 17 IX 1901 numéro 217 Beil. 2 pages 1-2

196. Rede über die Öffentlichkeit der Sitzungen des Parteitages

197. Rede über die Beziehungen der deutschen Sozialdemokratie zur polnischen Partei
23 IX 1901

Prot. Parteitages SPD 1901 pages 108-109

198. Aus dem Nachlaß unserer Meister
Vorwärts 24 XI 1901 numéro 275, Beil. 3 pages 162.

(dans le catalogue original la date donnée du 24 IX 1901 est erronée)

199+ Interview de madame Rosa Luxemburg par le "Courrier de Pozan"
Kurier Poznanaski 28 IX 1901 numéro 442 pages 1-2

1902

200. Resolution über die Wreschener Affäre
Vorwärts 1 I 1902 numéro 1 page 3.

201. [Anonim :]
Polnischer Granit
Vorwärts 14 I 1902 numéro 11 page 1

202+ Sozialreform und Sozialdemokratie
Vorwärts (Berlin), Nr. 52 du 2 III 1902.

203. Der Abschluß der sozialistischen Krise in Frankreich
Neue Zeit du 5 au 12 mars 1902, numéro 23 pages 710-718, 24 p. 751-758.

204+. Sprawa polska w Ks. Pozanskim.
Kur. pozn 7-9 III 1902 numéro 110 et numéro 114

205. Eine taktische Frage
LVZ 4 IV 1902 numéro 56 pages 1-2.

206. Gleb Uspenski
LVZ 9 IV 1902 numéro 80 pages 1-2.

207. Purzelbäume der Taktik
LVZ 9 IV 1902 numéro 80.

208. Der dritte Akt
LVZ 14-15 IV 1902 numéro 84 et 85, pages 1-2

209+. Die Arbeiterklasse und ihre bürgerlichen Freunde
LVZ 18 IV 1902 numéro 88 Beil. 1

210. [Anonim :]
Steuerlos
LVZ 21 IV 1902 numéro 90 page 1

211. [Anonim :]
Die Ursache der Niederlage
LVZ 22 IV 1902 numéro 91 page 1.

212. [Anonim :]
Das belgische Experiment
Neue Zeit 23 IV 1902 numéro 30 pages 105-110

213. [Anonim :]
Das eigene Kind
LVZ 29 IV 1902 numéro 97 page 1

214. [Anonim :]
Revisionistsiche Allerlei
LVZ 5 V 1902 numéro 101

215. [Anonim :]
Die Wahlergebnisse in Frankreich
LVZ 7 V 1902 numéro 103 pages 1-2

216. [Anonim :]
Der tote Lassale
LVZ 13 V 1902 numéro 107

217. Und zum dritten Male das belgische Experiment
Neue Zeit 14, 28 V 1902 numéro 33 pages 203-210, 35 pages 274-280.

218. [Anonim :]
Martinique
LVZ 15 mai 1902 numéro 109 pages 1-2

219. [Anonim :]
Rückblick
LVZ 27 V 1902 numéro 118 page 1

220. [Anonim :]
Arbeiterbewegung und Sozialdemokratie
LVZ 4 VI 1902

221. [Anonim :]
Ein Problem der Taktik
LVZ 6 VI 1902 numéro 127 page 1

222. [Anonim :]
Revisionistische Manieren.
12 VI 1902
LVZ numéro 132

LVZ 12 VI 1902 numéro 132

223. [Anonim :]
Eine Lex Leipzig
LVZ 13 VI 1902 numéro 133

224. [Anonim :]
Vor Ludwigshafen
LVZ 13 VI 1902 numéro 133

225. [Anonim :]
Keine Lex Leipzig
LVZ 19 VI 1902 numéro 138

226. [Anonim :]
Düsseldorf und Stuttgart
LVZ 21 VI 1902 numéro 140 page 1

227. Socjalpatriotyczne łamańce programowe
Przegląd Socjaldemokratyczny » VII 1902 nr 3 s. 5-17

228. Discours au Congrès du SPD de Münich
Prot. Parteitages SPD 1902 pages 87, 149-151, 154-155, 161.

229. [Anonim :]
Der Achtstundentag auf dem Parteitag
LVZ 19 IX 1902 numéro 217 page 1

230. R. :
Kongres w Commentry.
Przegl. SD XII 1902 numéro 4/5 pages 31-32

1903

231. [Anonim :]
Préface à "Kto z czego zyje" (S. Dickstein). Brochure numéro 6 de la Bibliothèque social-démocrate

232. M. R. :
Losy socjalpatriotyzmu w Niemczech.
Przegląd Socjaldemokratyczny I 1903 nr 1 s. 8-15

233. Enquête sur l'anticléricalisme et le socialisme. Réponse
Le Mouvement socialiste, numéro 11 du 1er janvier 1903, pages 28-37.

234. Pamieci [I] Proletariatu.
Przegląd Socjaldemokratyczny I-II 1903
nr 1 s. 16—32,
nr 2 s. 49—67

235. [Anonim :]
Karl Marx
Vorwärts 14 III 1903 numéro 62 pages 1-2

236. Stillstand und Fortschritt im Marxismus
Vorwärts 14 III 1903 numéro 62 pages 2-3.

237. M. R. :
Karol Kautsky o kwestii polskiej.
Przegląd Socjaldemokratyczny IV 1903 nr 4 s. 132-141

238+.[Rezolucja na III Zjazd SPD prowincji poznanskiej, 8---9 III 1903r.]
Przegląd Socjaldemokratyczny IV 1903 nr 4
s. 145-146. J. T. [L. Jochiges-Tyszka] : Z zaboru pruskiego. III Zjazd socjal-demokratow prowincji pozananskiej.

239. R. L. :
[Rec. :] Польская социалистическая партия о еврейском рабочем движении
Przegląd Socjaldemokratyczny IV 1903 nr 4
s. 159-162.

240. [Anonim :]
Przed wyborami.
Oswiata 24 V 1903 numéro 11 pages 1-2

241. [Anonim :]
Kto winien ?
Czerw. Stand. VI 1903 nupéro 6 pages 1-3

242. M. R. :
Wybory w Niemczech i Socjaldemokracja.
Przegląd Socjaldemokratyczny 1903 Nr 6 s. 206-218

243+. Rapport concernant une réunion de campagne électorale en Saxe
LVZ 11 VI 1903 numéro 131 page 3 : Aus der Wahlbewegung.

244. [Anonim :]
Przed decydujaca chwila
Gaz. lud. 14 VI 1903 nr 24 s. 1-2

245. [Anonim :]
Quousque tandem
Przegląd Socjaldemokratyczny VII 1903 Nr 7 s. 241-252

245a. [Anonim :]
ЗАЯВЛЕНИЕ ПРЕДСТАВИТЕЛЕЙ СОЦИАЛ-ДЕМОКРАТИИ ПОЛЬШИ И ЛИТВЫ
Dans les protocoles du Ième Congrès du POSDR

246. [Anonim :]
IV. Zjazd Socjaldemokracji KPiL
Przegląd Socjaldemokratyczny VIII 1903 Nr 8 s. 284-296

247. [Anonim :]
Wielkie dni

Czerw. Sztand. IX 1903 nr 9

248.
Rede über die Frage der polnischen Sonderorganisation

Parteitag der Sozialdemokratischen Partei Deutschlands vom 13. bis 20. September 1903 in Dresden.

249.
Im Rate der Gelehrten

250. Nacjonalizm a socjaldemokracja rosyjska i polska :
1. Socjalpatriotyczna robinsonada.

Przegląd Socjaldemokratyczny X 1903 nr 10
s. 366-383

251. R.L. :
[Rec :] Richard Illge : Zur Wahlrechtsbewegung in Sachsen

LVZ 2X 1903 nr 228 Beil.1

252.
Erklärungen
Berlin-Friedenau, 1. Oktober 1903 Rosa Luxemburg

Vorwärts (Berlin), Nr. 231 vom 3. Oktober 1903.

253.
Geknickte Hoffnungen

Die Neue Zeit (Stuttgart),
22. Jg. [7X] 1903/04, Erster Band, S. 33-39.
Version russe légèrement modifiée : voir 716.

Traduction : Espoirs déçus (masses et chefs)

254.
Nachträgliches zur Polendebatte

Friedenau-Berlin, den 19. Oktober 1903 Rosa Luxemburg

Vorwärts (Berlin), Nr. 251 vom 27. Oktober 1903.

255.
Der Sklaventanz in Frankfurt

Die Neue Zeit (Stuttgart),
22. Jg. [4 XI] 1903/04, Erster Band, S. 167-171,

1904

256.
Bericht an den Internationalen Sozialistischen Arbeiter- und gewerkschafts-kongress zu amsterdam uber
die polnische sozialdemokratische Bewegung in Russich-Polen and Litauen 1900—1904.

B.m.w. [1904] 8 pages

257. Czego chcemy ?
Preglad robotniczy 1904 nr 5 pages 1—21.
Przeglad robotniczy 1905 nr 6 pages 1- 40.
Nouvelle édition, mise à jour, en brochure en 1906, voir 386.

258. [Anonim :]
Z motika na slonce
Gaz. lud. 10 I 1904 nr 3 s. 1

259. [Anonim :]
Poczworny proces
Gaz. lud. 14 I 1904 nr 4 s. 1

260. [Anonim :]
Wyrzucony z partii minister [A. Millerand]
Gaz. lud. 17 I 1904 nr 5 s. 3

261. [Anonim :]
Dzien obrachunku
Gaz. lud. 24 I 1904 nr 7 s. 1-2

262. [Anonim :]
Wszechmoc polycjna
Gaz. lud. 24 I 1904 nr 7 s. 1-3

263. [Anonim :]
Krwawa rocznica
Gaz. lud. 28 I 1904 nr 8 s. 1-2

264. [Anonim :]
Swoj za swego
Gaz. lud. 28 I 1904 nr 8 s. 3

265. [Anonim :]
Wojna
Czerw. Sztand. II 1904 nr 14
pages 1-2

266. M. R. :
Jeszcze raz Karol Kautsky o kwestii polskiej
Przegl. SD II 1904 nr 2
pages 71-76

267. [Anonim :]
Nowy obronca robotnikow
Gaz. lud. 4 II 1904 nr 10 s. 2

268. [Anonim :]
Socjaldemokratyczna rocznica
Gaz. lud. 7 II 1904 nr 11 page 2. Przeglad polityczny.

269. [Déclaration à propos de la social-démocratie lituanienne lors de la réunion du BSI]
Compte-rendu de la quatrième réunion du BSI. Bruxelles, 7 février 1904.

Document 22 du Bureau socialiste international. Vol. I : 1900-1907
page 98

270. [Résolution à propos des persécutions conte les socialistes russes en Allemagne, proposée par R. Luxemburg, P. Singer, K. Kautsky, G. Plekhanov, V. Adler, E. Vandervelde]
Compte-rendu de la quatrième réunion du BSI. Bruxelles, 7 février 1904.

Document 22 du Bureau socialiste international. Vol. I : 1900-1907
page 104

271. [Anonim :]
Pred wubuchem wojny

Gaz. lud. 11 II 1904 nr 12 page 1

272. [Anonim :]
Biuro miedzynarodowe
Gaz. lud. 14 II 1904 nr 13 page 3. Wiadomosci partyjne.

273. [Anonim :]
Pokoj i wojna.
Gaz. lud. 18 II 1904 nr 14 page 1.

274. [Anonim :]
Sily rewolucyjne w Rosji
Gaz. lud. 21 II 1904 nr 15
page 1

275. [Anonim :]
Zywot rewolucjonisty w Rosji
Gaz. lud. 25 II 1904 nr 16
page 1

276. [Anonim :]
Na sluzbie cara
Gaz. lud. 28 II 1904 nr 17
page 1

277+. Lassalle und die Revolution

278. [Anonim :]
O Poslko, jesli ty masz zostac mloda
Gaz. lud. 13 III 1904 nr 21
page 2.

279. [Anonim :]
Swoboda sumienia
Gaz. lud. 31 III 1904 nr 26
page 1.

280. [Anonim :]
O socjalizmie w Anglii
Gaz. lud. 10 IV 1904 nr 29
page 1.

281. [Anonim :]
Szkudniki ruchu robotniczego
Gaz. lud. 17 IV 1904 nr 31
page 1

282. [Anonim :]
Kongresy socjalistyczne
Gaz. lud. 17 IV 1904 nr 31 page 3 Z zagranicy. Anglia.

283. [Anonim :]
Swieto majowe
Gaz. lud. 1 V 1904 nr 35
pages 1-2

284. Dans la tempête
Socailiste 1-8 mai 1904 numéro 81 page 1.

285. [Anonim :]
"Oredownik" wobec walczacych malarzy
Gaz. lud. 26 V 1904 nr 42
page 1

286. [Anonim :]
Nasi "Narodowcy"
Gaz. lud. 5 VI 1904 nr 45
page 3. Przeglad politiczny

287. [Anonim :]
Damy i kobiety
Gaz. lud. 16 VI 1904 nr 48
page 1

288. [Anonim :]
Po pierwszej probie
Gaz. lud. 23 VI 1904 nr 50
page 1

289. [Anonim :]
Niechaj nie wie lewica, co czyni prawica
Gaz. lud. 26 VI 1904 nr 51
page 1-2

290. [Anonim :]
Od redakcji
Gaz. lud. 30 VI 1904 nr 52
page 1-3

291. [List do redakcji, inc. :]
Уважаемые товарищи…

Искра 25 VI / 3 VII nr 70 1904. page 8. Из партии

292+.
Organisationsfragen der russischen Sozialdemokratie

Die Neue Zeit (Stuttgart),
22. Jg. 1903/04, Zweiter Band,
13-20 VII 1904

I : nr 42 pages 484-492
II : nr 43 pages 529-535.

Traduction : Questions d'organisation de la social-démocratie russe

293. [Wystpienia na komisji " miedzynarodowych zasad taktyki socjalistycznej" VI Kongresu II Miedzynarodowki w Amsterdamie 17 i 18 VIII 1904 r.]

En allemand : Intern. Sozialisten-Kongress 1904
page 64

294.[Wystpienia w dyskussji o taktyce miedzynarodowego ruchu robotniczego na VI Kongresie II Miedzynarodowki w Amsterdamie 19 VIII 1904 r.]
Protest

Orginal : Intern. Sozialisten-Kongress 1904
page 49

295. Pretensje "L-S-D"
Czerw. Sztand. X 1904 nr 21
pages 8-10

296. [Anonim :]
Przelom polytyczny
Czerwony Sztandar . XII 1904 nr 22 s. 1-2

Traduction : Political Breakthrough dans Rosa-Luxemburg-Complete-Works-Volume-3-Political-Writings

297. [Anonim :]
Podziekowanie towarzyszom za pamiec w zwiazku z uwolnieniem z wiezienia
Czerwony Sztandar . XII 1904 nr 22 s. 12

298. rl. :
Sozialdmokratie un Parlamentarismus
SAZ 5, 7 XII 1904 nr 282
page 1
nr 284
pages 1-2

Traduction : Social-démocratie et parlementarisme

299. rl. :
Die Politik der „Blocks“
SAZ 14 XII 1904 nr 290

1905

Czego chcemy ?
Przeglad robotniczy 1905 nr 6 pages 1- 40.

Suite du 257.

300. [Anonim :]
Dni czerwcowe. Kartka z historii walki robotnikow francuskich [1848 r.]
Przeglad robotniczy 1905 nr 6 pages 51- 66.

301.Jozef Chmura :
Kościół a socjalizm
Krakow 1905. Wydanie Czerwonego Sztandaru.
Wydanie drugie stereotypowe.

302. Kwestja polska a ruch socjalistyczny : zbiór artykułów o kwestji polskiej R. Luxemburg, K. Kautskiego, F. Mehringa, Parvusa i innych z przedmowa R. Luksemburg i uwagami wydawcow oraz dodatkiem.

Traduction mise en ligne par Matière et révolution : Extraits de la préface

303*.
[Wstęp :] К. Каутскийй, Р.Люксембург :
[Положение рабочего класса в главнейших государствах Европы, Сев. Амер. Соед. Штат. и Австралий. Т. И Петербург 1905 Изд. Н. Глаголева.

304. [Anonim :]
Święto robotnicze 1-go Maja
Wyd. "Czerwonego Sztandaru"
3ème édition, voir 1.

305. Wybuch rewolucyjny w caracie
[Kraków] 1905. Wydanie Przegladu Socjaldemokratycznego. 40 pages.

306. [Anonim :]
Powstanie peterburskiego proletariatu
Czerw. Sztand. I 1905 nr23 s. 1-2

307. [Anonim :]
"Akcja rewolucyjna"
Czerw. Sztand. I 1905 nr23 s. 6-8

308. [Anonim :]
Das russische Jahr

Vorwärts (Berlin), Nr. 1 vom 1. Januar 1905.

309. [Rec :]
Aus dem literarischen Nachlaß von Karl Marx
Vorwärts (Berlin), Nr. 7 vom B. Januar 1905.

310+.

[Intervention à la réunion du BSI le 15 janvier 1905]

Tradution : Diskussionsbeitrag in der Sitzung des Internationalen Sozialistischen Büros in Brüssel am 15. Januar 1905

311.
Die Revolution in Rußland
Die Neue Zeit (Stuttgart), 23. Jg. 1904/05, Erster Band, S. 572–577.

312.
Nach dem ersten Akt
Die Neue Zeit (Stuttgart),23. Jg. 1904/05, Erster Band, S. 610–614.

313.
Die Revolution in Rußland
Die Gleichheit (Stuttgart). 15. Jg. 1905, Nr. 3, S. 13.

314.
Das Problem der „hundert Völker“

Die Neue Zeit (Stuttgart), 23.3g. 1904/05, Erster Band, S. 643–646.

315.
Die Revolution in Rußland
Vorwärts (Berlin). I : Nr. 34 vom 9. Februar 1905, II : Nr. 35 vom 10. Februar 1905.

316. rl. :
Die Revolution in Rußland
Sächsische Arbeiter-Zeitung (Dresden).
I : Nr. 35 vom 11. Februar 1905, II : Nr. 36 vom 12. Februar 1905, III : Nr. 39 vom 16. Februar 1905.

317. [Anonim :]
Terror

Sächsische Arbeiter-Zeitung (Dresden), Nr. 42 vom 20. Februar 1905.

318.
Der Bittgang des Proletariats

Die Neue Zeit (Stuttgart), 23. Jg. 1904/05, Erster Band, S. 711–714.

319. rl. :
Eine Probe aufs Exempel

Sächsische Arbeiter-Zeitung (Dresden), Nr. 52 vom 3. März 1905.

320. [Anonim :]
[Red :] Революционные событя в Польше (Сообщено СДКПиЛ).
Искра 3 /16 III 1905 nr 90
pages 7-8

321.
Freiheitskämpfe der Vergangenheit und Gegenwart.

Leipziger Volkszeitung, Nr. 70 vom 25. März 1905.

322. [Anonim :]
Obrachunek polityczny
Czerw. Sztand. IV 1905 nr 25
pages 2-5

323. [1.]
Co dalej ?
Czerw. Sztand. IV 1905 nr 25 dod.
pages 1-4

Traduction : In revolutionärer Stunde : Was weiter ?

324. [Rec.]
Franz Mehring : Schiller. Ein Lebensbild für deutsche Arbeiter, Leipzig 1905

Die Neue Zeit (Stuttgart), 23. Jg. 1904/05, Zweiter Band, S. 163–165.

325. rl. :
Im Feuerscheine der Revolution

Sächsische Arbeiter-Zeitung (Dresden), Nr. 98 vom 29. April 1905.

326. [Anonim :]
Dwa obozy
Czerw. Sztand. V 1905 nr 26
pages 1-4

327. [Anonim :]
Zjednoczenie francuskich socjalistow
Czerw. Sztand. V 1905 nr 26
pages 7-9

Traduction (Matière et Révolution) L'unification des socialistes français

Version courte en allemand : Die Einigung des französischen Sozialismus

328. [Anonim :]
Do inteligencji polskiej
Czerw. Sztand. V 1905 nr 26
page 10.

329. [Anonim :]
Z doby rewolucyjnej. Co dalej ? [partie 2]
Dodatek do nru 26 Czerw. Sztand. Krakow 1905

Erreur d'impression dans le titre signalée par F. Tych : on lit Dodatek do nru 24 (supplément au numéro 24), alors qu'il fallait lire Dodatek do nru 26

Traduction : In revolutionärer Stunde : Was weiter ?

330. [Anonim :]
Blutiger Mai

Vorwärts (Berlin), Nr. 102 vom 3. Mai 1905.

331. [Anonim :]
Die Tätigkeit der Sozialdemokratie.
Die blutigen Ereignisse in Czestochowa
Die Revolution in Rußland

Vorwärts Nr. 103 vom 4. Mai 1905.

332. [Anonim :]
Die Revolution in Rußland

Vorwärts (Berlin), Nr. 105 vom 6. Mai 1905. page 2

333. [Anonim :]
Der Mord in Warschau

Vorwärts (Berlin), Nr. 106 vom 7. Mai 1905.

334.
Schillerfeier und Sozialdemokratie

Sächsische Arbeiter-Zeitung (Dresden),Nr. 105 vom 9. Mai 1905.

335. [Anonim :]
Die Revolution in Russland.
[Inc. Eig. Ber.]

Vorwärts (Berlin), Nr. 107 vom 9. Mai 1905.

Beil. 1
page 2

336. rl. :
Gegen sozialdemokratische Juliane
Sächsische Arbeiter-Zeitung (Dresden), Nr. 111 vom 16. Mai 1905.

337. rl. :
Sozialdemokratische Juliane

Sächsische Arbeiter-Zeitung (Dresden), Nr. 116 vom 22. Mai 1905.

338. [Anonim :]
Rok rewolucji
Z pola walki 27 V 1905 nr 9 page 1

339. [Anonim :]
PPS wobec strajku
Z pola walki 27 V 1905 nr 9 page 4

340. rl. :
Die Debatten in Köln.
SAZ 30-31 V 1905 nr 123-123

341. [Anonim :]
Eine Riesendemonstration in Łódź

Vorwärts (Berlin), Nr. 126 vom 31. Mai 1905.

342. [Anonim :]
Otwarte karty
Czerw. Sztand. V 1905 nr 27
pages 1-3.

343. [Anonim :]
Akcja pokojowa PPS
Czerw. Sztand. V 1905 nr 27
pages 7-9.

37 [Anonim :]
Z zycia spolecznego
Czerw. Sztand. V 1905 nr 27
pages 9-10.

344. [Anonim :]
Die kommenden Männer in Rußland

Sächsische Arbeiter-Zeitung (Dresden), Nr. 140 vom 21. Juni 1905.

345.
Czerw. Sztand. V 1905 nr 27
pages 14-15

346. rl. :
Russische Parteistreitigkeiten

Sächsische Arbeiter-Zeitung (Dresden), Nr. 142 vom 23. Juni 1905.

347. [Anonim :]
Streikrevolution in Łódź

Vorwärts (Berlin), Nr. 145 vom 24. Juni 1905.

348. [Anonim :]
Die Straßenschlacht in Łódź

Vorwärts (Berlin), Nr. 146 vom 25. Juni 1905.

349. [Anonim :]
Wybuch rewolucji w Lodzi. Dni czerwcowe
Z pola walki 30 VI 1905 nr 10
pages 1-3

38 [Anonim :]
"Konstytucja" knuta
Czerw. Sztand. VIII 1905 nr 28
pages 1-4

350. [Anonim :]
Na wulkanie
(mis en ligne par Matière et Révolution)
Z pola walki 28 VIII 1905 nr 11 s.1.

351.
[Wystapienie w sprawie zwiazkow zawodowych na kongresie SPD w Jenie, 21 IX 1905 r.]
Rede über das Verhältnis von Partei und Gewerkschaften
W. Prot. Parteitages SPD 1905 pages 256-257.

351. a
[Wystapienie w sprawie "Neue Zeit" na kongresie SPD w Jenie, 21 IX 1905 r.]
W. Prot. Parteitages SPD 1905 pages 269-271.
Genosse Schmidt ...
(suite et fin du discours précédent)

352.
[Przemowienie w sprawie strajku generalnego na kongresie SPD w Jenie, 22 IX 1905 r.]
Rede über die erste russische Revolution
W. Prot. Parteitages SPD 1905 pages 320-321.

353. [Anonim :]
Niech zyje rewolucja !
Z pola walki 30 IX 1905 nr 12
pages 1-2

354. [Anonim :]
Zur Wahl in Kattowitz-Zabrze

Vorwärts (Berlin), Nr. 242 vom 15. Oktober 1905.

355. [Anonim :]
Do walki przeciw konstytucji knuta !
Z pola walki 18 X 1905 nr 13
pages 1-3

356. [Anonim :]
Eine neue Epoche der russischen Revolution

Vorwärts (Berlin), Nr. 251 vom 26. Oktober 1905.

357. [Anonim :]
Der Vormarsch der Revolution

Vorwärts (Berlin), Nr. 252 vom 27. Oktober 1905.

358. [Anonim :]
Vor der Katastrophe ?

Vorwärts (Berlin) Nr. 253 vom 28. Oktober 1905.

359. [Anonim :]
Der russische Vulkan

Vorwärts (Berlin), Nr. 254 vom 29. Oktober 1905.

360. [Anonim :]
Das neue Verfassungsmanifest Nikolaus' des Letzten

Vorwärts (Berlin), Nr. 256 vom 1. November 1905.

361. [Anonim :]
Das Pulver trocken, das Schwert geschliffen !

Vorwärts (Berlin), Nr. 257 vom 2. November 1905.

362. [Anonim :]
Kannegießereien

Vorwärts (Berlin),Nr. 257 vom 2. November 1905.

363. [Anonim :]
Die zaristische „Verfassung“, gemildert durch den Massenmord

Vorwärts (Berlin), Nr. 258 vom 3. November 1905.

364. [Anonim :]
Die Geburt der Freiheit im Zarenreich

Vorwärts (Berlin), Nr. 259 vom 4. November 1905.

365. [Anonim :]
Das alte Problem

Vorwärts (Berlin), Nr. 260 vom 5. November 1905.

366. [Anonim :]
Der „Verfassungsstaat“ der Mordbuben

Vorwärts (Berlin), Nr. 261 vom 7. November 1905.

367+.
Der politische Massenstreik.

Leipziger Volkszeitung, Nr. 259 vom 8. November 1905.

368. [Anonim :]
Neuer Wortbruch des Zaren

Vorwärts (Berlin), Nr. 262 vom 8. November 1905.

369. [Anonim :]
Ein konservativer General als „Revolutionär“

Vorwärts (Berlin,Nr. 263 vom 9. November 1905.

370. [Anonim :]
Nach dem Bankrott des Absolutismus

Vorwärts (Berlin), Nr. 265 vom 11. November 1905.

371. [Anonim :]
Die Hetzer an der Arbeit
Vorwärts (Berlin), Nr. 266 vom 12. November 1905.

Ajout de Matière et Révolution : Cet article faisait parti de la rubrique "Aus der Partei" (la vie du pati, dont les
autres sont d'après les GW :

Mit dem „Vorwärts“-Konflikt
„Über Thema darf nicht diskutiert werden“
Die Leidensgeschichte einer staatsgefährlichen Schleife 281 Beil.
Ein Markstein
Gegen Mißbrauch der Reichstagstribüne
Die Kasseler Geschmacklosigkeiten gegen den „Vorwärts“
Ein gefundenes Fressen
Die Gemeindewahlen in Brünn
Genosse Gradnauer ersucht uns um die Aufnahme der folgenden Erklärung

372. [Anonim :]
Agrarier und Revolution

Vorwärts (Berlin), Nr. 267 vom 14. November 1905.

373. [Anonim :]
Die Wahrheit über Kronstadt

Vorwärts (Berlin), Nr. 269 vom 16. November 1905.

374. [Anonim :]
Der Belagerungszustand in Polen

Vorwärts (Berlin), Nr. 270 vom 17. November 1905.

375. [Anonim :]
Eine maßlose Provokation

Vorwärts (Berlin), Nr. 272 vom 19. November 1905.

376. [Anonim :]
Schwenkung der Liberalen

Vorwärts (Berlin), Nr. 274 vom 22. November 1905.

377. [Anonim :]
Die Revolution in Rußland.
Vorwärts 25 XI-19 XII 1905
nr 276 25/11
nr278 28/11
nr 280 30/11
nr 284 05/12
nr 285 06/12
nr 286 07/12
nr 287 08/12
nr 289 10/12
nr 290 12/12
nr 291 13/12
nr 292 14/12
nr 294 16/12
nr 296 19/12

[ajout de Matière et Révoution, d'après les oeuvres complètes :

nr 255 31/10
nr 260 19/11
nr 263 09/11
nr 264 10/11
nr 265 11/11
nr 266 12/11
nr 267 14/11
nr 268 15/11
nr 269 16/11
nr 27017 /11
nr 271 18/11
nr 272 19/11
nr 273 21/11
nr 274 22/11
nr 275 24/11
nr 277 26/11
nr 279 29/11
nr 282 02/12
nr 283 03/12
nr 288 09/12
nr 290 12/12
nr 293 15/12
nr 295 17/12
nr 297 20/12
nr 298 21/12
nr 299 22/12
nr 300 23/12
nr 301 24/12
nr 302 28/12
nr 303 29/12

378. [Anonim :]
Eine Haupt- und Staatsaktion

Vorwärts (Berlin), Nr. 277 vom 26. November 1905.

379. [Anonim :]
Die Lösung der Frage

Die Gleichheit (Stuttgart), 15. Jg. 1905, Nr. 24, S. 139.

380. [Anonim :]
Leutnant Schmidt

Vorwärts (Berlin), Nr. 281 vom 1. Dezember 1905.

381+
Der politische Massenstreik.

Vorwärts (Berlin), Nr. 287 vom 8. Dezember 1905.

382. Rewolucja w Rosji.
Tryb. lud. 20 XII 1905 nr s. 1-2.

383. [Anonim :]
Der Kampf der russischen Postsklaven um das Koalitionsrecht

Vorwärts (Berlin), Nr. 297 vom 20. Dezember 1905.

384. [Anonim :]
Vor der Entscheidungsschlacht
Vorwärts (Berlin), Nr. 298 vom 21. Dezember 1905.

385. [Anonim :]
Neues Jahr, neue Kämpfe.
Vorwârts 31 XII 1905 nr 305 s. 1

1906

386. Czego chcemy ? : komentarz do programu Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy.

Traductions : Ce que nous voulons (Chapitre premier)

387*. [Anonim :]
Dni Czerwcowe w roku 1848. Kartka z historii walki robotnikow o chleb i wolnosc.
Warszawa 1906 éditions du SDKPiL.
Brochure 20 pages
Biblioteka socjaldemokratyczna 14

388. Jozef Chmura :
Kosciol a socjalizm
Biblioteka socjaldemokratyczna 9
Brochure 40 pages, 3ème édition de la référence 301

389. [Anonim :]
Der maifeiertag des Proletariats 1906. Lodz 1906 Sozialdemokratische Partei Russich-Polens und Litauens.
27 pages
Voir référence 394, et référence 1

390. [Anonim :]
Introduction et conclusion : Marcin Kasprzac. Z zycia i walk polskiego rewolucjonisty.

391. Massenstreik, Partei und Gewerkschaften
Hamburg 1906, 63 pages

392. [Anonim :]
Program Federacji, Czyli PPS W Błędnym Kole.

393. [Anonim :]
Rzecz o Konstytuance i o Rzadzie Tymczasowym.
Varsovie 1906, 46 pages.

394. [Anonim :]
Swieto 1 Maja.
4ème édition modifiée de la référence 1.

395.
Z doby rewolucyjnej : co dalej ?. No 3
Voir les entrées 323.

396. [Anonim]
Czerw. Sztand numéro 35
pages 1-2
3 I 1906

397. [Anonim]
16-27 I 1906
Czerw. Sztand numéro 44 pages 1-2 et Czerw. Sztand numéro 48 pages 1-3

398. [Anonim]
Czerw. Sztand numéro 51 pages 1-2
2 III 1906

399. [Anonim]
Czerw. Sztand numéro 52
pages 1-2
8 III 1906

400. [Anonim]
Czerw. Sztand numéro 56
pages 1-2
24 III 1906

401. [Anonim]
Czerw. Sztand numéro 72
pages 1-2
28 V 1906

402. [Anonim]
Czerw. Sztand numéro 82
pages 1-2
27 VI 1906

403. [Anonim]
Czerw. Sztand numéro 95
pages 1-2
27 VII 1906

404. [Anonim]
Czerw. Sztand numéro 99
pages 1
18 VIII 1906

405. [Anonim]
Czerw. Sztand 102
pages 1-2
30 VIII 1906

406. [Anonim]
Czerw. Sztand numéro 104
pages 1
5 IX 1906

407. Rede zur Frage des Massenstreiks
Parteitag der Sozialdemokratischen Partei Deutschlands vom 23. bis 29. September 1906 in Mannheim
Prot. Parteitages pages 260-262

408. Rede zum Verhältnis von Partei und Gewerkschaften
Parteitag der Sozialdemokratischen Partei Deutschlands vom 23. bis 29. September 1906 in Mannheim
Prot. Parteitages pages 315-316

409+. Die russische Revolution. Rede am 25. September 1906 in Mannheim in einer Volksversammlung

410. Die zwei Methoden der Gewerkschaftspolitik
Neue Zeit 24 X 1906 numéro 4 pages 134-137.
LVZ 29 IX 1906 numéro 236 Beil. 4.

411. Rede im Prozeß vor dem Gericht in Weimar

1907

412. [Anonim :]
Die Aussperrung der textilarbeiter in Lodz.
Vorwärts 22 I 1907 nr 13

413. [Anonim :]
Zur Wahlbewegung in Oberschlesien

414. Mitteilung
Vorwärts 22 I 1907 numéro 18 Beil. 1 page 2. Die Russiche Revolution.

415+. Die Lehren der letzten Reichstagswahl
Rede am 6. März 1907 in Berlin in einer Volksversammlung

Vorwärts 9 III 1907 numéro 58 Beil. 2 page 1 Versammlungen

416+. Ignaz Auer. Rede an seinem Grabe
Vorwärts (Berlin), Nr. 88 du 16 IV 1907.

417. Die Maifeier
Die Gleichheit (Stuttgart) numro 9 page 71
1 V 1907

418+. Discours de salutation au Vème Congrès du POSDR
16 V 1907

Traduction : Begrüßungsrede

419+. Discours au Vème Congrès du POSDR sur les relations avec les partis bourgeois
Traduction : Rede über die Rolle der Bourgeoisie in der Revolution 1905/1906 in Rußland

420+. Rede zur Arbeit des Internationalen Sozialistischen Büros
Internationale Konferenz sozialistischer Frauen am 17. und 19. August 1907 in Stuttgart
Vorwärts 18 VIII 1907 numéro 192 Beil. 2 pages 1-3.

421. Discours à propos de la révolutio russe au VIIème congrès e la IIème internationale.
21 VIII 1907.

Traduction : Discours, remarques et propositions au Congrès international tenu à Stuttgart du 16 au 27 août 1907

422+. Traduction par Rosa Luxemburg du discours de Vandervelde au VIIème Congrès de la IIème internatinale.
Congrès socialiste international 1907 pages

423+. Die zweite Vortragsreihe über Nationalökonomie
Vorwärts 20 X 1907 numéro 246 Beil. 2 page 1

1908

424. Sozialreform oder Revolution ? Zweite durchgesehene und ergänzte Auflage
Leipzig 1908

2ème édition de 114, contient aussi 175.

425+ Resolution gegen die Provokationen der Polizei
Vorwärts 26 I 1908 numéro 22, Beil. 1, page 3. Im Norden Berlins.

426. [Anonim :]
Czwarty program - "na razie"
Czerw. Sztand. 25 II 1908 numéro 154 pages 1-2

Traduction : Le quatrième programme - pour le moment

427. Zastoj i postep w markizmie
Przegl. SD III 1908 numéro 1 pages 32-36

428. Likwidacja
Przegl. SD III 1908 numéro 1 pages 46-62
et Przegl. SD IV 1908 numéro 2 pages 112-131

Traduction : Elimination

429. [Anonim :]
Karol Marks
Czerw. Sztand. 24 III 1908 numéro 155 pages 1

430. Spartacus :
Epopeja lodska

Przegląd Socjaldemokratyczny IV 1908 s. 159-162. Z kraju

431. Nauki trzech dum
Przegl. SD V 1908 numéro 3 pages 177-194

432. Kankan kontrrewolucji

Przegląd Socjaldemokratyczny VI 1908 nr 4 pages 277-288

433. Spartacus :
Z kraju : Nastroje ; Zwiazki katolickie i realisci ; "Konstytucjonalizm w fabryce" i opiekunowe robotnikow ; Dmowski o sprawie szlonej ; Ugodowcy i narodowcy.
Przegląd Socjaldemokratyczny VI 1908 nr 4 pages 348-351

434. M.R. :
Protokoly Konferencii Rosisjskich Nacjonalno-Socjalisticzeskich Partij. Petersburg 1908
Przegląd Socjaldemokratyczny VI 1908 nr 4 pages 355-357

435. Czarna karta rewolucji
Przegląd Socjaldemokratyczny VII 1908 nr 5
ou Przegląd Socjaldemokratyczny VII 1908 nr 5 pages 369-374

436. Spartacus :
Z kraju : Bojkot towarow niemieckich i na kim sie on skupi ; Drobnomieszczanstwo wobec hecy "slowianskiej" ; Skad sie wziela delegacja "polska" w Pradze ; "Poufne" tumanienie ludzi ; Bajki o neoslawizmie i kulturze ; Trujjednosc narodowo-realno-postepowa w liberii carskiej ; Protes otumanionych robotnikow.
Przegląd Socjaldemokratyczny VII 1908 nr 5 pages 445-452.

437. Offener Brief an Jean Jaurès
Neue Zeit 24 VII 1908 numéro 43 pages 588-592.

Traduction :

438. Kwestia narodowoscia i autonomia.

1) Prawo narodow do stanowienia o siebie
Przegląd Socjaldemokratyczny VIII-XII 1908 nr 6 s. 482-515]
2) Panstwo narodowe a proletarjat. 3) Federacja, centralizacja i partykularyzm.
Przegląd Socjaldemokratyczny 1908 nr 7 ou Przegląd Socjaldemokratyczny 1908 nr 7 s. 597-631,

4) Centralizacja i samorzad.
Przegląd Socjaldemokratyczny 1908 nr 8/9 s. 687-710,

5) Narodwosc i autonomja.
Przegląd Socjaldemokratyczny 1908 nr 10 ou Przegląd Socjaldemokratyczny 1908 nr 10 s. 795-818
6) Autonomja krolestwa polskiego VI-IX 1909 nr 12 s. 136-163 s. 136-163,
nr 14/15 s. 351-376

Traduction du 2) : L'État-nation et le prolétariat

Traduction de la section III du 5) : Le problème des nationalités dans le Caucase
Traduction complète : La Question nationale et l'autonomie

439. Spartacus :
Z kraju : Jeszcze zjazd w Pradze ; Postepowcy i neoslawizm ; Pan jerzy Kurnatowski dawny wspolpracownik "Dniewnika Warszszawskiego", a obecnie "Prawdy" ; Silna Rosja, demokratyczne zasady i militaryzm ; Liberalizm ongi i dzis, gdzie indziej i u nas

Przegląd Socjaldemokratyczny VIII 1908 numéro 6- pages 558-562

440. pogrobowiec utopijnego socjalizmu
Przegląd Socjaldemokratyczny IX 1908 numéro 7- pages 650-655

Traduction partielle :Tolstoi als sozialer Denker

441. Spartacus :
Z kraju : Widma polskiego partykularza
Przegląd Socjaldemokratyczny IX 1908 numéro 7- pages 665-668

442. Rede zur Frage der Parteischule
Parteitag der Sozialdemokratischen Partei Deutschlands vom 13. bis 19. September 1908 in Nürnberg
Protokoll über die Verhandlungen des Parteitages pages 230/231,
14 IX 1908

443. Rede über den Ersten Mai als Kampftag der Arbeiterklasse
Parteitag der Sozialdemokratischen Partei Deutschlands vom 13. bis 19. September 1908 in Nürnberg
Protokoll über die Verhandlungen des Parteitages pages 267-269,
15 IX 1908

444. Rede gegen die Budgetbewilligung
Parteitag der Sozialdemokratischen Partei Deutschlands vom 13. bis 19. September 1908 in Nürnberg
Protokoll über die Verhandlungen des Parteitages 363-365.
17 IX 1908

445. [Lettre au VIème Congrès de lla SDKPiL]
Drodzy Towarzysze ! ...

Sprawozdanie z VI Zjazdu Socjal-demokracji Krolestwa Polskiego i Litwy, pages 179-180

1909

446. Die pariser Entlarvung
Vorwärts 27 I 1909, numéro 22 pages 1-1

Traduction :On ôte le masque à Paris

447. [Anonim :]
Tak zwana Frakcja Rewolucyjna PPS
Czerw. Sztand. 17 III 1909 numéro 165 pages 2-3.

Traduction : La prétendue Fraction révolutionnaire du PPS

448.
Революционное похмелье.
Proletary No. 44, pp. 3–6, 8 (21) IV 1909 nr 44 pages 3-6
Traductions :Cafard révolutionnaire ,Revolutionary Hangover

449. Le 1-er mai et la lutte de classe.
Socialisme 1 V 1909 numéro 74 pages 1-2

450. Pomnik hańby
Przegl. SD VII 1909 nr 13 s. 228-252

Traduction : Un monument de honte

451. [Anonim :]
Taktyka rewolucyjna czy kradzies pienedzy publicznych ?
Czerw. Sztand. 30 VIII 1909 numéro 170 pages 3-4.

Traduction : Tactique révolutionnaire ou vol des deniers publics ?

452. Das Begräbnis der Maifeier
LVZ 11 IX 1909

Traduction : Les Obsèques du 1er mai

453. Die Maifeier vor der Entscheidung
Vorwärts (Berlin), Nr. 213 du 12 IX 1909, supplément 1 page 6.

Traduction : Le 1er mai en question

454. [Anonim :]
PPS z pieczatka a PPS bez pieczatki
Czerw. Sztand. 30 X 1909 numéro 172 pages 2-3.

Traduction : Le PPS avec marque et le PPS sans marque

455. [Anonim :]
Frederyk Engels : Postep reformy spolecznej na ladzie stalym. Nieznany artykul z r. 1843.
Przegl. SD XI-XII 1909 numéro 17/18 pages 632-638.

Traduction : Introduction et remarques sur F. Engels : Progrès de la réforme sur le continent

1910

456. Der politische Führer der deutschen Arbeiterklasse
Gleicheit 14 II 1910 numéro 10 pages 146-149

457. Was weiter ?
DAZ 14-15 III 1910

458. Zeit der Aussaat
25 III 1910 numéro 71 page 1
Volkswacht (Breslau).

459+. Der Wahlrechtskampf und seine Lehren.
BBZ 7 IV 1910 numéro 80 page 1.

460. Der preußische Wahlrechtskampf und seine Lehren. Vortrag, gehalten am 17. April 1910 im Zirkus Schumann zu Frankfurt am Main. Stenographischer Bericht
Verlag der Buchhandlung Volksstimme, Maier & Co., Frankfurt a. M., 16 pages.
Voir références 457, 462, 465-470.

461. Die Maifeier im Zeichen des Wahlrechtskampfes
DAZ 20 IV 1910

462. Ermattung oder Kampf ?
Neue Zeit 27 V-3 VI 1910 numéro 35 pages 257-266, numéro 36 pages 291-305

463. [Anonim :]
O druzgocacej krytyce zdruzgotanej partii.
Czerw. Sztand. 20 VI 1910 numéro 176 pages 1-3

464. [Anonim :]
Niepotrzebna solidarnosc.
Czerw. Sztand. 20 VI 1910 numéro 176 page 3

465. Die Theorie und die Praxis
Neue Zeit 22-29 VII 1910 numéro 43 pages 564-578, numéro 44 pages 626-642

466. Der Kampf gegen Reliquien
LVZ 9 VIII 1910 numéro 182, supplément 3 page 1.

467. Die badische Budgetabstimmung
BBZ [avant le 13] VIII 1910
voir les entrées 457, 460, 462, 465, 466, 468-470.

468. Die totgeschwiegene Wahlrechtsdebatte
LVZ 17 VIII 1910

469. Zur Richtigstellung
Neue Zeit 19 VIII 1910 numéro 47 pages 756-760.

470. Erwiderung
LVZ 22 VIII 1910 numéro 193 Beil. 1. Aus der Partei

471. [Intervention dans l'affaire de la persécution d'une organisation ouvrière au Japon lors d'une séance de commission du VIIème congrès de la IIème internationale.]
Congrès Soc. Intern. p.233
29 VIII 1910

472. [Intervention dans l'affaire de l'autonomie de la Finlande lors d'une séance de commission du VIIème congrès de la IIème internationale.]
Congrès Soc. Intern. p.247
31 VIII 1910

473. [Résolution (en commun avec J. Longuet)dans l'affaire de la persécution des organisations ouvrières en Espagne lors d'une séance de commission du VIIème congrès de la IIème internationale.]
Congrès Soc. Intern. p. 254
31 VIII 1910

474. [Intervention sur la question du mouvement ouvrier aux USA - VIIème congrès de la IIème internationale.]
Congrès Soc. Intern. p. 418-419
31 VIII 1910

475. Congrès Soc. Intern. p. 424
31 VIII 1910

476. [Intervention sur la question des mandats de la délégation hongroise - VIIème congrès de la IIème internationale.]
Congrès Soc. Intern. p. 426-427
31 VIII 1910

477. [Intervention sur la question du chômage - VIIème congrès de la IIème internationale.]
Congrès Soc. Intern. p. 433-434
1 IX 1910

478+. [Monarchie, Kaiserreden und Sozialdemokratie.>https://rosaluxemburgwerke.de/buecher/band-7-2/seite/655]
Discours prononcé le 10 IX 1910.
LVZ 13 IX 1910 numéro 212 page 2

479. [Discours au congrès du SPD de Magdeburg, à propos de la politique parlementaire]
21 IX 1910
Prot. Parteitages SPD 1910 pages 304-307.

480. [Dsicours au congrès du SPD de Magdeburg, à propos de la luute pour le droite de vote en Prusse]
23 IX 1910
Prot. Parteitages SPD 1910 pages 426-430.

481. Freidenkertum und Sozialdemokratie
Vorwärts 27 IX 1910 numéro 226 pages 1-2.

482. [Anonim :]
Po pogromie
Mlot numéro 10 pages 1-2
8 X 1910

483. [Anonim :]
Odwrot na calej linii
Mlot numéro 11 pages 9-10
15 X 1910

484. [Anonim :]
Ostatnia proba
Mlot numéro 13 pages 3-4
29 X 1910

485. [Anonim :]
"Dyskusja"
Mlot numéro 14 pages 5-7
5 XI 1910

486. Berichtigung
Vorwärts 8 XI 1910 numéro 262 page 3

487. [Anonim :]
Ein literarischer Bravo
Vorwärts 23 XI 1910 numéro 274 p. 2

488. Tolstoi
Die Gleichheit (Stuttgart), Nr. 5 pages 66-67
5 XII 1910.

1911

489. [Anonim :]
Z powodu artykulu : Prawdziwa jednosc czy pozorna ?
Czerwony Sztandar : nr 181 page 3
IV 1911

490. Friedensutopien*LVZ 6-8 V 1911 numéro 103 pages 162, numéro 104.

491. Hierodus ;
Na bezdrozach oportunizmu.
Wolny Glos
6 V 1911

492. Gefährliche Neuerungen
LVZ 9 V 1911 numéro 105 page 1

493. R. L. :
Der Disziplinbruch als Methode
LVZ 15 V 1911 numéro 110 pages 1-2

494. R. L. :
„Praktische Politik“
LVZ 27-29 V 1911 numéros 120 et 121 pages 1-2.

495. R. L. :
Die neue Armee
LVZ 9 VI 1911 numéro 130 pages 1-2

496+*. Unser Kampf um die Macht. Rede am 14. Juni 1911 in Königsberg in einer Volksversammlung
LVZ 15 VI 1911 numéro 137.

497. R. L. :
Eine Revision
LVZ 16 VI 1911 numéro 136 pages 1-2

498. R. L. :
Gewerkschaftsschule und Parteischule
LVZ 21 VI 1911 numéro 140 pages 1-2

499. Hicrodus :
Likwidatorstwo w zwiazkach zawodowych
Wolny Glos 24 VI 1911 numéro 10 pages 5-7

500. R. L. :
Zum kommenden Parteitag
LVZ 29 VI 1911 numéro 10 pages 5-7

501. R. L. :
Galizische Wahlagitation
LVZ 7 VII 1911 numéro 154 pages 1-2

502. Hicrodus :
Likwidatorstwo w kulturze
Wolny Glos 8 VII 1911 numéro 12 pages 5-7

503. Hicrodus :
Aby wygladalo ze cos sie robi
Wolny Glos 22 VII 1911 numéro 10 pages 5-7

504. R. L. :
Um Marokko
LVZ 24 VII 1911 numéro 168 pages 1-2

505. R. L. :
Friedensdemonstrationen
(manifestations du 28 juillet à Berlin)
LVZ 31 VII 1911 numéro 174 pages 1-2

506. Die Marokkokrisis und der Parteivorstand
LVZ 5 VIII 1911 numéro 179 page 3

507. Marokko
Gleichheit 14 VIII 19111 numéro 23 pages 353-354

508. R. L. :
Kleinbürgerliche oder proletarische Weltpolitik ?
LVZ 19 VIII 1911 numéro 191 pages 1-2

509. R. L. :
Unser Marokkoflugblatt
LVZ 19 VIII 1911 numéro 191 pages 1-2

510. R. L.
Wieder Masse und Führer
LVZ 29 VIII 1911 numéro 199 pages 1-2

511. Zur Erwiderung
LVZ 30 VIII 1911 numéro 200 Beil. 3 pages 1-2

512. Intervention au congrès d'Iéna
Parteitag der Sozialdemokratischen Partei Deutschlands vom 10. bis 16. September 1911 in Jena.

III : Prot. Parteitages pages 204–207,
IV : Prot. Parteitages pages 247–249.
348-349

513. Intervention au BSI
Resolution über die Lebensmittelteuerung
23 IX 1911

Bulletin périodique du BSI 1912 numéro 8 page 129. La Conférence de Zürich.

514. Interpellation à la session du BSI.
MBS 23 IX 1911

LVZ 28 IX 1911 numéro 225 page 2

515. [Anonim :]
Coraz dalej w bloto
Czerwony Sztandar numéro 183 page 2
X 1911 numéro 183 pages 3-4

516+. Dem Weltkrieg entgegen.
Schwäb. Tagwacht 9 X 1911 numéro 235

517. [Anonim :]
Das Marokkoabkommen im Reichstag
LVZ 13 XI 1911 numéro 253 pages 1-2

518+.Die politische Lage und die Sozialdemokratie.
LVZ 4 XII 1911 numéro 280 pages 2-3

519+. In Kämpfe um den ersten Berliner Reichstagswahlkreis
Vorwärts 20 XII 1911 numéro 297 Beil. 1 pages 2-3 Die Berliner Parteigenossen im Reichtagswahlkampf

520. Zuschrift.
Vorwârts 22 XII 1911 numéro 299 Beil. 3 page 2 versammlungen.

1912

521. Im Asyl
Gleichheit 8 I 1912 numéro 8 pages 113-115

522. Was nun ?
Gleichheit 5 II 1912 numéro 10 pages 145-147

523. R.L. :
Unsere Stichwahltaktik
LVZ 29 II, 1,2,4 III 1912 numéro 50 pages 1-2 et numéros 51-53.

524. [Anonim :]
Dalej do pracy u podstaw
Czerwony Sztandar numéro 184 page 2
III 1912

525*. Frauenwahlrecht und Klassenkampf
publié dans Frauenwahlrecht

526. R. L. :
Eine Verteidigung oder eine Anklage
LVZ 15-16 III 1912 numéro 62 pages 1-2 numéro 63 Beil. 4 page 1

527. Märzenstürme
Gleicheit 18 III 1912 numéro 13 page 1-2

528+. [Discours lors d'une réunionle 31 III 1912]
Rede am 31. März 1912 in der Generalversammlung des Verbandes sozialdemokratischer Wahlvereine Berlins und Umgegend
Vorwärts 2 IV 1912 numéro 78 Beil. 1 pages 1-2

529. [Anonim :]
Przebudzenie sie lwa
Czerwony Sztandar VI 1912 numéro 187 page 1

530. [Anonim :]
Maj i Lena w Krolestwie
Czerwony Sztandar VI 1912 numéro 187 pages 1-2

531. [ Schlag auf Schlag>https://rosaluxemburgwerke.de/buecher/band-3/seite/166]
Gleicheit 26 VI 1912 numéro 20 page 305-307

532. Zum fall Radek
Vorwärts 14 IX 1912 numéro 15 page 3

533+. [Prise de parole lors d'une séance du BSI le 28 X 1912]
Diskussionsbeitrag in der Sitzung des Internationalen Sozialistischen Büros am 28. Oktober 1912

LVZ 30 X 1912 numéro 253 Beil. 3 pages 1

1913

534. Die Akkumulation des Kapitals-
Berlin 1913

535. Eine Ankündigung der Genossin Luxemburg.
Vorwärts 27 II 1913 numéro 49 page 3 Aus der Partei

536. Karl Marx
LVZ 14 III 1913

537. Tolstois Nachlaß
Neue Zeit 18 IV 1913 numéro 29 pages 97 100. Feuilleton numéro 62.

538. R.L.
Der Maigedanke auf dem Vormarsch
LVZ 30 IV 1913 numéro 98 page 1

539. R.L.
Das belgische Experiment
LVZ 15, 16, 19 V 1913 numéro 109 pages 1-2, 110, 112.

540. Nach 50 Jahren
LVZ 23 V 1913 numéro 116 page 1

541. Lassalles Erbschaft
Gleichheit 28 V 1913 numéro 18 pages 275-277
A l'occasion du 50ème anniversaire du SPD

542+.
Die weltpolitische Lage
LVZ numéro 121 du 29 V 1913 Beil. 3 page 1

Traduction : La situation de la politique mondiale.

543. R.L. :
Unsere Aktion gegen die Militärvorlage
LVZ 6-7 VI 1913 numéro 128 pages 1-2, numéro 129 pages 1-2

544. R.L.
Die zweite Lesung der Wehrvorlage
LVZ 11 VI 1913 numéro 132 pages 1-2

545. rl. :
Der „Vorwärts“ und die Milizforderung
LVZ 11 VI 1913 numéro 132

546+. Diskussionsrede zum Massenstreik am 10. Juni 1913 in einer Parteiversammlung in Wilmersdorf
LVZ 13 VI 1913 numéro 134 Beil. 3 page 1 Frank für den Massenstreik. Discours suivant le rapport de L. Frank

547. R.L. :
Zur Tagesordnung des Parteitags
LVZ 21 VI 1913 nu^éro 141 pages 1-2

548. R.L. :
Taktische Fragen
LVZ 26-28 VI 1913 numéro 145 pages 1-2, numéro 146 pages 1-2, numéro 147.

549. [Anonim :]
Glos ma masa robotnicza.
Gaz. rob. (Warszawa) VII 1913 numéro 18 pages 1-2

550+. Der politische Massenstreik.
Vorwärts 24 VI 1913 numéro 187 Beil. 1 page 1

551. R.L. :
Die Reichstagsfraktion und die Militärvorlage
LVZ 23-27, 29 VII 1913 numéro 168 à 174 pages 1-2.

552. [Anonim :]
Der Riesenkampf der textilsklaven In Lodz

Textil-Arbeiter 25 VII 1913 nr 30 s. 233-234

553. Der neue Liberalismus
Vorwärts 29 VII 1913 numéro 192 p

554. [Anonim :]
Zu dem Riesenkampf In Lodz

Textil-Arbeiter 1 VIII 1913 nr 31 s. 243-244

Traduction : O nadludzkiej walce w Łodzi

555+. Der politische Massenstreik.
1) Vorwärts 11 VIII 1913 numéro 205 page 3
2) Vorwärts 12 VIII 1913 numéro 206 Beil. 1 page 1 :
Über den politischen Massenstreik

556+. Zum Jenaer Parteitag.
Vorwärts 17 VIII 1913 numéro 211 Beil. 3 page 2

557+. Gebärstreik ?. Diskussionsbeitrag am 22. August 1913 in einer sozialdemokratischen Versammlung in der „Neuen Welt“ in Berlin

558. [Anonim :]
Der Riesenkampf in Łódź
Der Textil-Arbeiter (Berlin),
Nr. 35 vom 29. August 1913, page 277.

559. Das Offiziösentum der Theorie
Neue Zeit 5 IX 1913 numéro 49 pages 828-843

560. R.L.
Die Massenstreikresolution des Parteivorstands
LVZ 11 IX 1913 numéro 21 pages 1-2.

561. Luxemburg und Genossen :
Antrag 100

Protokoll Parteitages SPD 1913 pages 194-195
14-20 IX 1913

562. Rede über die Taktik der Sozialdemokratie
Protokoll Parteitages SPD 1913 pages 288-293
16 IX 1913

563.Die Massenstreikdebatte
LVZ 18 IX 1913 numéro 217 page 1

564. Rede zur Steuerfrage
Protokoll Parteitages SPD 1913 pages 485-487

565. Resolution zur Steuerfrage->
Protokoll Parteitages SPD 1913 pages 197-198

566.Zusatzantrag zum Fall Radek - Begründung des Zusatzantrags zum Fall Radek

Protokoll Parteitages SPD 1913 pages 543-544

567+.Rosa Luxemburg in Bockenheim

Volkstimme 27 IX 1913 pages 543-544

568+. Imperialismus und Militarismus
Vorwärts 5 X 1913 Beil. 2 page 1

569+. Discours lors d'une réunion du parti à Mainz
LVZ 14 X 1913 numéro 239 Beil. 3 page 1, également Vorwärts 16 X 1913 numéro 271 Beil. 1 page 3

570. Zur Spaltung der sozialdemokratischen Dumafraktion

Vorwärts 21 XI 1913 numéro 306 Beil. 2 page 1 (Aus der Partei)
Aussi : LVZ 25 XI 1913 numéro 273 page 3

571+. [Intervention à la séance du BSI à Londres le 14 XII 1913]
Supplément au Bull. pér. du BSI XII 1913 numéro 11 pages 4-5
Réunion du Bureau socialiste International à Londres les 13 et 14 décembre 1913

572. Bemerkung zur Sitzung des Internationalen Sozialistischen Büros am 13. und 14. Dezember 1913 in London

Vorwärts 23 XII 1913 numéro 338 page 3
Aus der Partei. Das Intenationale Bureau.

573. R.L.
Arbeitslos !
SD Korr. 27 XII 1913 numéro 1
1914

574. R.L. :
Bilanz von Zabern
SD Korr. 6 I 1914 numéro 3

575. R.L. :
Um das Koalitionsrecht
SD Korr. 13 I 1914 numéro 6

576. R.L. :
Die künftige Revanche
SD Korr. 20 I 1914 numéro 9 pages 1-3

577. R.L. :
Die alte Programmforderung
SD Korr. 27 I 1914 numéro 11

578. R.L. :
Noch eine Lehre von Zabern
SD Korr. 3 II 1914 numéro 14

579. R.L. :
Der gelbe Sklaventanz
SD Korr. 10 II 1914 numéro 17

580. R.L. :
Mücken und Elefanten
SD Korr. 14 II 1914 numéro 19. Aus der Partei.

581. Militarismus, Krieg and arbeiterklasse. Rosa luxemburg vor den frankfurter Strafkammer. Ausführlicher Bericht über die verhandlung am 20 Februar 1914.

Bochure de 16 pages, publiée à Francfort par le Volksstimme, dont une partie est reprise dans le Vorwärts numéro 52 du 22 II 1914 sous le titre Verteidigungsrede am 20. Februar 1914 vor der Frankfurter Strafkammer

582+. Volksurteil über Richterurteil.
Vorwärts 23 II 1914 numéro 53 page 1

583+.Militarismus, Krieg und wir
Vorwärts 2 III 1914 numéro 60 page 2

584. R.L. :
Die Proletarieren
SD Korr. 5 III 1914 numéro 27 pages 4-5.

585+. Militarismus, Krieg und Arbeiterklasse.
Vorwärts 6 III 1914 numéro 64 Beil. 1 page 3

586+.Rosa Luxemburgs in Freiburg
Volkswacht (Freiburg i. Br.), 9 III 1914 numéro 57.

587+ Gegen die Klassenjustiz.
Vorwärts 18 III 1914 numéro 76 Beil. 1 page 2

588. R.L. :
Die andere Seite der Medaille
SD Korr. 2 IV 1914 numéro 39.

589. R.L. :
Zweierlei Maß
SD Korr. 2 IV 1914 numéro 39.

590. R.L. :
Fünfundzwanzig Jahre Maifeier
SD Korr. 23 IV 1914 numéro 47 pages 1-2.

591+.[Discours lors d'un réunion à Berlin le 1 V 1914]
Vorwärts 3 V 1914 numéro 119 Beil. 1 page 1

592. R.L. :
„Nicht zuständig“
SD Korr. 5 V 1914 numéro 50 pages 1-2.

593+ Militarismus und Arbeiterklasse.
Vorwärts 14 V 1914 numéro 130 Beil. 3 page 2

594. R.L. :
Zwischen Hammer und Amboß
SD Korr. 14 V 1914 numéro 54 pages 1-2.

595+. Imperialismus.
Vorwärts 21 V 1914 numéro 137 Beil. 2 page 2. Vorortnachrichten.

596. R.L. :
Zum preußischen Wahlrechtskampf
SD Korr. 23 V 1914 numéro 58 pages 1-2.

597. R.L. :
Nochmals der preußische Wahlrechtskampf
SD Korr. 6 VI 1914 numéro 64 pages 1-2.

598+.
Vorwärts 8 VI 1914 numéro 153 Beil. page 4
Zentralwahlverein für Tetlow-Baskow.

599. R.L. :
Die andere Seite der Medaille
SD Korr. 2 IV 1914 numéro 39.

600+.
Vorwärts 15 VI 1914 numéro 160 Beil. page 3.
Verbands-Generalversammlung in Gross-Berlin.

601. R.L. :
Ein Schritt vorwärts
SD Korr. 16 VI 1914 numéro 68 pages 1-2.

602*. Erklärung
Volksstimme (Chemnitz).
19 VI 1914 numéro 138

603+.vor dem Landgericht in Berlin
Vorwärts vom 30 VI 1914 numéro 175 Beil. 3 page 1. Soldatenmisshandlungen vor einem Zivilgericht.
Hamburger Echo, 5 VII 1914 numéro 154.

604+. [Discours devant le tribunal à Berlin le 1 VII 1914]
Vorwârts 4 VII 1914 numéro 179 Beil. 3 page 1 Soldatenmisshandlungen vor einem Zivilgericht.

605. R.L. :
Die verkehrteste Taktik
SD Korr. 18 VII 1914 numéro 82 pages 1-2

606. R.L. :
Der Friede, der Dreibund und wir
SD Korr. 28 VII 1914 numéro 85 pages 1-2

607. [Anonim :]
Um die Lebensmittel
SD Korr. 7 VIII 1914 numéro 88

608. [Anonim :]
Kein Phärisärtum
SD Korr. 15 IX 1914 numéro 99

609+. [Anonim :]
Der Philister und sein "Sieg"
SD Korr. 8 X 1914 numéro 105

610. [Anonim :]
Erneste Mahnungen
SD Korr. 10 X 1914 numéro 106

611. [Anonim :]
Eine verhängnisvolle Parole

612. Karl Lienknecht, Rosa Luxemburg, Franz Mehring, Klara Zetkin : Erklärung.
Berner Tagwacht 30 X 1914 numéro 254

613. [Anonim :]
Trümmer
Sozialdemokratische Korrespondenz, no 112, 30 X 1914

Traduction : Ruines

614. [Anonim :]
Die Aufgabe er Arbeiterprsesse
SD Korr. 2 XI 1914 numéro 113

615. [Anonim :]
Die Wiederherstellung der Internationale.
SD Korr. 9 XI 1914 numéro 116

616. 614. [Anonim :]
Parlementarische Aufgaben
SD Korr. 16 XI 1914 numéro 118

617. 614. [Anonim :]
Keine Überraschung
SD Korr. 27 XI 1914 numéro 122

618. [Anonim :]
Parteidisziplin
SD Korr. 4 XII 1914 numéro 113

619. [lettre à la rédaction du Labour Leader]
Labour Leader 31 XII 1914 numéro 53 page 1

1915

620. Der Wiederaufbau der Internationale.
Internationale 15 IV 1915 nr 1 pages 1-10.

621. Mortimer :
Perspektiven und Projekte
Internationale 15 IV 1915 nr 1 pages 71-77

1916

622. Junius :
Die Krise der Sozialdemokratie
Brochure de 109 pages publiée par Verlagsdruckerei Union, Zürich.

623. [Anonim :]
Leitsätze über die Aufgaben der internationalen Sozialdemokratie

624. [Anonim :]
Entweder - Oder ... Die Politik der sozialdemokratischen Minderheit
Brochure illégale du groupe Spartacus.

Traduction : Soit l'un .. Soit l'autre

625. [Anonim :]
Die Lehre des 24. März

626. [Anonim :]
Hundepolitik

627. Junius :
Die Lehren des Krieges]
Berner Tagwacht 1 V 1916 nr 101 page 2

628. [Anonim :]
Was ist mit Liebknecht ?

629+ [Rede am 25. Juni 1916 in der Generalversammlung des Verbandes sozialdemokratischer Wahlvereine Berlins und Umgegend]
Gegen den „Vorwärts”-Raub

630. Zur Richtigstellung
Vorwärts 2 VII 1916 nr 179
Repris dans LVZ 3 VII 1916 nr 145 page 3. Aus der partei.

631. Die geplante Reichsparteikonferenz
LVZ 12 VII 1916 nr 180 Beil. 2 page 1

632. [Anonim :]
Der Rhodus
Spartacus 20 IX 1916
pages 1-2

Traduction : Le colosse de Rhodes

633. [Anonim :]
Liebknecht
Spartacus 20 IX 1916
nr 1 pages 2-4

634. [Anonim :]
Wofür kämpfte Liebknecht, und weshalb wurde er zu Zuchthaus verurteilt ?

635. Spartacus :
Der Vorwärts -Streich vor der Grossberliner Generalversammlung
Spartacus 5 XI 1916
nr 2 pages 6-8

1917

636. Gracchus :
Der offene Brief an die Gesinnungsfreunde. Von Spaltung. Einheit und Austritt.
Kampf 6 I 1917 numéro 31 Beil. pages 1-2

637. ♂ :
Unter einer Regierungspartei
Kampf 10 II 1917 numéro 36 page 1

638. ♂ :
Ein Schritt vorwärts
Kampf 17 II 1917 numéro 37 page 1

639. ♂ :
Zur Märzkonferenz der Opposition
Kampf 24 II 1917 numéro 37 page 1

640. ♂ :
Bebel gegen Scheidemann.
Kampf 3 III 1917 numéro 39 pages 1-2

641. ♂ :
Junker und Proletarier
Kampf 17 III 1917 numéro 41 page 1

642. : ♂ :
Die russische Revolution
Kampf 24 III 1917 numéro 42 pages 1-2

643. : ♂ :
Die Liebknecht-Wahlen
Kampf 31 III 1917 numéro 43 pages 1-3

644. Spartacus :
Ein neues Waterloo des Sozialismus
Spartacus IV 1917
nr 4 pages 1-2

Traduction : Un nouveau Waterloo du socialisme

645. [Anonim :]
Die Revolution in Rußland
Spartacus IV 1917 numéro 4 pages 3-4

646. [Anonim :]
Wilsons Sozialismus
Spartacus IV 1917 numéro 4 pages 4-5

647. [Anonim :]
Scheidemann, apporte !
Spartacus IV 1917 numéro 4 pages 7-8

648. Gracchus :
Russische Probleme
Kampf 7 IV 1917 numéro 44 pages 1-2

649. ♂ :
Ein neues Versprechen
Kampf 14 IV 1917 numéro 45 pages 1-2

650. ♂ :
Das Ergebnis der osterkonferenz
Kampf 21 IV 1917 numéro 46 pages 1-2

651. ♂ :
Die Liebknecht-Wahlen
Kampf 31 III 1917 numéro 43 pages 1-3

652. [Anonim :]
Der alte Maulwurf
Spartacus V 1917 numéro 5 pages 1-2

653. [Anonim :]
Zwei Osterbotschaften->https://rosaluxemburgwerke.de/buecher/band-4/seite/265]
Spartacus V 1917 numéro 5 pages 7-8

654*. Rückfall in die Barnarei.
Berner Tagwacht 1 V 1917

Note de M&R : L'article est signé Junius en page 3, le titre exact étant : Sozialismus oder Rückfall in die Barbarei.

655. Zimmerwald, Kienthal, Stockholm ?
Kampf 11 V 1917 numéro 49 pages 1-2

656. Bankrotteure
Kampf 25 V 1917 numéro 51 pages 1-2

657. Gracchus :
Rückblick auf die gothaer Konferenz.
Kampf 25 V 1917 numéro 51 Beil. pages 1-2

658. ♂ :
Friedrich Adler
Kampf 1 VI 1917 numéro 52 page 1

659. Spartacus :
Brennende Zeitfragen
Spartacus VIII 1917
nr 6 pages 1-5

1918

660. Der zweite und der dritte Band [des „Kapitals”]
W : F. Mehring : Karl Marx. Geschichte seines lebens. Leipzig 1918 pages 378-387

661. [Anonim :]
Die geschichtliche Verantwortung
Spartacus I 1918 nr 8

662. [Anonim :]
Der Katastrophe entgegen
Spartacus VI 1918 nr 9

663. [Anonim :]
Die russische Tragödie
Spartacus IX 1918 nr 11 pages 2-4

664. [Anonim :]
Die kleinen Lafayette
Spartacus X 1918 nr 12

665*. Die Rolle des Streiks in der Revolution.
Rohte Fahne 17 XI 1918 nr 2

666. Der Anfang
Rohte Fahne 18 XI 1918 nr 3 pages 1-2

667. R.L. :
Das alte Spiel
Rohte Fahne 18 XI 1918 nr 3 page 2

668. R.L. :
Eine Ehrenpflicht
Rohte Fahne 18 XI 1918 nr 3 page 3

669. Die Nationalversammlung
Rohte Fahne 20 XI 1918 nr 5 pages 1-2

670. Ein gewagtes Spiel
Rohte Fahne 24 XI 1918 nr 9 pages 1-2

671. An die Proletarier aller Länder
Rohte Fahne 25 XI 1918 nr 10 page 1

672. [Anonim :]
Der Acheron in Bewegung
Rohte Fahne 27 XI 1918 nr 12 page 1-2

673. Juvenis :
Der Weg zum nichts.
Rohte Fahne 28 XI 1918 nr 13 page 2

674. [Anonim :]
Parteitag der Unabhängigen SP
Rohte Fahne 29 XI 1918 nr 14 page 1

675. [Anonim :]
Die „unreife” Masse
Rohte Fahne 3 XII 1918 nr 26 pages 1-2

676. Die Sozialisierung der Gesellschaft
Junge Garde 4 XII 1918 numéro 2

677. [Anonim :]
Um den Vollzugsrat
Rohte Fahne 11 XII 1918 nr 26 page 1-2

678. [Anonim :]
Was will der Spartakusbund ?

Rohte Fahne 14 XII 1918 nr 29

Traduction : https://polona.pl/item-view/1a1245c3-f937-4179-af04-0efad66b37f8?page=0" class="spip_out" rel="external">Que Veut la Ligue Spartakiste ?
Recension

679. [Anonim :]
Auf die Schanzen
Rote Fahne 15 XII 1918 numéro 30 page 1

680+. Korreferat de Genossin Luxemburg
Freiheit 16 XII 1918 numéro 57
Discours lors d'une réunion de l'USPD le 15 XII

681. [Anonim :]
Nationalversammlung oder Räteregierung ?
Rote Fahne 17 XII 1918 numéro 32 pages 1-2

682. [Anonim :]
Eberts Mamelucken
Rote Fahne 20 XII 1918 numéro 35 pages 1

684. [Anonim :]
Ein Pyrrhussieg
Rote Fahne 21 XII 1918 numéro 35 pages 1

685. [Anonim :]
Die Wahlen zur Nationalversammlung
Rote Fahne 23 XII 1918 numéro 38 pages 1-2

686. [Anonim :]
Die Reichskonferenz des Spartakusbundes
Rote Fahne 29 XII 1918 numéro 43 pages 1-2

687+. Rede für die Beteiligung der KPD an den Wahlen zur Nationalversammlung
Gründungsparteitag KPD pages 10-11

688. Rede gegen eine wirtschaftlich-politische Einheitsorganisation der Arbeiterbewegung

Gründungsparteitag KPD pages 17-18

689. Unser Programm und die politische Situation
Gründungsparteitag KPD pages 18-42

1919

690. Programm
Gründungsparteitag KPD pages 49-56

691. [Anonim :]
Was machen die Fürher
Rote Fahne 7 I 1919 nr 7 page 1.

Traduction : Co robią przywódcy ?

692. [Anonim :]

Versäumte Pflichten
Rote Fahne 8 I 1919 nr 8 page 1.

693. [Anonim :]
Das Versagen der Führer
Rote Fahne 11 I 1919 nr 11 pages 1-2.

694. [Anonim :]
Kartenhäuser
Rote Fahne 13 I 1919 nr 13 pages 1-2.

695. [Anonim :]
Die Ordnung herrscht in Berlin
Rote Fahne 14 I 1919 nr 14 pages 1-2.

Traductions : Order Prevails in Berlin

696. [Traduction :] Die Rote Fahne. Polnische Arbeiter-Marseillaise. Übersetzt von Rosa Luxemburg.
Jugend-Internationale VIII 1919 numéro 13 page 2

(voir aussi page 5)

1920

697. Briefe aus dem Gefängnis
Mit einem Bild und einem Faksimile
Berlin 1920
INTERNATIONALE JUGENDBIBLIOTHEK
Nr. 10

Réédition de 1922

698. [Traduction et Introduction]
Die Geschichte meines Zeitgenossen

Berlin 1920, E. Laubsche Verlagsbuch LIII, 304, 258 pages

Version orale

1921

699.
Die Akkumulation des Kapitals oder was die Epigonen aus der Marxschen Theorie gemacht haben

Leipzig 1921 Frankes Verlag 120 pages.

1922

700. Ein neuer unveröffentlichter Brief Rosa Luxemburg aus dem Gefängnis.
Jugend-Internationale I 1921 nr 5.

(Lettre de prison, du 7 II 1918 à Mathilde Wurm).

701. Die Russische Revolution : eine kritische Würdigung. Aus dem Nachlass von Rosa Luxemburg ; herausgegebensg und eingeleitet von Paul Levi.

Berlin 1922. Gesellschaft und Erziehung 16° ss. VI 120. Vorwort und Einleitung P. Levi s. III-V, 1—63.
Recension et polémique : Lénine : Notes d'un publiciste Oeuvres Tome 33, p. 205-213

Adol Warski et Clara Zetkin explication

Brochure de Warski

voir numéro 714

1923

702. Briefe an Karl und Luise Kautsky (1896-1918)n
Berlin 1923 E. Laubsche Verlagsbucherei, 235 pages

Traduction : Letters to KARL and LUISE KAUTSKY from 1896 to 1918, Introduction and Postscript and Appendix by Luise Kautsky

703. Aus den Briefen Rosa Luxemburgs an Franz Mehring.
F. Schwabe. Internationale [II] 1923 nr 3 pages 67-72

704*. Brief aus der Zelle.
Tagebuch 26 IV 1924 nr 17 page 556.

705. Unveröffentlichter Briefe.
Tagebuch 4, 11, 18 X 1924 nr 40 page 1410, nr 41 pages 1447-1449, nr 42 page 1484-1486.

705a. R. L. :
Ein unveröffentlichter Brief. Aus dem Berliner Weibergefängnis Barnimstrasse 9 IV 1915.
Arbeiter-Zeitung 28 XII 1924 nr 355 page 5
Tagesneurigkeiten

706. Einffürung in die Nationalökönomie. Hrsg. von Paul Levi

Traduction de l'édition allemande de 1951 : Introduction à l'économie politique

707. Unveröffentlichte Briefe von Karl Liebknecht und Rosa Luxemburg.

Par E. Meyer Zur Entstehungsgeschichte der Junius — Thesen
Unter dem Banner des Marxismus 1925 nr 2 pages 416-425

1924

708*. Ein unveröffentlichter Brief Rosa Luxemburgs aus dem berliner Frauengefängnis Barnimstrasse.
Aktion 15 I 1925

709.

Lettre du 20 XII 1918, de Rosa Luxemburg à Lénine.
Правда, 15 января, 1925, № 12 page 1

1926

710. [Carte postale à Karl Liebknecht]
De Breslau le 8 VIII 1918.

Rothe Fahne 15 I 1926 nr 12. Beilage 2 page 1.

711. Unbekannter Brief Rosa Luxemburgs. Als Rosa aus dem Gefängnis kam ...

Lettre à Westphal, de Berlin le 25 II 1916
Rothe Fahne 18 VII 1926 nr 165. Beilage page 1.

1927

712. Nach dem Jenaer Parteitag
A propos du congrès du Parti à Iéna en 1913, non publié à l'époque

713. [Lettres à la "rédaction de LVZ" et J. Marchlewski du 6 VIII 1913]
Internationale 1 III 1927 numéro 5 pages 147-153

1928

714. Rosa Luxembug über russische Revolution.
Einige unveröffentlichte Manuskripte.

Archiv für die Geschichte des Sozialismus und der Arbeiterbewegung 1928 s. 285-298

715. [Listy do A. N. Potressowa. P. B. Akselroda i F.I. Dana 1904-1905]

716.
Разбитие надежды
Под знаменем марксизма II 1928 numéro 2 pages 57-64

1929

716a [Lettre à Franz Mehring du 27 II 1916]
Dans F. Mehring : Zur Literatur geschichte von Calderon

717. [Lettre de Rosa Luxemburg à Klara Zetkin]
Dans : Illustrierte Geschichte der Deutschen Revolution (1929) page 62

718. (mis en ligne par Matière et Révolution) Depesza R. Luksemburg i Tyszki do delegatow SDKPiL na II Zjazd SDPRR A. Warskiego i J. Haneckiego,
[Berlin po 4 VIII 1903 r.]
Z pola Walki 1929 nr 7/8 s. 184

Traduction par Matière et Révolution : Dépêche de R. Luxemburg et Tyszka

719. List do Warskiego
[Berlin po 4 VIII 1903 r.]
Z pola Walki 1929 nr 7/8 pages 184-189

Traduction : Lettre à Warski

720. (mis en ligne par Matière et Révolution) Odpowiedź telegraficzna Róży Luksemburg delegacji SDKPiL na II Zjeiździe SDPRR
[Berlin około 11 VIII 1903]

Z Pola Walki nr 7/8 1929 page 190

Traduction par Matière et Révolution : Réponse télégraphique à la délégation de la SDKPiL au 2ème congrès du POSDR

721.
Ein uпvегoffепtliсhtег Вгiеf Rosa LuхеmЬuгgs. Rosas Stellung zuг Zimmегwаldег Копfегеп. Sie fогdегt
uпvегsöhпliсhеп Каmрf gеgеп den Zепtгismus.

Rote Fahne numéro 12 15 I 1929 Beil. 2 page 1

722.
[Deux lettres non publiées, à Еmапuеl i Маtуlda Wuгm le 18 VII 1906 г. à Маtуlda Wuгm le 16 II 1917 ].

Oberschlesische Volksstimme 15 I 1929.

723.

Г. Вакс :
К истории зарождения германской коммунистической партии. Материалы и документы. Предисловие.
Пролетарская революция : исторический журнал Истпарта. 1929, VII 1929 № 7 pages 160-161.

1930

724. Listy Rozy Luksemburg do Leon Jogichesa

Z pola Walki 1930 numéro 9/10 pages 108-162.

725.* Der Politische Massenstreik und die Gewerkschaften. Rede in der Generalversammlung der Frein Gewerkschaften in Hagen 1. Oktober 1910

1934

726. Listy Rozy Luksemburg.

Z pola Walki 1931 numéro 11/12 pages 178-267.

727. Lettres de Rosa Luxemburg à Tyshka, à propos de la discussion dans le SPD sur la grève de masse en 1910.

Предисловие Г. Вакс (pages 119-124).
Пролетарская революция : исторический журнал Истпарта. II-III 1931 № 2-3 pages 119-134.

728. Aus [den] Briefen Rosa Luxemburgs.
Internationale VI 1931 numéro 6 pages 277-279.

Fragements de 2 lettres des 18 X 1910 et de IX 1911, destinataire inconnu. Bataille avec la droite du SPD au Congrès d'Iéna 1911. Cher camarade H. ... (2ème lettre)

729. Вокруг совещания расширенной редакции « Пролетария » Р. Люксембург – Л. Тышке
ainsi que Выдержка из письма Начало октября 1909 г.

Dans les Протоколы совещания расширенной редакции « Пролетария » pages 260-261 et 263 (chercher : Приложение X)

1935

730. [Lettres à Henriette Roland Holst van der Schalk]

Dans Roland Holst van der Schalk : Rosa Luxemburg. Haar leven en werken pages 294 à 316
Lettres en allemand avec tradcution en hollandais : 27 X et 17 XII 1904, 2 X 1905, 30 I 1917, VIII 1911

1950

731 . Briefe an Freunde. Nach dem von Louise Kautsky fertig gestellten Manuskript herausgegeben von Benedikt Kautsky.

Hamburg 1950, 226 pages.

1952

732. Einige Briefe Rose Luxemburgs and andere Dokumente.
Par Blumenberg Werner.
Bulletin of the International Institute of Social History
Vol. 7, No. 1 (1952), pp. 9-39 (31 pages)

1958

733. Aus einem Brief Rosa Luxemburgs vom 17 November 1914 an Konstantin Zetki, zur Vorbereitung der Reichstagssitzung vom 2 Dezember 1914.

1959

734. Lettres inédites à Robert et Matyld Seidlow des années 1895-1908. Publié sous la direction de Z. Kormanowa.

Z pola walki 1959 numéro 1(5) pages 63-90.

735. Correspondance entre Rosa Luxemburg et Julian Marchlewski avec le militant tchèque Antonin Nemec
Z pola walki 1959 nr 3(7) pages 130-139

Trois lettres en allemand, datées des 7 et 16 mars 1909, et juin 1910.

736. Роза Люксебург о литературе (Соствление, переводы, вступительная стьатья иприечания М. Каралова. Мoсква 1961 Гасудорственное издательство художесвенной литературы.

Recueil d'articles et de lettres. Première publication d'extraits de lettes à Constantin Zetkin de la période 20 III 1907 - 31 V 1912, et à Clara Zetkin de la période 12 X 1915 - 15 IV 1918. Lettres à Clara Zetkin également publiées dans la revue Новый мир 1961 numéro 4

737. Lettres à Léon Jogiches

Z pola walki 1961 numéro 3(15) pages 128-161, 1962 numéro 1(17) pages 145-182, Z pola walki 1959 numéro 2(18) pages 74-95.

R. Luxemburg (1893) Sprawa Robotnicza N° 1 - artykuł 10/10 : Dziś i sto lat temu

Alex — 2024-10-31T08:15:04Z

W feljetonie : Dziś i sto lat temu

(Z powodu stulecia rewolucji 1793 roku)

Rok 1793 ! Sto lat już minęło od owego czasu, a wrogowie ludu roboczego — cary, królowie, szlachta, księża, fabrykanci i inni bogacze (kapitaliści) dotąd jeszcze nie mogą bez strachu wspomnieć tej okropnej dla nich chwili. Gała dusza wzdryga się w nich na sam dźwięk tego słowa : Rok 1793 !

Czemuż to ? Oto dla tego, że w owym roku lud roboczy Francji, a szczególnie stolicy francuskiej, Paryża, po raz pierwszy zrzucił z siebie wielowiekowe jarzmo i spróbował raz na zawsze zrobić koniec ze swymi wyzyskiwaczami, rozpocząć nowe, swobodne życie...

Zobaczmyż, jak i dla czego wziął się lud roboczy Paryża do tego dzieła i dla czego mu się ono nie udało.

Wielka Rewolucja Francuzka zaczęła się w 1789 roku. I już od samego początku paryski lud roboczy walczył po bohatersku z wrogami swobody — królem, szlachtą i duchowieństwem, którzy wtedy rządzili samowładnie Francją, jak u nas teraz cari jego nadworni. Ten rząd samowładny został obalonym, zastąpi onym przez konstytucyjny, głównie dzięki bohaterskim usiłowaniom paryskiego ludu. Któż jednak skorzystał ze zdobytej swobody ? Przed wszystkim nowa wtedy klasa miejskich bogaczy, burżuazja. Za„miast. poprzedniego panowania i rządzenia herbowej magnaterii i szlachty, zaczęło się panowanie pieniężne arystokracji, panowanie kiesy. Wiejski lud skorzystał także ze zdobytej przez rewolucje swobody : zaraz w początkach rewolucji zniesiona została pańszczyzna i w ogolę wszelka zależność chłopa od dziedzica, wszelkie daniny i służebności. Prócz tego kiedy Sejm Narodowy odebrał duchowieństwo wszystkie jego ogromne dobra, najzamożniejsi chłopi mieli możność powiększenia swej ziemi. Miejski zaś lud roboczy, a szczególnie nieposiadająca nic klasa robocza—proletariat nie otrzymał żadnej ulgi w swej ciężkiej doli. Wszystkie ofiary, które proletariat poniósł w walce z Królewskim samowładztwem i ze szlachta, były zupełnie daremne. Pozostał on dalej bydłem roboczem, zmuszonem chodzić w jarzmie od świtu do nocy za suchy kawal chleba i napelniąc swą pracę zawsze pełne pańskie kieszenie. Gorzej nawet. Podczas rewolucji lud często nie mógł zdobyć nawet suchego chleba. Jak to zwykle bywa pod czas zawieruch w kraju,—przemysł i handel stanęły wtedy we Francji, fabryki i warsztaty zamykano, robotników masami wyrzucano na bruk. Paryskiemu ludowi straszny głód zajrzał w oczy.

O cóż walczyłem i krew przelewałem ? pytał się zawiedziony w swych nadziejach lud Francuzki, poco nadstawiłem piersi pod kule królewskich żołnierzy ? Czyż po to tylko, aby zamienić jednych ciemięzców na drugich, aby władzę i zaszczyty odebrać szlachcie a dać — burżuazji ?

I lud paryzki rozpoczął nowa walkę. Była to już druga, ludowa rewolucja—d. 10-go sierpnia 1792 roku. Dnia tego lud zdobył szturmem zamek królewski i miejski ratusz Paryża. Burżuazja broniła teraz króla, bo z ograniczona władzą był on już obrońca jej interesów przeciw ludowi, ale lud rzucił króla z tronu. Burżuazja trzymała mocno w rekach ratusz i rzad miejski, a przez swa policje i „gwardję narodową” chciała panować nad ludem. Ale lud, zdobywszy ratusz, wypedzil zen burżuazję i chwycił w swe spracowane dłonie zarząd miasta pryza. A w owe czasy zarząd miejski stolicy, Gwina Paryska, była zupełni niezależna od całego zarządza państwa. Wówczas Gmina, opierając się na rewolucyjnym i zwycięskim ludzie roboczym, zmuszała Konwent—nowy Sejm Narodowy, który się był zebrał we wrześniu i zaraz ogłosił rzeczpospolite-do bardzo ważnych ustępstw na korzyść ludu roboczego.

Gdyby nie groźna silą tego ludu, Konwent byłby zapewne tyleż zrobił dla mas roboczych, ile i poprzednie sejmy. Ogromna większość Konwentu była w duszy przeciwna wszelkim zmianom, których osiągnęła rewolucja 10-go sierpnia. Druga cześć Konwentu— partia Żyrondy (zwana tak od okręgu Żyrondy, skąd pochodziły głowni jej wodzowie) otwarcie wiodła walkę z panowaniem rewolucyjnej Gminy paryskiej. Żyrondyści jako przedstawiciele średniej republikańskiej burżuazji, byli gorącymi stronnikami rzeczypospolitej i zawziętymi przeciwnikami wszelkich gruntowych reform ekonomicznych na korzyść ludu roboczego. Ale dopóki Żyrondyści zasiadali w Konwencie, Górni najczęściej nie mogli nic zrobić, gdyż Żyrondyści ma się rozumieć mieli zawsze większość Konwentu po swojej stronie

Tchórzliwa ta większość (zwana pogardliwie) « równina », « bagnem », lub « brzuchem »), bojąca się ludu, nie życząca sobie jednak żadnych zmian radykalnych na jego korzyść, chowała się zawsze za plecy Żyrondystów i głosowała z nimi przeciw partii Góry. Zrozumiał wówczas lud francuski, ze jak przedtem król i szlachta, jak następnie wielka burżuazja monarchiczna, tak samo i Żyrondyści, przedstawiciele średniej republik burżuazji są przeszkoda w jego darzeniach. Ta ostatnie przeszkodę osunęły ludowe powstanie 31 Maja i 2 Czerwca 1793 roku. Uzbrojony lud w Gmina na czele zmusił większość Konwentu do wyrzucenia z swego łona i zaaresztowania wszystkich wodzów Żyrondy. Wtedy to tylko lud paryski zapanował zupełnie nad Konwentem, a wiec i nad cala Francja. Wtedy większość Konwentu, obawiając się losu Żyrondystów, pokornie szla za partia ludowa—partia Góry.

Zobaczmyż, co zdobył lud roboczy Francji w ciągu swego krótkiego panowania

Wodzowie ludu, tak członkowie Gminy Paryskiej jak Górni, gorąco pragnęli zupełnego ekonomicznego wyzwolenia ludu. Dążyli oni szczerze do urzeczywistnienia nie tylko formalnej równości wszystkich wobec prawa, ale i rzeczywistej ekonomicznej równości. Wszystkie ich mowy i czyny tchnęły jedną myślą : w ludowej republice nie powinno być ani bogatych ani biednych ; ludowa republika t.j. wolne państwo ugruntowane na wszechwładztwie ludu nie może się długo otrzymać jeśli panujący politycznie lud znajduje się w ekonomicznej niewoli, zależności od bogaczy.

Ale jak urzeczywistnić powszechna równość ekonomiczna ? W naszych czasach partie robotnicze socjaldemokratyczne wszystkich krajów wypisały także na swym sztandarze jako cel ostateczny walki : powszechną równość ekonomiczna. A dla urzeczywistnienia tego celu zadają one \emphzniesienia prywatnej własności na wszystkie narzędzia pracy : ziemia, fabryki, warsztaty i t. d. powinny być własnością wspólna całego ludu roboczego.

Zupełnie inaczej rozwiązywali tę kwestę Górni. Niewielu bardzo z pomiędzy nich i szczególnie z członków Gminy trzymało się tego poglądu, co i teraźniejsza socjaldemokracja a i te pojedyncze głosy ginęły w masie innych. Nawet nie mieli oni posłuchu wśród najpostępowszej części ludu paryskiego—wśród proletariatu. Przeciwnie, ani proletariat ani Górni nie myśleli wówczas wcale o zniesieniu prywatnej własności na narzędzia pracy. Owszem darzyli oni do przeprowadzenia powszechnej równości ekonomicznej w ten sposób, ze chcieli wszystkim obywatelom francuskim, którzy nic nie posiadali, nadać własność prywatna. Słowem, ani ówczesny proletariat paryski, ani Górni nie byli socjalistami.
Nie wiedzieli tego, co dziś wie każdy myślący robotnik, ze prywatna własność narzędzi pracy prowadzi niechybnie do nierówności ekonomicznej, do podziału społeczeństwa na dwie klasy : na bogatych kapitalistów i biednych proletariuszów.

Czemuż jednak ówczesny proletariat francuski nie słuchał głosu tych kilku socjalistów, którzy się już wtedy odzywali ? Nie dość jest wypowiadać jakąś idee, nie dość dowodzić jej prawdziwości choćby z największym zapałem i wytrwałością. Jeśli ta idea nie jest wyrazem rzeczywistych potrzeb społeczeństwa lub jakiej silnej klasy, jednym słowem, jeżeli jest ona niemożliwa do urzeczywistnienia, to nie zdobędzie sobie żadnego wypływu i masy ludowe pozostań na nią ślepe i głuche. W takiem właśnie położeniu znajdował się nieliczni socjaliśći z czasów Wielkiej Rewolucji Francuskiej. Wówczas przeprowadzenie socjalizmu, to jest wspólnej własności na wszystkie narzędzia pracy było niemożliwe.

Narzędzia pracy mogą tylko wtedy stać się wspólną własnością, jeśli i praca za pomaca tych narzędzi może i musi być prowadzona wspólnie pręż wielu ludzi. Takimi i narzędziami są własne maszyny i w takich warunkach znajduje się właśnie dzisiaj praca ludzka.

Dopóki produkcja maszynowa nie jest panująca, dopóki przeważająca w społeczeństwie jest robota ręczna w małych warsztatach i za pomocą drobnych narzędzi rzemieślniczych,—dopóki wspólna własność środków pracy jest niemożliwa. Opoki większość robotników posiada własne warsztaty lub ziemie i składa się samodzielnych rzemieślników lub gospodarzy,— dopóki nie lezy to bynajmniej w ich interesach, aby te narzędzia, warsztaty, ziemia i t. d. stały się wspólna własnością.

Dziś kiedy panującym jest wielki przemysł maszynowy, rzeczy stoi zupełnie inaczej. Dziś podział pracy w społeczeństwie jest tak wielkim, za wyrób i dostarczenie spożywcom każdego przedmiotu składa się cale społeczeństwo razem. Mieszkańcy najodleglejszych zakątków ziemi zamieniają produkty swej pracy i nie mogą się obejść bez siebie wzajemnie. Ponieważ wiec społeczeństwo ludzkie jest ze sobą mocno związane w jedno wielkie gospodarstwo, możliwem jest, aby środki pracy—narzędzia i ziemia, zarówno jak i owoce pracy—były wspólna własnością. Dziś dopiero wielki przemysł, skupiający ogromne kapitały i produkujący wszystkie towary daleko taniej niż ręczna praca, rujnuje coraz bardziej rzemiosło, wyzuwa coraz większą ilość robotników ze środków pracy i zmusza ich jako proletariusz sprzedawać swa sile robocza fabrykantom—właścicielom wielkich kapitałów i narzędzi pracy. Tak samo konkurencja z wielkimi posiadaczami ziemskimi, podatki, podziały familijne wyzuwają coraz większą masę chłopstwa z ziemi. Dopiero dziś wiec mamy ogromna i coraz większą klasę nic nie posiadającego proletariatu. I dziś dopiero proletariat ten coraz bardziej przejmuje się świadomością , ze socjalizm to jedyne wyjście ze wszystkich utrapień obecnego ustroju.

Inaczej rzeczy się mięły przed stu laty. We Francji, jak i w innych państwach, proletariat był wtedy zaledwie niewielka cząstką ludu roboczego. Włościaństwo stanowiące ogromna masę narodu francuskiego zupełnie było zadowolone z tego, co zdobyło podczas rewolucji. Prawda, ze jak powiedzieliśmy, tylko najzamożniejsi włościanie mogli dokupić sobie ziemi ; ale i najbiedniejsza część chłopstwa francuskiego pragnęła wtedy nic wspólnej socjalistycznej własności na ziemię. I partja Góry miała rzeczywiście zamiar pojedynczym chłopom wszystka nie rozprzedana jeszcze ziemie duchowieństwa i szlachty. Jak dalekimi byli Górni od socjalizmu, dowodzi to, ze w porozumieniu z całym Konwentem porozdzielali resztki starej gminnej własności (ląki, lasy, ugory) pomiędzy pojedynczych włościan.

Dalej, większość miejskiej ludności, a więc i paryskiej, składała się z rzemieślników, sklepikarzy i t. d., słowem z drobnych właścicieli prywatnych, z drobnomieszczaństwo. Proletariat, który już z samego swego położenia społecznego musi dążyć do wprowadzenia socjalizmu, nie był się jeszcze wówczas w oddzielną klasę ludu wyosobnił. Pojedynczy proletariusze owych czasów uważali siebie za szczególne ofiary losu, za ofiary przypadkowych niepowodzeń i oni marzyli, ze los ich przeciwnie jest zupełnie naturalnym w społeczeństwie kapitalistycznym i ze stanie się w ciągu wieku losem milionów całej klasy. Wówczas ci pojedynczy proletariusze ginęli w masie drobnomieszczan i mając właśnie za ideał własność i życie drobnomieszczańskie, szli za to masa, powtarzali jej hasła i dążenia. Drobnomieszczańskich i chłopskich przedstawicieli—stronnictwo Góry—uważali oni za swych własnych, i nic wzruszyło ich to ani trochę, kiedy wódz Górnich Robespierre posyłał na gilotynę prawdziwych przedstawicieli proletariatu—socjalistów (Jacques Roux, Chaumette i in. w Marcu 1794 roku)

Po tym coś my wyżej powiedzieli, jasnym się staje, ze Górni mimo najlepszych chęci nie byli w stanie urzeczywistnić swego gorącego pragnienia : powszechnej równości ekonomicznej. Dążenie to było na owe czasy samo przez się nie do urzeczywistnienia. A prócz tego środki, których używali—mogli conajwyżej zatrzymać na chwile nieunikniony rozwój kapitalistycznego ustroju, t. j. najwyższej nierówności ekonomicznej

Dopóki partia Góry trzymała w swych rękach władze, musiała się ciągle uciekać do przymusowych środków ekonomicznych, między innymi i dlatego, aby ratować lud paryski od śmierci głodowej. Do takich należały : naznaczenie przymusowej najniższej ceny na chleb i inne niezbędne środki do życia, przymusowe pożyczki u bogatych i szczególnie w Paryżu—zakup chleba przez Gminę na sprzedaż ludowi po najniższej cenie.
Wszystko to było tylko czysto \emphzewnętrzem, powierzchownym wtargnięciem w życie ekonomiczne Francji.
Wszystko to mogło tylko doprowadzić do zubożenia pojedynczych bogaczy i do chwilowego ulżenia głodnemu ludowi—ale Górnych nadania ziemi wszystkim chcącym pracować zostały były spełnione, to i wtedy równość ekonomiczna niedługo by się była utrzymała. W końcu zeszłego wieku Francja wraz z innymi państwami zachodniej Europy stalą już na progu kapitalistycznego ustroju i musiała koniecznie dążyć do przeistoczenia drobnych właścicieli w proletariuszów i do skupienia wszelkiej własności—a wiec i ziemskiej—w rekach niewielu bogaczy.

Zresztą partia Góry zginęła wcześniej, aniżeli była w stanie przystąpić do gruntownych reform ekonomicznych, które miały podług niej osunąć na zawsze nierówność ekonomiczna. Gwałtowne powstanie ludu paryskiego wyniosło na wyżyny władzy państwowej, lecz długo na niej utrzymać się nie mogla. Podstawa jej władzy były zbyt nieliczne siły ludu paryskiego, a wszystkie jej polityczne i ekonomiczne reformy znajdowały się w głębokiej sprzeczności z potrzebami ówczesnej Francji, a szczególnie z potrzebami rozpoczynającej swe panowanie burżuazji. Krótkotrwale panowanie partii Góry było dyktatura (wszechwładztwem) ludu paryskiego nad cala Francja. I ta dyktatura musiała być tym gwałtowniejsza i krwawsza, im słabszymi były jej podstawy i przedstawiciele, im potoczniejszymi były wrogie jej siły społeczne. Koncernu panowanie Górnych znużyło nawet lud paryski. Proletariat, ta najmocniejsza ich podstawa coraz bardziej się rozczarowywał co do pokładanych w nich nadziei. W Marcu 1794 spoglądał on już obojętnie na zgubę socjalistycznych członków Gminy, a w Lipcu tego roku nie zrobił nic dla uratowania od gilotyny ostatnich członków Gminy i głównych wodzów Góry : Robesbierre, Saint-Just, Couthon i innych. Czasy wiadomości politycznej proletariata jeszcze wówczas nie nastały.

Po upadku Gminy i Góry proletariat paryski, porzucony na pastwę głodu, nieraz jeszcze powstawał przeciw Konwentowi z okrzykiem « chleba i konstytucji 1793-go r. Ale to były już tylko słabe wybuchy gasnących płomieni rewolucyjnych. Siły proletariatu były już wyczerpane przez poprzednie walki. Również bezskutecznym był zamach socjalisty Babeufa w r. 1796 na ówczesny rząd w celu przeprowadzenia ustroju socjalistycznego. Babeuf słusznie zrozumiał, że równość ekonomiczna nie da się pogodzić z prywatnym władaniem środkami pracy, i chciał je uspołecznić. Ale mylił się, sądząc, że to jest możliwym w ówczesnej Francji i to przy pomocy garstki towarzyszy spiskowców. Babeuf i jego wspólnicy jeszcze mniej mogli liczyć na powodzenie niż parta Góry, Jego plany socjalistyczne zostały zduszone w samym zarodku.

Zamach Babeufa na chwilę tylko zamącił spokój sytej i bogacącej się burżuazji francuskiej, która już zdążyła była zapomnieć « okropności 1793-go roku », Jej to a nie Proletariatowi przypadły w udziale wszystkie owoce rewolucji. Gwałtowne środki Góry przeciw szlachcie i jej własności wyszły na dobre nie proletariatowi ale burżuazji. Największa cześć skonfiskowanych majątków (« własności narodowej ») dostała się droga kupna do rąk bogatej burżuazji. Zubożenie duchowieństwa i szlachty. wzmocniło jedynie ekonomiczną, społeczną i polityczną potęgę francuskiej burżuazji.

Takie to były bezpośrednie rezultaty społeczne francuskiej rewolucji. Teraz jednak, po stu latach, widzimy wyraźnie dalsze skutki Wielkiej Rewolucji. Wyniosła ona na tron burżuazję, ale panowanie burżuazji związanym jest nierozerwalnie z wzrostem proletariatu. Teraz właśnie widzimy naocznie, jak jej rządy odziedziczone po szlachcie, koleją chylą się do upadku. Coraz bliżej, coraz donośniej rozbrzmiewa pochód jej historycznego towarzysza, spadkobiercy i grabarza — pochód proletariatu. Przedwczesna próba francuskiego proletarata pochowania w 1793 roku świeżo wyklutej burżuazji musiała się skończyć fatalnie. Ale po stu łatach swego panowania burżuazja zupełnie zgrzybiała. Teraz pochować tę starą grzesznicę Jest już fraszka dla dzisiejszego pełnego sił młodzieńczych proletariatu.

W końcu zeszłego wieku proletariat nieliczny i pozbawiony świadomości klasowej, ginął zupełnie w masie drobnomieszczaństwa, przejmował się jego pojęciami i dążeniami. W końcu naszego wieku we wszystkich głównych krajach proletariat stoi na czele całego ludu roboczego i pociąga za sobą masę miejskiego drobno w ostatnich czasach i mieszczaństwa, zaś chłopstwa.

W czasie Wielkiej Rewolucji Francuskiej najlepsze jednostki ze szlachty przechodziły na stronę burżuazji. Dziś najszlachetniejsze jednostki z burżuazji (z « inteligencji ») przechodzą na stronę proletariatu.

W końcu zeszłego wieku zwycięzca wo burżuazji nad szlachtą było koniecznością dziejową. Dziś laką samą koniecznością dziejową jest—zwycięziwo wo proletariatu nad burżuazją.

Zwycięstwo zaś proletaryzacja — to tryumf socjalizmu, tryumf powszechnej równości i wolności. Owa równość ekonomiczna, która była przed wiekiem marzeniem kilku idealistów, dziś staje się ciałem w postaci międzynarodowego ruchu robotniczego, w postaci ruchu socjaldemokratyczna. Hasło « Wolności, Równości, Braterstwa », które było w czasie Wielkiej Rewolucji Francuskiej frazesem od parady w ustach burżuazji i jękiem bezsilnym w ustach ludu—dziś to hasło jest groźnym okr okrzykiem bojowym wielomilionowej armij robotniczej. I świta już dzień w którym „ stanie się ono ciałem i zamieszka między nami ” .

W 1793 r. lad paryski zdołał na chwilę schwycić władzę w swe dłonie, nie był jednak wstanie skorzystać z tej władzy, aby się wyzwolić ekonomicznie. Dziś proletariat wszystkich krajów prowadzi świadomie i niezmordowanie walkę polityczną i ekonomiczną jednocześnie. I dzień politycznej władzy Proletariatu będzie zarazem dniem jego ekonomicznego wyzwolenia